Кіріспе

BXP (кейін АҚШ-та "Феникс" деп сатылған) – Андри Пиек әзірлеген 9×19 мм субмашиналық мылтық, толық автоматты нұсқасы 1978 жылы аяқталды, ал 1984 жылы азаматтық тұтынушыларға арналған жартылай автоматты нұсқасы шығарылды. Оңтүстік Африкаға қатысты халықаралық қару-жарақ эмбаргосының нәтижесінде, оңтүстікафрикалықтар жергілікті шағын қару-жарақ өнеркәсібін дамытып, бірқатар қару-жарақтарды өздері жобалап, өндірді. BXP – осы жергілікті түрде жобаланған және жасалған қарулардың бірі, және ол Родезиядағы LDP және Оңтүстік Африкадағы Kommando қаруларынан бастау алған қолға ұсталатын машиналық карабин қатарының соңғы жетістігі саналады. Алғашқыда Оңтүстік Африканың Milkor (Pty) Ltd компаниясы шығарған, оның "BXP" атауы "Blowback eXperimental Parabellum" дегенді білдіреді, бұл оның жұмыс принципіне де, калибріне де меңзеп тұрады. BXP-нің бастапқы автоматты нұсқасы Оңтүстік Африка полициясы, түзеу мекемелері және сол кездегі Ян Сматс халықаралық әуежайында (Йоханнесбург) орналасқан арнайы әуежай қауіпсіздігі бөлімі сияқты Оңтүстік Африка құқық қорғау органдарының қолданысына арналған еді.

Тарих

1970 жылдары Оңтүстік Африкада Родезия мен Оңтүстік Африкадағы саяси жағдай нашарлап, азаматтық қауіпсіздік мәселелеріне алып келді, әсіресе шалғайдағы аймақтар мен фермерлік қожалықтарда. Осыған байланысты, 9 мм Парабеллум патронымен зарядталатын Узи сияқты қолға ұсталатын машиналық мылтықтар шалғайдағы жерлерде үйді қорғануға арналған қару ретінде танымал болды, оларды әйелдер мен жасөспірімдердің де қолдануына ыңғайлы болды, себебі олардың кері соққысы басылып алынатын.

Өмірбаян

Родезияда 1976-1978 жылдары Булавайо инженериясы Rhogun-ды, GM Steel GM15 (толық автоматты) және GM16 (жартылай автоматты) өндірді, ал Stellyte Co. Cobra автоматтары мен Scorpion тапаншаларын, барлығы CZ Model 25 және/немесе Uzi-нің түпнұсқаларын жасады. Осы кезеңдегі ең сәтті қолға ұсталатын карабин – Лакост Инжинирингтің LDP (сондай-ақ ‘Rhuzi’ немесе Родезиялық Uzi деп те аталады), ол 1976 жылы Родезияда пайда болды, ал кейін Оңтүстік Африкада Максим Парабеллум лицензиясы бойынша 1978 жылдан бастап шағын өзгерістермен шығарылды. Оңтүстік Африка шаруасы Андри Пиек Родезиядан LDP-ге тапсырыс берді. Бірақ, LDP-нің партиясы Оңтүстік Африкаға жеткен кезде, Оңтүстік Африка полициясы оны толық автоматты режимге оңай түрлендірілуі мүмкін деген күдікпен тәркіледі. Оңтүстік Африка заңнамасы, соның ішінде қазіргі заң да, азаматтарға толық автоматты қару-жараққа ие болуға рұқсат бермейді. Полиция тәркіленген LDP-лерді Оңтүстік Африка Стандарттар бюросына бағалау үшін жіберді. LDP-лер бюрода тексеріліп жатқанда, полиция Андри Пиекке тәркіленген қаруын қарап, оны жартылай автоматты режимде ғана жұмыс істеуі үшін бейімдеу жолын табуға рұқсат берді. Ол мұндай жобаны ұсынды, полиция оны мақұлдады. Импорттаушы Андри Пиекпен келісім шарт жасасып, LDP-лердің барлық партиясын осылай өңдеуді тапсырды, содан кейін полиция оларды сатып алушыларға жіберді. Андри Пиек өзіне Kommando сатып алды, бірақ оның жиналмалы аяғы оның қанағаттануын тудырмады, сондықтан ол басқа құлыптау механизмі бар жаңа үлгідегі аяқ дизайнын жасады, оны Максим Парабеллум өздерінің жаңартылған Kommando дизайнына енгізді. Осы екі сәтті дизайннан кейін Максим Парабеллум «кездейсоқ дизайнер» Андри Пиекті өз қару дизайны командасына алды, онда ол Алекс ду Плессиспен біраз уақыт бірге жұмыс істеді.

Дизайн

Оның бастапқы LDP және Kommando қол автоматтарының карабиналарын қарап шыққаннан кейін, Андри Пиек одан да қарапайым және жақсы нұсқасын жасауға болатынын ойлады, ол кейіннен BXP (Blowback eXperimental Parabellum) деп аталды. BXP-нің 1-ші прототипі 1978 жылы стандартты Uzi дурыстарын және бекітілген ағаштан жасалған жиекті пайдаланып аяқталды. BXP-нің 2-ші прототипі 1980 жылы аяқталды, ол әлі де Uzi дурыстарын пайдаланды, бірақ енді жоғарғы бөлігі төменгі бөлігінің алдыңғы жағына ілмекті болды. BXP-нің соңғы прототипі, сонымен қатар Advanced Development Model (ADM) деп те аталады, 1982 жылы аяқталды. Ол енді толық амбидекстрлі болды, бірақ Uzi қорапша тәрізді дурыстарын Карл Густавтың 45-ші үлгісінде алғаш рет қолданған трапеция тәрізді дурыспен (сонымен қатар «швед K» деп те аталады) алмастырды, сондай-ақ Uzi қауіпсіздік тетігін бас бармақпен айналдырылатын тетікпен алмастырды. Milkor BXP 1984 жылы коммерциялық өндіріске түсті, ол кезде тек бастапқы толық автоматты модель ғана өндірілді. Ол жақсы қабылданды және Оңтүстік Африка полициясының арнайы бөлімдері, Оңтүстік Африка қорғаныс күштерінің барлау коммандолары, Йоханнесбургтегі Ян Смэтс халықаралық әуежайының (қазір О.Р. Тамбо әуежайы) арнайы қауіпсіздік бөлімі, Түзету қызметтері департаменті және түрлі муниципалитеттер өз қызметкерлері үшін сатып алды. Соңында, бірнеше жылдан кейін, 1987 жылы Андри Пиек BXP-нің жартылай автоматты нұсқасын азаматтық қолдану үшін жасады, ал Milkor оны өндірді. Толық автоматтыдан жартылай автоматты нұсқаларға (жабық иінтіректен соққымен атылатын) көптеген өзгерістер енгізілді, нәтижесінде Оңтүстік Африка полициясы бұл қаруды толық автоматты режимге өзгертуге болады деп сенбеді және оған азаматтық лицензия беруге дайын болды.

Өндірушілер

Milkor компаниясы 1991 жылға дейін BXP-нің толық автоматты және жартылай автоматты нұсқаларын өндірді, содан кейін құқықтар мен бөлшектер қоры Supreme Technologies компаниясына берілді. Олар 1992-1993 жылдар аралығында қолданыстағы бөлшектерді пайдаланып, шамамен 1500 жартылай автоматты BXP-ні өндірді, олар Milkor жасағандарымен дерлік бірдей болды. Кейін құқықтар мен бөлшектер қоры Tressitu компаниясына өтті, ол 1994-1998 жылдар аралығында тағы 1500 толық және жартылай автоматты BXP өндірді. BXP дизайны негізінен өзгермесе де, Tressitu бірнеше ұсақ косметикалық өзгерістер енгізді, мысалы, қаруға ‘BXP’ деген атауды қадап таңбалады. Сондай-ақ, Milkor компаниясының бастапқыда жасаған бөлшектері таусыла бастағандықтан, Tressitu жаңа ұңғыштар мен жалынбастағыштар жасап, Vektor компаниясы жеткізген жаңа ұңғыларды қолдана бастады. Содан кейін BXP құқықтары 1999-2003 жылдар аралығында Continental Weapons компаниясының Гэри Барнсқа берілді, ол өте аз түпнұсқа бөлшектер алды және көбірек қару құрастыру үшін жаңа бөлшектерді өндіруді бастады. Осы процесте Гэри Барнс бірнеше ұсақ дизайндық өзгерістер жасады, сондай-ақ сол кезде қолжетімді болған R4 мылтығының алдыңғы бағыттағысы, бүйірлі бүктелетін жиек және т.б. сияқты бөлшектерді де қолдана бастады. Оның жартылай автоматты BXP нұсқасы BXP-нің бастапқы Milkor нұсқасынан көріне бастағандықтан, Continental Weapons компаниясы өзінің атын ‘Phoenix’ деп өзгертті және оны осылай таңбалап, сатуға шығарды. Соңында, 2003 жылы BXP құқықтары Truvello компаниясына берілді, олар осы құқықтарды бүгінгі күнге дейін сақтап отыр. Truvello өндірісті жеңілдету үшін бұранданы бұранда бетінен және бұранда тасымалдағышынан бөліп, сондай-ақ экстракторды Lapua компаниясы жасағанға ауыстыру сияқты бірнеше жаңа өзгерістер енгізді, нәтижесінде Milkor, Гэри Барнс және Truvelo бөлшектерінен құралған гибридтік BXP пайда болды. Truvelo негізінен 2003-2010 жылдар аралығында жартылай автоматты BXP-ні жеке қауіпсіздік компанияларына сатты, содан кейін жобаны тоқтатты.

Құрылыс бөлшектері

Қарудың пішіні Узи мен MAC 10 автоматтарына ұқсас, ол азаматтық қолдану үшін жартылай автоматты, ал құқық қорғау органдары үшін толық автоматты режимде жасалған. 1940 жылдардағы CZ Model 25 пулеметі, 1950 жылдардағы Uzi және 1960 жылдардағы Walther MPK / MPL сияқты бұрынғы үлгілерінен айнымастан, BXP автоматты нұсқасы ашық иінтіректен оқ атып, осы әдіс BXP 1980 жылдардың басында жасалған кезде толық сынақтан өткен. Дегенмен, BXP-тің жартылай автоматты азаматтық нұсқасы жабық иінтіректен оқ атып, оның конструкциясы жағынан жаңалыққа толы саналады (сондықтан осылай аталған). Толық және жартылай автоматты екі нұсқа да кері импульсті принципте жұмыс істейді. Иінтірек жабық күйде ұңғының артқы бөлігіне оралып, қарудың ұзындығын қысқартады. Ауыстыру тұтқасы қабылдағыштың үстіңгі жағында орналасқан. BXP-де екі қолға арналған қауіпсіздік тетігі және оқ ату режимін таңдауға арналған бөлек тетік орналасқан. Құқық қорғау органдарының автоматты нұсқасын тетікке жартылай басқанда бір оқ атып, толық басқанда толық автоматты режимде оқ атуға болады. Тоқтау тізімі иінтіректі бұрағанда босатылса, бірақ оқ ату механизмі іске қосылмас бұрын ұстап алады. Қару тот баспайтын және құрғақ майлауға арналған жабынмен қапталған. Әртүрлі ұңғы жабдықтарын (дыбыс басу құрылғылары, жылудан қорғайтын экрандар және граната ату құрылғылары) пайдаланып, қару бос оқ-дәрілермен қатар, зиян келтірмейтін немесе жарылғыш оқтарды да атуға болады. BXP-де штампталған болаттан жасалған бүгілетін атыс тұтқасы бар. Стандартты нысаналар ашық, бірақ BXP лазерлік нысана көздегіштермен және коллиматорлық нысаналармен жабдықталуы мүмкін. Қару минутына шамамен 800 оқ атып, тепе-теңдігі жақсы және ұңғысының ұзындығына қарай оқ ату дәлдігі жоғары. BXP Walther MPK-мен бірдей өлшемдегі және пішіндегі доңғалақты пайдаланады, бірақ доңғалақты ұстап тұру тілігінің биіктігі сәл өзгеше. Осы кластағы көптеген басқа да қарулар сияқты, яғни 9 мм Parabellum калибрлі және ұңғысының ұзындығы шамамен 8 дюйм (200 мм) болатын BXP-тің тиімді ату қашықтығы шамамен 100 метрді құрайды. Атыс тұтқасы кеңейтілгенде BXP мылтық сияқты қолданылуы мүмкін, бірақ тұтқаның өткір жиектері иекке жайлылық бермейді. Тұтқа алға бүгілгенде BXP-ні бір қолмен тапанша сияқты да қолдануға болады.