Кіріспе

Биологиялық молекула

N-ацетилглюкозамин (GlcNAc) – глюкоза моносахаридінің амидтік туындысы. Ол глюкозамин мен сірке қышқылы арасындағы екіншілік амид. Ол бірнеше биологиялық жүйелерде маңызды рөл атқарады. Бактериялық жасуша қабырғасындағы биополимердің құрауышы болып табылады, ол GlcNAc және N-ацетилмурамик қышқылының (MurNAc) кезектесіп орналасқан бірліктерінен тұрады және MurNAc сүт қышқылының қалдықтарындағы олигопептидтермен байланысқан. Бұл қабатты құрылым пептидогликан (бұрын муреин деп аталған) деп аталады. GlcNAc – жәндіктер мен қабықшалылар сияқты буынды аяқтылардың экзоскелетін құрайтын хитин полимерінің мономерлік бірлігі. Ол моллюскалардың тілшелерінің, басқұрлылардың мүсіктерінің және көптеген саңырауқұлақтардың жасуша қабырғаларының негізгі құрауышы болып табылады. Глюкурон қышқылымен полимерленген кезде гиалуронан түзеді. GlcNAc адам полиморфонуклеарлық лейкоциттерінен эластазаның бөлінуін тежеуші ретінде белгілі (тежеу диапазоны 8–17%), бірақ бұл N-ацетилгалактозаминмен байқалатын тежеуден әлдеқайда әлсіз (тежеу диапазоны 92–100%).

Медициналық қолданыстар

Аутоиммундық ауруларды емдеу ретінде ұсынылған және жақында жүргізілген сынақтарда белгілі бір нәтижелерге қол жеткізілді.

О-ГЛКНАциллендіру

O GlcNAcylation – бұл белоктың серин немесе треонин қышқылына бір N-ацетилглюкозамин қант молекуласын қосу процесі. Фосфорилдеуге ұқсас, N-ацетилглюкозаминды қосу немесе алып тастау ферменттерді немесе транскрипция факторларын белсендіру не деактивациялау тәсілі болып табылады. Гипергликемия салдарынан O GlcNAcylation деңгейінің артуы – бұл O GlcNAcylation процесінің бұзылған түрі. Жас өскен сайын мидағы O GlcNAcylation деңгейінің төмендеуі когнитивтік қабілеттердің төмендеуімен байланысты. Егде жастағы тышқандардың гиппокамбында O GlcNAcylation деңгейін арттырғанда, кеңістіктік оқыту және есте сақтау қабілеттері жақсарды.