Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Христиандық эскатологиялық көзқарас
Christian eschatological view
Футуризм – Аян кітабының, Езекиел кітабының және Даниял кітабының бөліктерін болашақ оқиғалар ретінде нақты, физикалық, апокалиптикалық және жаһандық контексте түсіндіретін христиандық эскатологиялық көзқарас. Қарсылығында, басқа христиандық эскатологиялық көзқарастар осы үзінділерді символдық, тарихи контексттегі өткен оқиғалар ретінде (претеризм және историцизм) немесе сөзбе-сөз емес, рухани контексттегі қазіргі оқиғалар ретінде (идеализм) түсіндіреді. Футуристік сенімдер әдетте мыңжылдық алдындағы кезең және диспенсационализммен тығыз байланысты.
Futurism is a Christian eschatological view that interprets portions of the Book of Revelation, the Book of Ezekiel, and the Book of Daniel as future events in a literal, physical, apocalyptic, and global context. By comparison, other Christian eschatological views interpret these passages as past events in a symbolic, historic context (preterism and historicism), or as present day events in a non literal and spiritual context (idealism). Futurist beliefs usually have a close association with premillennialism and dispensationalism.
Тарих
Аян мен Даниялдың футуристік түсіндірмелерінің кейбір элементтері христиан шіркеуінің алғашқы ғасырларында пайда болды. Дегенмен, бұл көзқарас кеңінен таралған жоқ. Мысалы, Лиондық Ириней (202 жылы қайтыс болды) Даниялдың 70 аптасы болашақта орындалатынына сенеді. Екі католик иезуит жазушысы – Мануэль Лакунза (1731–1801) және Франсиско Рибера (1537–1591) футуристік көзқарасты ұсынды. Лакунза «Бен Езра» деген псевдониммен жазған, ал оның еңбегі католик шіркеуімен тыйым салынды. 19 ғасырға дейін футуристік көзқарас католик емес діндарлар тарапынан көбінесе қабылдамады, оны папалықтың тарихи реформаторлардың айыптауларына қарсы өзін қорғау амалы ретінде қарастырды. Футуристік көзқарас 19 және 20 ғасырларда үлкен танымаллыққа ие болды және қазіргі уақытта миллиондаған христиандар оны ұстанады. Алайда, бұл түсінік АҚШ-тағы евангелистер арасында кең таралғанымен, католиктер, шығыс православиеліктері, лютерандар және реформацияланған христиандардың көпшілігі оны қабылдамайды.
Some elements of the futurist interpretation of Revelation and Daniel appeared in the early centuries of the Christian Church. However, the view was not popular. Irenaeus of Lyon (died 202), for instance, subscribed to the view that Daniel's 70th week awaited a future fulfillment. Two Catholic Jesuit writers, Manuel Lacunza (1731–1801) and Francisco Ribera (1537–1591), proposed the futurist view. Lacunza wrote under the pen name "Ben Ezra", and his work was banned by the Catholic Church. Up until the 19th century, the futurist view was generally shunned by non Catholics, being seen as a self defense of the papacy against the claims of the historicist reformers. The futurist view has grown in popularity in the 19th and 20th centuries, and is currently followed by millions of Christians. However, while this interpretation is popular among U. S. Evangelicals, it is generally rejected by adherents of Catholicism, Eastern Orthodoxy, Lutheranism, and Reformed Christianity.
Қиямет пен азап
Футуристік түсініктерде өлгендердің қайта тірілуі және тірілердің көкке көтерілуі, яғни Құдайдың Патшалығы жер бетіне келгенге дейін барлық нағыз христиандардың Мәсіхпен бірге жиналуы айтылады. Олар сондай-ақ, қиыншылықтар болады деп сендіреді – жеті жылдық кезең, онда сенушілер дүние жүзінде қудалау мен шейіттікке ұшырайды. Футуристер сенушілердің қашан көтерілетіні туралы әртүрлі пікірде, бірақ үш негізгі көзқарас бар: 1) қиыншылықтардан бұрын; 2) қиыншылықтардың ортасында немесе жақынында; немесе 3) қиыншылықтар аяқталғаннан кейін. Қиыншылықтар кезінде бірнеше рет көтерілу деген төртінші көзқарас та бар, бірақ ол кең таралған емес. Қиыншылықтар басталмас бұрын, сол кезде тірі болған барлық христиандар Мәсіхпен кездесу үшін көкке көтеріледі деп сендіреді. Осылайша, христиандар Енохтың Құдай топан судан бұрын дүниені соттағанда алысқан сияқты, қиыншылықтардан "сақталады", ал Нұх Жаратылыс кітабындағы топан су кезінде Құдайдың қаһары мен үкімінен "өткен". Орталық қиыншылықтарды ұстанатындар сенімділердің көтерілуі қиыншылықтар басталғаннан кейін, бірақ ең ауыр бөлігі басталар алдында, шамамен жартысында болады деп сендіреді. Кейбір орталық қиыншылықтарды ұстанатындар, әсіресе шіркеудің "қаһардан бұрын" көтерілуіне сенетіндер, Құдайдың қаһарының қиыншылықтардың соңғы 3,5 жылында, сенушілер Мәсіхке көтерілгеннен кейін төгілетініне сендіреді. Қиыншылықтардан кейін көтерілуді ұстанатындар христиандар Мәсіхпен бірге бұлттарда жиналады және ол жерге қайтып келгенде оған қосылады деп сендіреді. Үш көзқарас та христиандардың қиыншылықтардың соңында Мәсіхпен бірге оралатынын айтады. Үш көзқарастың да жақтастары Израильдің антихристпен жеті жылдық бейбіт келісімге бейхабар түрде қол қоятынын, осымен жеті жылдық қиыншылықтар басталатынын көрсетеді. Көптеген адамдар антихристі қайта жанданған Рим империясының басшысы деп санайды, бірақ осы империяның географиялық орны белгісіз. Хал Линдси бұл жанданған Рим империясының Батыс Еуропаның орталығында, Рим қаласымен басқарылатынын айтады. Тим ЛаХей Вавилонның дүниежүзілік империяның астанасы болатынына сендіреді. Джоэл Ричардсон мен Валид Шоебат Осман империясының шекараларында орналасқан, жанданған шығыс Рим империясын ұсынатын кітаптар жазды. (Истанбұлдың жеті төбесі бар, ол Рим империясының Константинополь астанасы болды, Византия империясы деп танылды, ал қаладағы су айдыны "Алтын мүйіз" деп аталады – "Кіші мүйіз" эсхатологиялық сілтемелерін ескере отырып, бұл ерекше.)
Futurist interpretations generally predict a resurrection of the dead and a rapture of the living, wherein all true Christians are gathered to Christ prior to the time God's kingdom comes on earth. They also believe a tribulation will occur – a seven year period of time when believers will experience worldwide persecution and martyrdom. Futurists differ on when believers will be raptured, but there are three primary views: 1) before the tribulation; 2) near or at the midpoint of the tribulation; or 3) at the end of the tribulation. There is also a fourth view of multiple raptures throughout the tribulation, but this view does not have a mainstream following. Pretribulationists believe that all Christians then alive will be taken up to meet Christ before the tribulation begins. In this manner, Christians are "kept from" the tribulation, such as Enoch was removed before God judged the antediluvian world, in contrast with Noah who was "kept through" wrath and judgement of God in the flood of Genesis. Midtribulationists believe that the rapture of the faithful will occur approximately halfway through the tribulation, after it begins but before the worst part of it occurs. Some midtribulationists, particularly those holding to a "pre wrath rapture" of the church, believe that God's wrath is poured out during a "Great Tribulation" that is limited to the last 3½ years of the tribulation, after believers have been caught up to Christ. Post tribulationists believe that Christians will be gathered in the clouds with Christ and join him in his return to earth. All three views hold that Christians will return with Christ at the end of the tribulation. Proponents of all three views also generally portray Israel as unwittingly signing a seven year peace treaty with the Antichrist, which initiates the seven year tribulation. Many also tend to view the Antichrist as head of a revived Roman Empire, but the geographic location of this empire is unknown. Hal Lindsey suggests that this revived Roman Empire will be centered in western Europe, with Rome as its capital. Tim LaHaye promotes the belief that Babylon will be the capital of a worldwide empire. Joel Richardson and Walid Shoebat have both recently written books proposing a revived eastern Roman Empire, which will fall within the boundaries of the Ottoman Empire. (Istanbul also has seven hills, was a capital of the Roman Empire as Constantinople, known as the Byzantine Empire, and a body of water in the city is known as the Golden Horn – notable given the eschatological references to the "Little Horn" ,.)
Мың жыл
Аян 20-шы тарауда айтылған, Мыңжылдық түсініктерінің жиынтығы. Үш негізгі түсінік бар: премиллениализм, амиллениализм және постмиллениализм. Премиллениализм Мәсіхтің Жерге қайта оралып, Шайтанды байлап, Иерусалимді астанасы етіп, жер бетінде мың жыл билік ететіндігіне сенеді. Осылайша Мәсіх 20 тарауда айтылған мыңжылдықтан бұрын (“pre”) қайта оралады. Премиллениализмнің екі негізгі түрі бар: dispensational және тарихи. Премиллениализмнің бір түрі шіркеу тарихындағы ең көне мыңжылдық көзқарас деп саналады. Папиас, елші Жоханның шәкірті деп есептеледі, Евсевийдің айтуынша, премиллениалист болған. Сондай-ақ, Юстин Мартир мен Ириней өз жазбаларында премиллениализмге сенгендерін білдірді. Амиллениализм, католицизмнің дәстүрлі көзқарасы, мың жылдың сөзбе-сөз мың жыл емес (“a”), бірақ қазіргі шіркеу дәуірі үшін бейнелі мағынада қолданылатынын, әдетте Мәсіхтің көтерілуі мен екінші келуінің арасындағы уақытты білдіреді деп санайды. Бұл көзқарас көбінесе Августин Гиппоныкімен байланысты, ол Шайтанның Мәсіхке қарсы тұлғаға айналып, оның пайда болуы Мәсіхтің оны жойғанымен аяқталады деп жазды. Амиллениалистер мыңжылдықтың уақыт шеңбері туралы әртүрлі пікірде. Кейбіреулер бұл оқиғалар Елуінші күн мейрамында басталды десе, басқалары Иерусалим ғибадатханасының (70 ж.) қирауы туралы Исаның пайғамбарлығының орындалуынан басталды дейді, ал басқа бастапқы нүктелер де ұсынылған. Бұл эсхатологияның цезаропапизмнің салдары болып табылатыны, сондай-ақ премиллениализмнің айыпталуына себеп болғаны қатаң дау тудырады. Постмиллениализм Мәсіхтің мың жылдықтан кейін (“post”) қайта оралатындығына сенеді, бұл кезде әлем негізінен христиандыққа айналады. Бұл пікірді Джонатан Эдвардс ұстанды.
The rapture views are subsets of premillennial interpretations of the Millennium, mentioned in Revelation 20. There are three main interpretations: premillennialism, amillennialism, and Postmillennialism. Premillennialism believes that Christ will return to Earth, bind Satan, and reign for a literal thousand years on Earth with Jerusalem as his capital. Thus Christ returns before ("pre ") the thousand years mentioned in chapter 20. There are generally two subclasses of premillennialism: dispensational and historic. Some form of premillennialism is thought to be the oldest millennial view in church history. Papias, believed to be a disciple of the Apostle John, was a premillennialist, according to Eusebius. Also Justin Martyr and Irenaeus expressed belief in premillennialism in their writings. Amillennialism, the traditional view for Catholicism, believes that the thousand years mentioned are not ("a ") a literal thousand years, but is figurative for what is now the church age, usually, the time between Christ's ascension and second coming. This view is often associated with Augustine of Hippo, who wrote that Satan will be incarnated in the Antichrist and his emergence will be put to an end with his annihilation by Christ. Amillennialists differ on the time frame of the millennium. Some say it started with Pentecost, others say it started with the fulfillment of Jesus' prophecy regarding the destruction of the temple in Jerusalem (70), and other starting points have also been proposed. Whether this eschatology is the result of caesaropapism, which may have also been the reason that premillennialism was condemned, is sharply disputed. Postmillennialism believes that Christ will return after ("post ") a literal/figurative thousand years, in which the world will have essentially become a Christendom. This view was held by Jonathan Edwards.
Ұлы алапат
Христиандық эсхатологияның футуристикалық көзқарасында, алапат – Құдайға ермеуді таңдаған және Қияметке дейін қалған адамдар (қасірет алдындағы доктрина бойынша, орта немесе соңғы қасірет доктриналары емес) бастан кешіретін, бүкіл әлемдегі қиындықтар, апаттар, ашаршылық, соғыс, ауырсыну және азаптардың салыстырмалы түрде қысқа мерзімі. Бұл Екінші Келуден бұрын Жер бетіндегі барлық тіршіліктің 75%-дан астамын жояды. Футуристикалық көзқарас ұстанатын диспансационалистердің пікірінше, алапат Иса Мәсіхтің екінші келуінен бұрын және Соңғы Уақытта болады. Басқа бір түсінік бойынша, ол жалпы жеті жылға созылады, Даниялдың жетпіс апталық пайғамбарлығының соңғысы болып табылады. Бұл көзқарасты алғаш рет 19 ғасырда Джон Нельсон Дарби танымал етті, ал жақында Хал Линдси «Соңғы Ұлы Жер планетасы» кітабында қайта жаңғыртты. Әр апта жеті жылды білдіреді деп есептеледі, ал мерзім Иерусалимдегі ғибадатхананы (Екінші ғибадатхананы) қайта құру жөніндегі Артаксеркстің бұйрығынан басталады. Пайғамбарлықта жеті плюс 62 аптадан кейін Мәсіхтің «кесіліп тасталатыны» айтылады, бұл Христианның өлімімен байланыстырылады. Бұл уақыт жолында белгісіз ұзақтықтағы үзіліс тудырады, бір апта орындалуын күтуде. Бұл жеті жылдық «апта» Даниялдың пайғамбарлығындағы соңғы жеті жыл екі 3,5 жылдық кезеңге бөлінгендіктен, әрқайсысы 3,5 жылдық екі кезеңге бөлінуі мүмкін. Бұл сенімдердің уақыт мерзімі басқа өлеңдерге де негізделген: Даниял кітабында «уақыт, уақыттар және жарты уақыт», «бір жыл, екі жыл және жарты жыл» деп түсіндіріледі, ал Аян кітабында «бір мың екі жүз алпыс күн» және «қырық екі ай» (пайғамбарлық айдың орташа ұзақтығы 30 күн, сондықтан 1260/30 = 42 ай немесе 3,5 жыл). 1290 күн (1260 күн емес) қарапайым жылдық түзетудің, пайғамбарлыққа байланысты қосымша есептеулердің немесе әлемді мыңжылдық билікке дайындау үшін аралық кезеңнің нәтижесі болуы мүмкін деп саналады.
In the futurist view of Christian eschatology, the tribulation is a relatively short period of time where anyone who chose not to follow God before the Rapture and was left behind (according to pre tribulation doctrine, not mid or post tribulation teaching) will experience worldwide hardships, disasters, famine, war, pain, and suffering, which will wipe out more than 75% of all life on the earth before the Second Coming takes place. According to dispensationalists who hold the futurist view, the tribulation is thought to occur before the Second Coming of Jesus and during the End Times. Another version holds that it will last seven years in all, being the last of Daniel's prophecy of seventy weeks. This viewpoint was first made popular by John Nelson Darby in the 19th century and was recently popularized by Hal Lindsey in The Late Great Planet Earth. It is theorized that each week represents seven years, with the timetable beginning from Artaxerxes' order to rebuild the Temple in Jerusalem (the Second Temple). After seven plus 62 weeks, the prophecy says that the messiah will be "cut off", which is taken to correspond to the death of Christ. This is seen as creating a break of indeterminate length in the timeline, with one week remaining to be fulfilled. This seven year 'week' may be further divided into two periods of 3½ years each, from the two 3½ year periods in Daniel's prophecy where the last seven years are divided into two 3½ year periods, The time period for these beliefs is also based on other passages: in the book of Daniel, "time, times, and half a time", interpreted as "a year, two years, and half a year," and the Book of Revelation, "a thousand two hundred and threescore days" and "forty and two months" (the prophetic month averaging 30 days, hence 1260/30 = 42 months or 3½ years). The 1290 days of , (rather than the 1260 days of ), is thought to be the result of either a simple intercalary leap month adjustment, or due to further calculations related to the prophecy, or due to an intermediate stage of time that is to prepare the world for the beginning of the millennial reign.
Даниялдың 70 аптасы
Футуризмге сәйкес, Даниялдың 70-ші аптасы болашақтағы бір сәтте орын алады, нәтижесінде жеті жыл (немесе конфессиясына байланысты 3½ жыл) құбыла кезеңі және Антихристтің пайда болуы күтіледі. Бұл тұжырым диспенсациялық премиллениализм үшін үлгі болып табылады. Ал, тарихи премиллениализм Даниялдың 70-ші аптасы болашақта болады деп санай қоймауы мүмкін, бірақ Ұлы және Кіші Пайғамбарлардың көптеген болжамдарының, Мәсіхтің үйретілімдерінің (мысалы, Матай 24) және Аян кітабының болашақта орындалуы туралы пікірді сақтайды.
According to futurism, the 70th week of Daniel will occur at some point in the future, culminating in seven years (or 3½ years depending on denomination) of tribulation and the appearance of the Antichrist. Such a thesis is paradigmatic for dispensational premillennialism. In contradistinction, historic premillennialism may or may not posit Daniel's 70th week as future yet retain the thesis of the future fulfillment of many of the prophecies of Major and Minor Prophets, the teachings of Christ (e. g., Matthew 24) and the book of Revelation.
Диспенсационалистік түсіндірме
Диспенсационалистер әдетте 69-шы және 70-ші апталар арасында пайғамбарлықта "үзіліс" болды деп санайды, кейбір адамдар оны "Киелі кітаптық аралық" деп атайды, және оған "Шіркеу дәуірі" енгізілген. Пайғамбарлықтың жетпісінші аптасы шіркеудің көтерілуінен кейін басталады деп күтілуде, ол "666" санын пайдаланатын экономикалық жүйені құруды, аңның (Антихристтің) билігін, жалған діни жүйені (сатылған әйелді), Ұлы қасірет пен Армагеддонды қамтиды. Даниял 9:27-дегі "ол" сөзінің кімге қатысты екені туралы пікір таласы бар. Мыңжылдыққа дейінгіліктердің көптеген өкілдері "соңғы келісімді" Иса Мәсіх жасады деп мойындамайды (көптеген мыңжылдыққа қарсылар сияқты), бірақ 27-аяттағы "ол" деген сөз 26-аятқа сілтеме жасайды ("келуге тиіс князь", яғни Антихрист). Антихрист Даниял пайғамбарлығының жетпісінші аптасының басында Израильдің болашақ басшылығымен "шарт" жасап, аптаның ортасында шартты бұзып, қайта құрылған Израильге қарсы қуғын-сүргін бастайды.
Dispensationalists typically hold that a 'hiatus', which some refer to as a 'Biblical parenthesis', occurred between the 69th and 70th week of the prophecy, into which the "Church Age" is inserted. The seventieth week of the prophecy is expected to commence after the rapture of the church, which will incorporate the establishment of an economic system using the number '666', the reign of the beast (the Antichrist), the false religious system (the harlot), the Great Tribulation and Armageddon. Controversy exists regarding the antecedent of he in Daniel 9:27. Many within the ranks of premillennialism do not affirm the "confirmation of the covenant" is made by Jesus Christ (as do many amillennarians) but that the antecedent of "he" in verse 27 refers back to verse 26 ("the prince who is to come"—i. e., the Antichrist). Antichrist will make a "treaty" as the Prince of the Covenant (i. e., "the prince who is to come") with Israel's future leadership at the commencement of the seventieth week of Daniel's prophecy; in the midst of the week, the Antichrist will break the treaty and commence persecution against a regathered Israel.