Кіріспе

Уэльстік философ (1899–1984)

Естеліктерді орналастыру

Прайс "орын естеліктері" деген ұғымды жасады (Stone Tape қараңыз). Ол, арбау құбылысын адам санасынан жоғалған естеліктердің қоршаған ортаға сіңіп, кейін басқалардың галлюцинация ретінде сезілуі арқылы түсіндіруге тырысты. Сондай-ақ, ол "орын естеліктері" психометрияны да түсіндіре алады деп санды.

Психикалық эфир

Өмірден кейінгі өмір туралы гипотезасын орын естеліктерімен байланыстыра отырып, Прайс "психикалық эфир" гипотезасын ұсынды. Ол бұл гипотезаның қорқыныштар үшін, сондай-ақ экстрасенстік қабілет, әруақтар және басқа да паранормальды құбылыстар үшін естеліктер қалай сақталады екенін түсіндіретінін жазды. Прайс жалпыға ортақ психикалық эфирдің психикалық және қалыпты материя арасындағы делдалдық өлшем ретінде бар екенін айтты. Прайс пікірінше, психикалық эфир бейнелер мен идеялардан құралған. Прайс аяндардың іс жүзінде адамдардың естеліктері екенін және тиісті жағдайларда оларды галлюцинация ретінде көруге болатынын жазды. Прайс арманға толы өмірден кейінгі әлемнің психикалық эфирде бар екеніне сенді. (Эллвуд, 2001) бойынша, Прайстың психикалық эфирі – "адам санасы жасаған, тұрақты және динамикалық бейнелерден тұратын, белгілі бір адамдармен қабылдануға қабілетті шындықтың болжамды деңгейі".

Қабылдау

Кейбір зерттеушілер Прайстың өлімнен кейінгі өмір туралы гипотезасын жаңартуға тырысты. Майкл Гроссо (1979) Прайс теориясын кеңейте отырып, "эго өмірден кейінгі жағдайда фрагменттелуі мүмкін, ал адамның тілектері мен құштарлықтары орындалғанда мистиктердің сезіміне ұқсас трансперсоналдық күйге қол жеткізе алады" деп ұсынды. Психикалық зерттеуші Ральф Нойес (1998) Прайс теорияларын талқылайтын мақала жариялады және парапсихологиядағы соңғы жаңалықтармен оларды жаңартуға тырысты. Нойес Прайстың ой әлемін "психосфера" деп атады, оны "идеялардың, естеліктердің, ниеттердің, құштарлықтардың және саналы тәжірибе мен санасыз ойлаудың барлық құралдарының кең және күрделі қайнар көзі" деп түсіндірді. Х.Х. Прайстың өлімнен кейінгі өмір туралы гипотезасына ең көп айтылған сын – діни қауым тарапынан болды, себебі оның ұсыныстары дәстүрлі христиан дінінің, сондай-ақ кез келген басқа монотеистік діннің ілімдерімен үйлеспейді.

Дәйексөздер

Егер мен помидор көрсем, көп нәрсеге күмәндана аламын. Мен көріп тұрғанымның шынымен помидор екеніне күмәнданамын, мүмкін ол шебер боялған балауыз болса керек. Мен онда қандай да бір материалдық зат бар ма деп те күмәнданамын. Мүмкін, мен помидор деп қателесіппін, ол көрініс болса керек; тіпті мен кейбір елес көрудің құрбаны болғаным да мүмкін. Бірақ бір нәрсеге күмәндана алмаймын: дөңгелек және сәл дөңгелек пішінді қызыл дақ бар, ол басқа түстердің фонынан көрініп тұр, белгілі бір көлемділік сезімі бар, және осы түстердің барлық алаңы мен санама тікелей әсер етеді. Прайс, Х. Х. Перцепция. Лондон: Methuen & Co. Ltd, 1932.