Кіріспе

Құрып кеткен сүтқоректілер түрі

Notharctus tenebrosus – 54–38 миллион жыл бұрын, эоценнің ерте кезеңінде өмір сүрген алғашқы примат. Оның қазба қалдықтарын 1870 жылы Фердинанд В. Хейден Вайоминг штатының оңтүстік-батысында тапқан. Алғаш табылғанда Notharctus tenebrosus аймақтағы пахидермдердің көптеп кездесуіне байланысты кішкентай пахидерм деп ойлаған. Бірақ, Уолтер В. Гренджердің Вайомингте дерлік толық қаңқасын тапқаннан кейін, ол примат екені нақты дәлелденді. Notharctus tenebrosus қазіргі лемурларға ең көп ұқсайды, бірақ олар тікелей туыс емес. Notharctus tenebrosus адапиформдар деп аталатын құрып кеткен приматтар тобына жатады және оның қазба қалдықтары Солтүстік Америкада табылған. Адапиформ приматтары ағаштарда өмір сүруге бейімделген алғашқы приматтардың бірі болды, мысалы, ұстауға арналған қолдар, екі көзбен көру және икемді арқа. Сонымен қатар, түрлердегі кішкентай көз ұялары олардың күндіз белсенді болғанын көрсетеді. "Notharctus" дегеніміз "жалған аю", ал "tenebrosus" – "қараңғы" немесе "сұмдық" деген мағынаны білдіреді.

Морфология

Notharctus tenebrosus-тың төменгі жақ сүйегінің орталық тігісі біріккен және моляр тістері жақсы дамыған қиылыс қырларымен жабдықталған, ал кескіш тістері түйреуіш тәрізді. Notharctus tenebrosus-тың кәдімгі тістері жыныстық ерекшеліктеріне ие. Бұл түрдің жоғарғы молярлары псевдогипоконға ие, ал мұрны орташа ұзындықта, ұзын премаксилляр сүйегімен. Notharctus tenebrosus-тың жас сүйегі орбитаның соңында орналасқан, бірақ одан алшақтамайды. Notharctus tenebrosus-тың омыртқа формуласы: 7 мойын омыртқасы, 12 кеуде омыртқасы, 8 бел омыртқасы, 3 сакраль омыртқасы және 19+ құйрық омыртқасы. Қазбаларды қарастырғанда, Notharctus tenebrosus-тың артқы аяқтары, денесі және құйрығы ұзын болған. Қолдар мен аяқтардағы бас бармақ және үлкен саусақ ірі және қарсыласа алады, ал саусақтар мен аяқ бармақтары ұзын және тырнақтары бар, ал аяқтағы тобықтық сүйек салыстырмалы түрде қысқа. Бұл түрде күтімдік тырнаққа ұқсас, күтімдік тырнақ пен тырнақ арасындағы белгілі бір түрге ие болғандығына дәлелдер бар. Notharctus tenebrosus-тың орташа дене салмағы 4,2 килограмм және құйрығынсыз шамамен 40 см болған.

Тамақ және қозғалыс

Тіс морфологиясына сүйенсек, Notharctus tenebrosus ең көп жапырақпен қоректенген. Аяқ сүйектерінің морфологиясына сүйенсек, Notharctus tenebrosus секіріп жылжыған және ағаштарда тіршілік ететін төрт аяқты жануар болған.