Кіріспе

АҚШ Әскери-әуе күштерінің «Құрмет белгісі» медалін алған (1914–1991)

Джон Кэри "Ред" Морган (24 тамыз, 1914 – 17 қаңтар, 1991) – Екінші дүниежүзілік соғыста АҚШ Әскери-әуе күштерінің ұшқышы. 1943 жылы Германияны бомбалау кезіндегі ерлігі үшін «Құрмет белгісі» медалімен марапатталды. Оның осы оқиғасы «12 сағат биіктікте» романы мен фильміндегі 2-лейтенант Джесси Бишоптың кейіпкеріне әсер етті.

Өмірбаян

1914 жылғы 24 тамызда Техас штатының Вернон қаласында, адвокат Сэмюэл А. Морган аға мен Верна Джонсон Морганның ұлы болып дүниеге келген Морган 1931 жылы әскери мектепті бітіргеннен кейін Амарилло колледжі, Нью-Мексико әскери институты, Батыс Техас мемлекеттік мұғалімдер колледжі және Техас университеті сияқты бірнеше колледждерде оқыды. Техас университетінде ол ұшқышқа айналып, 1934 жылы оқуын тастап кетті. 1938 жылға дейін Фиджи аралдарында ананас шаруашылығында бригадир болып жұмыс істеді, содан кейін АҚШ Әскери Әуе күштеріне авиация курсанты ретінде қабылдануға өтініш берді. Бірақ, білімі жеткіліксіз болғандықтан, өтініші қабылданбады. Texaco компаниясы үшін мұнай алаңында жұмыс істеген Морган өндірістік апатта мойны сынды, осының салдарынан Селективті қызмет жүйесінде 4F санатына жатқызылды.

Әскери қызмет

1941 жылдың тамызында Морган Канада Корольдік әуе күштеріне қосылды. Саскачеван және Онтариода, сондай-ақ Англиядағы RAF Church Lawford базасында ұшу дайындығын аяқтағаннан кейін, RAF Бомбалау командованиесінің сержант-ұшқышы болып тағайындалды. 1943 жылдың 23 наурызында ол АҚШ Әуе күштеріне ұшу офицері ретінде ауыстырылып, 92-ші бомбалау тобының 326-шы бомбалау эскадрильясына бекітілді. Морган өзінің бесінші американдық миссиясында, 42-29802 сериялық нөмірі бар B-17F ұшағымен Ганновер қаласына (Германия) 1943 жылдың 28 шілдесінде ұшқан экипаждың екінші пилоты болды. Осы миссияға қатысқандығы үшін ол 1943 жылдың 18 желтоқсанында Құрмет медалімен марапатталды (толық мақтау қағазы төменде көрсетілген).

Құрмет медалі

Морганның тәжірибесі оның тобы Германия жағалауына жақындағанда басталды. «Рути II» деп аталған B-17 ұшағына көптеген Focke Wulf Fw 190 истребительдері шабуыл жасады, нәтижесінде ұшақтың артқы бөлігіндегі пулеметшілерге арналған оттегі жүйесінің бір бөлігі зақымданды. Бірінші оқ атылысы бірден ұшқыш кабинасының әйнегін қиратты, ішкі байланыс құралын бұзды және ұшқыш лейтенант Роберт Кэмпбеллдің бас сүйегін жарып жіберді. Ұшқыштың денесі басқару дөңгелегіне құлап, ұшақты басқарудан шығарды. Ф/О Морган өзінің жағынан басқаруды алып, бар күшімен ұшақты қайтадан формацияға енгізді. Мүгедек ұшқыш Морганнан басқаруды тартып алуға тырысып, қосалқы ұшқышты жұдырықтап соқты, тістерінің бірі сынып, екі көзі қарауытып қалды. Осы уақытта, 20 мм снарядтың салдарынан бас мұнарадағы пулеметшінің сол қолы иығынан жұлып алынды, ол да ауыр жарақат алды. Ол мұнарадан құлап, навигатор оны қансырап, өлімін күтіп отырған күйде тапты. Навигатор пулеметшіні ұшақтан секіріп құтылуға көмектесіп, өмірін сақтап қалды. Морганның білмегені, белдеме, құйрық және радио пулеметшілері оттегі жетіспеушілігінен есінен танып, гипоксиядан өлім қатеріне тап болды. Зақымдалған ішкі байланыс құралының салдарынан көмек шақыра алмаған Морган бірден кері қайтуға немесе формацияның қорғауында нысанаға ұшып, содан кейін қайтуға шешім қабылдауға мәжбүр болды. Сондай-ақ, ол Кэмпбеллдің гипоксияға ұшырауына жол бермеу үшін оның оттегін тоқтату қажет пе, жоқ па, деген мәселені де шешуі керек еді. Өлімге ұшыраған ұшқыштың басқаруды тартып алу әрекеттеріне қарамастан, Морган миссияны аяқтауды және ұшқышының оттегін тоқтатуды жөн көрді. Екі сағат бойы ол формациядағы орнын сақтап, бір қолымен ұшақты басқарды, екінші қолымен ұшқышпен күресті. Соңында навигатор ұшқыштар кабинасына кіріп, жағдайды түзетуге көмектесті. Навигатор мен бомбалаушы мерт болған ұшқышты ұшақтың алдыңғы бөлігіне орналастырды. Ф/О Морганның B-17 ұшағы Хановердегі нысанаға жетіп, бомбаларын сәтті тастады. Барлық отын бактары бос екенін көрген Морган бомбалаушыны RAF Foulsham әуежайына қондырды. Лейтенант Кэмпбелл бір жарым сағаттан кейін қайтыс болды, ал аман қалған бес пулеметші әртүрлі дәрежедегі суықтан зардап шегіп, жазылып шықты. B-17 ұшағы экономикалық тұрғыдан жөндеуге келмейтіндей зақымдалған деп танылды және ешқашан қайта ұшпады.

Ұстау

1943 жылдың қазан айында Морган 482-ші бомбалау тобына ауыстырылды, B-17 H2X радарлық жабдықталған ұшақтарда ұшу үшін, және қараша айында екінші лейтенант шеніне көтерілді. Ол жауынгерлік міндетін атқаруын жалғастырып, 25,5 миссияға қатысты. 1944 жылдың 6 наурызында Морган B-17 ұшағының пилоты болды, ол АҚШ Әскери-әуе күштерінің Берлинге жасаған алғашқы ірі шабуылына жетекшілік еткен кезде атып түсіріліп, тұтқынға алынды. Соғыс аяқталғанға дейін Германиядағы Барт қаласындағы Stalag Luft I тұтқын лагерінде ұсталды, және Құрмет медалімен марапатталғаннан кейін тұтқынға түскен жалғыз адам болды.

Соғыстан кейінгі мансап

1948 жылы Си Бартлетт пен Бейрн Лей, кіші романын "Он екі сағат биіктікте" жариялады және Морганды басты кейіпкер лейтенант Джесси Бишоптың прототипі ретінде пайдаланды. Оның марапаттамасындағы іс-әрекеттерінің тізімі Бишоптың ұқсас жағдайлардағы іс-қимылын сипаттау үшін сценарийде диалог ретінде қолданылды. Морган сияқты, Бишоп та Ерен медалімен марапатталды және кейіннен тұтқынға алынды. Оқиға 1949 жылғы фильмде де маңызды орын алды. Соғыстан кейін Морган Калифорниядағы Texaco компаниясында авиациялық отын сатумен айналысты. Корея соғысы басталғанда қайта әскерге шақырылып, Texaco-дан демалысқа шықты (1950–53) және жауынгерлік міндеттерге өтініш берді. Әуе күштері оның өтінішін қабылдамады, бірақ оған екі жыл бойы АҚШ-та жүк көлігін тасымалдауға рұқсат берді. Ол әскери қызметінің соңғы жылын Әуе күштерінің көмекші хатшысының орынбасары кеңсесінде өткізді. 1957 жылы ол Әуе күштерінің резервінен подполковник шындығында зейнетке шықты. Морганның жалғыз баласы Сэм Морганнан кейін қалды, ол өзі 20 жылдан астам қызмет еткеннен кейін АҚШ Әуе күштерінен зейнетке шықты. Морганның төрт немересі және үш шөбересі бар, олардың екеуі әскерде қызмет етеді, ал тағы екеуі бұрын қызмет еткен. Ең үлкені Марк Морган Армияда полковник және Ауғанстан мен Иракқа бірнеше рет қатысты. Марк әскери мансабын Теңіз жаяу әскерінде "Құрлық қалқаны" және "Құрлық дауыл" операцияларында, сондай-ақ Сомалидегі "Үміт қайтару" операциясында бастады. Уэйд Зиглер Армиядағы Бас кіріспе офицері, тікұшақ ұшқышы, Ауғанстан мен Иракта, сондай-ақ әлемнің басқа да даулы аймақтарында бірнеше рет болып қайтқан. Рейчел Морган Иракта қызмет еткен Армия капитаны, ал Джон Морган Ауғанстан мен Иракта бірнеше рет болып қайтқан Теңіз жаяу әскерінің аға сержанты. Крис Морган, Кристен және Рейчел Зиглер әкесінің тарихын әңгімелеп, елге өздерінің үлесін қосуда. Морган 1991 жылдың 17 қаңтарында Альцгеймер ауруы мен инсульт салдарынан қайтыс болды. Ол Арлингтон ұлттық зиратының 59-бөліміне жерленген. Батылдығы мен қаһармандығы туралы сұрақтарға Морган: "Батыр деген жоқ. Мен жағдайға түсіп, әрекет етуге мәжбүр болдым. Бірдеңе болғанша, қалай әрекет ететініңді болжау мүмкін емес, бірақ көптеген адамдар солай істеген болар еді деп ойлаймын" деді.

Сыйлықтар мен марапаттар

АҚШ Әуе күштері ұшқышының белгісіRoyal Air Force ұшқышының куәлігіҚұрмет медаліӘуе медалі екі қола емен жапырағыменӘуе күштерінің президенттік бірлестігінің мақтау қағазыСоғыс тұтқыны медаліАмерика науқаны медаліЕуропа-Африка-Орта Шығыс науқаны медалі қола науқан жұлдызыменЕкінші дүниежүзілік соғыстың Жеңіс медаліҰлттық қорғаныс қызметі медаліӘуе күштерінің ұзақ жыл қызметі үшін марапатыҚарулы күштер резерві медалі қола құм сағатымен