Кіріспе

Американдық фольклоршы Олив Дам Кэмпбелл (1882–1954) – американдық халық мүсіншісі.

Өмірбаян

Олив Дам Кэмпбелл 1882 жылы Массачусетс штатының Медфорд қаласында Олив Арнольд Дам ретінде дүниеге келді. Әкесі жеке орта мектептің директоры болғандықтан, жас кезінен бастап білім өмірінде маңызды рөл атқарды. 1900 жылы Тафтс колледжін бітірді, сол кезде көптеген әйелдер жоғары білім алуға ұмтылмады. 1903 жылы ол болашақ күйеуі Джон Чарльз Кэмпбеллмен (1867–1919) танысты, ол миссионерлік мектеп мұғалімі болған және одан 15 жас үлкен еді. 1907 жылы олар үйленді, кейін Джон белгілі педагог және әлеуметтік реформатор атанды. Олив Кэмпбеллдің екінші әйелі болды және олар Аппалачияға бірге сапар шекті, онда Джон 1909 жылы аймақтың әлеуметтік және мәдени жағдайларын зерттеу үшін грант алды, мақсаты мектеп жүйесін жақсарту болатын. Сол жерде Олив тұрғындар орындаған балладалардың ағылшын және шотланд-ирландтық халық әндерімен тығыз байланысты екенін байқады. Ол жинаған балладалар 1917 жылы Сесил Шарп пен Олив Д. Кэмпбеллдің «Оңтүстік Аппалачиядан ағылшын халық әндері» атты еңбегі ретінде жарияланды. Бұл жинақ кейінірек бірнеше туындыларға, әсіресе 2000 жылғы «Songcatcher» драмалық фильміне әсер етті. Оливтің күйеуі Джон 1919 жылы, 12 жыл бірге тұрғаннан кейін қайтыс болды. Ол қайтыс болғаннан кейін Олив оның зерттеу еңбегінің есебі жариялануы үшін бірлесіп жұмыс істеген жазбаларын жинап, ұйымдастырды. Күйеуінің жазу стилін мүмкіндігінше сақтауға тырысқан Олив Кэмпбелл 1921 жылы Джонның атынан «Оңтүстік таулы аймақ және оның отаны» атты еңбегін жариялады, мақсаты Аппалакидің жергілікті мектеп жүйесін қайта жаңғырту болатын. Қарындасы Дейзи Дам және әріптесі Маргарита Батлермен бірге әйелдер 18 ай бойы Дания, Норвегия, Швеция және Финляндия арасында саяхаттап, жол бойындағы жергілікті мектептерді аралады. 1925 жылы оралғаннан кейін Олив Солтүстік Каролина штатының Брасстаун қаласында Джон Кэмпбелл атындағы халық мектебін құрды. Бұл фолькхейскөл, яғни марқұм күйеуіне арналған халық мектебі, бәсекеге қабілетсіз скандинавиялық мектептердің үлгісінде салынды, онда қарапайым адамдарға баға қойылмайтын және ешкімнің сәтсіздікке ұшырамайтын оқу жүйесі қабылданды. Оқушылар мен мұғалімдер білім беру арқылы өмір сапасын жақсартуға бірлесіп жұмыс істейтін қауымдастық құрды. Мектептің орталық ғимараты Кит Хаус Фред О. Скрогстың ата-анасы сыйлаған жерге салынды, ал материалдар мен еңбек күшін жергілікті тұрғындар ынталандырып, сыйға тартты, олар өздерінің игілігі үшін арналған мектептің ашылуына қуанды. Бастапқыда оқу бағдарламасы кедейлікті жеңілдету үшін ауыл шаруашылығының әдістерін жақсартуға бағытталған. Онжылдықтар бойы аймақтық халық билері де қолдау тапты. Оливтің ынталандыруымен Фред О. Скрогстың дүкенінің сыртында отырған бос жұмысшылар нақты жануарларды ойып, отбасыларына қажетті табыс табудың жолын тапты. Brasstown Carvers компаниясы Оливтің эскиздерінен басталып, кейіннен түпнұсқалық туындыларға көшті. Олив 1954 жылы қайтыс болғанға дейін балладалар мен қолөнер бұйымдарын жинаумен айналысты. Ол балладаларды мұқият сақтауымен, әзіл-сықақ сезімімен және жақсы тыңдауымен танымал болды. Балалары болмаса да, оның қолөнер бұйымдары мен балладаларды жинаудағы еңбегі, сондай-ақ Джон Кэмпбелл атындағы халық мектебінің құрылуы бүгінгі күнге дейін сақталған мұра болып табылады.

Мұра

Бүгінде халық мектебі елдің түкпір-түкпірінен (сондай-ақ кейбіреулері шетелден) студенттерді тартады, сонымен бірге айналасындағы Аппалачи аймағының тұрғындарына өмір сапасын жақсартуға мүмкіндік береді. «Таңғы ән» сияқты дәстүрлер студенттерге күндерін аймақтың әңгімелері мен әндерімен бастауға мүмкіндік жасайды. Қызметкерлер, тәлімгерлікпен оқушылар және келуші студенттер Олив Дам Кэмпбелл атындағы асханада бірге, отбасылық үлгіде, тағылымды тағамдарды жейді. Көкөністердің, жемістердің және балдың бір бөлігі мектептің өзінің органикалық бағынан алынады. Сейсенбі күндері кешке тікелей музыка мен би жетекшісі ұсынылып, студенттер мен жергілікті тұрғындарға халық мектебінің ондаған жылдық дәстүрі – контра биін тамашалауға мүмкіндік беріледі. Сенбі күндері кешке өтетін тегін концерттерге қауымдастық мүшелері келеді. Апта соңында студенттер Кит Хаусында жиналып, жасаған жұмыстарының үлгілерін көрсетеді. Студенттердің, оқытушылардың және қызметкерлердің пікірлеріне негізделген жаңартулар мен жақсартулардан кейін, халық мектебінің ұсталық бағдарламасы әлемдегі ең жақсысы деп танылды. Алғашқы ұстахана AFSC, Америкалық Достастық Қызметі Комитетінің көмегімен салынған. Сабақтардың ұзақтығы бір демалыс күнінен бастап толық бір аптаға дейін жетеді. Ұсталықтан басқа, керамика, иіру, тоқу, бояу, ағаштан ою, токарлық жұмыстар, жиһаз жасау, кітап өнері, сурет салу, бейнелеу өнері, бау-бақша безендіру, бағбандалық, табиғатты зерттеу, тамақ дайындау, қалау, әңгіме айту, жазу, ән салу және музыкалық аспаптар жасау сияқты курстар ұсынылады. Бұл сабақтар адамдарға білім алу үшін ыңғайлы, жайлы атмосферада жиналуға мүмкіндік береді. Халық мектебінің «Егіс артында ән айту» деген ұраны Олив Дам Кэмпбелдің қауымдастық арқылы адамдардың өмір сапасын жақсартудың қуанышты жолын табу туралы бастапқы көзқарасын еске салады. 2008 жылы Revels Repertory Company Оливке және оның жинаған музыкасына арналған «Таудан дауыстар» атты құрмет көрсетуін жасады, ол 2008/2009 және 2009/2010 маусымдарында Шығыс Массачусетс штабында орындалды. 2012 жылы Revels Repertory Company таратылып, оның бұрынғы мүшелері In Good Company, Inc. құрды. 2016 жылдың көктемінде In Good Company, Inc. Массачусетс штатының Лексингтон қаласында «Таудан дауыстар» атты екі қойылымды ұйымдастырды.