Кіріспе

Америка Құрама Штаттары Әскери-әуе күштерінің Құрмет медалі (1920–1945)

Ричард "Дик" Айра Бонг (24 қыркүйек 1920 – 6 тамыз 1945) – АҚШ Әскери-әуе күштерінің майоры және Екінші дүниежүзілік соғыстағы Құрмет медалінің иегері. Ол ең көп награда алған американдық истребитель ұшқыштарының бірі және соғыстағы елдің үздік ұшқышы, ол Lockheed P-38 Lightning истребителімен 40 жапондық ұшақты атып түсірді. Соғыс аяқталуға аз уақыт қалғанда Калифорнияда Lockheed P-80 реактивтік ұшағын сынап жатқанда қаза тапты. Бонг 1986 жылы қайтыс болғаннан кейін Ұлттық авиациялық даңқ залына енгізілді және оның құрметіне әлемнің түкпір-түкпірінде бірнеше ескерткіштер орнатылды, олардың ішінде әуежай, екі көпір, театр, ардагерлер тарихы орталығы, демалыс аймағы, тұрғын үй ауданының террасасы, сондай-ақ бірнеше даңғылдар мен көшелер бар, оның ішінде Огайо штатының Дейтон қаласындағы АҚШ Әскери-әуе күштерінің ұлттық мұражайына апаратын көше де бар.

Ерте өмір

Бонг 1920 жылғы 24 қыркүйекте Висконсин штатының Супериор қаласында, Швециядан көшіп келген Карл Бонг пен шотланд-ағылшын тегі бар америкалық Дора Брайс отбасындағы тоғыз баланың ағасы болып дүниеге келді. "Дик" деген лақап атымен танымал, ол Висконсин штатының Поплар қаласындағы шаруа қожалығында өсті. Кішкентай кезінен-ақ ұшақтарға қызығушылық танытты, президент Калвин Кулидждің Супериордағы жазғы резиденциясына хат таситын ұшақтардың шаруа қожалығының үстінен ұшып өтетінін көріп, модельдер жасаумен әуестенді. 1934 жылы Поплар орта мектебіне қабылданды, онда оркестрде кларинет тартып, бейсбол, баскетбол және хоккеймен айналысты. Поплар сол кезде үш жылдық мектеп болғандықтан, Бонг 1938 жылы аға сыныбына Супериор қаласындағы Орталық орта мектебіне ауысты және 1938 жылы бітірді. 1938 жылы Висконсин мемлекеттік мұғалімдер колледжінде (қазіргі Висконсин университеті – Супериор) оқуға түсті. Оқу барысында Бонг азаматтық ұшқыштарды даярлау бағдарламасына қатысып, жеке ұшқыш сабақтарын да алды. 1941 жылғы 29 мамырда ол Армия Әуе корпусының авиация курсанттары бағдарламасына тіркелді. Оның ұшқыштардың бірі – капитан Барри Голдуотер (кейін Аризона штатынан АҚШ сенаторы) болды.

АҚШ әскери-әуе күштері

Боңның ұшқыш ретіндегі қабілеті солтүстік Калифорнияда оқу кезінде танылды. 1942 жылдың 19 қаңтарында екінші лейтенант қызметіне тағайындалып, ұшқыш қанаттарын алды. Оның алғашқы міндеті 1942 жылдың қаңтар және мамыр айларында Аризона штатындағы Люк Филдте нұсқаушы (атқыштар) ұшқышы болып қызмет ету болды. 6 мамырда ол Калифорния штатындағы Гамильтон Филдтегі 14-ші ұрыс тобының 49-шы ұрыс эскадрильясына (FS) алғашқы операциялық міндетке жіберілді, онда ол екі қозғалтқышты Lockheed P-38 Lightning ұшағын басқаруды үйренді. 1942 жылдың 12 маусымында Бонг жақын маңдағы Сан-Ансельмодағы, жаңа ғана үйленген ұшқыштың үйінің үстінен өте төмен ("buzzed") ұшып өтті. Ұшу ережелерін бұзғаны үшін ол уақытша қызметтен шеттетілді, сондай-ақ сол күні "Алтын қақпа" көпірінің айналасында айналып ұшқан үш P-38 ұшқышымен бірге жазаланды. Сан-Францискодағы Маркет көшесі бойымен төмен ұшқаны, Голден Гейт көпірінен өткені және Оклендтегі әйелдің кір жуатын ілгішінен киімдерін ұшырып алғаны үшін Бонгты Төртінші әуе күшінің командирі генерал Джордж К. Кенни ескертті: "Егер сіз Маркет көшесінде ұшқыңыз келмесе, мен сізді әуе күшіме алмас едім, бірақ енді бұлай істемеңіз, мен айтқанымды орындаймын". Кейін Кенни: "Бізге осы жігіт сияқты жастар қажет" деп жазды. Барлық келесі есептерде Бонг Голден Гейт көпірінің астынан ұшқанын жоққа шығарды. 1942 жылдың шілдесінде оның тобының қалған бөлігі Англияға олардан бұрын жіберілді, ал Бонг әлі де елде қалды. Содан кейін Бонг 78-ші ұрыс тобының 84-ші ұрыс эскадрильясына ауысты. Одан кейін Бонг Оңтүстік-Батыс Тынық мұхиты аймағына жіберілді. Бонг Гавайиден Хиккам Филд арқылы Австралияға B-24 Liberator көлігімен жол ақысын төлеп ұшып келді. Австралияға келгеннен кейін ол жаңадан құрылған P-38 истребительлік бөлімшесіне, 17-ші ұрыс эскадрильясына (Уақытша) тағайындалды. 1942 жылдың қарашасында Бонг 49-шы ұрыс тобына (49-шы FG), 9-шы ұрыс эскадрильясына (9-шы FS) ауыстырылды. "Ұшқыш рыцарлар" P-40 Warhawk ұшақтарында ұшып, 1942 жылдың наурыз айынан 1942 жылдың тамыз айына дейін Дарвинді әуеден қорғағаны үшін танымал болды. Кейіннен 9-шы ұрыс эскадрильясы 5-ші әуе күшінің құрамында P-38 Lightning-ке ауыстырылатын екі бөлімнің бірі болды. Бонг жаңа екі қозғалтқышты ұшақты басқару тәжірибесі бар Оңтүстік-Батыс Тынық мұхиты аймағындағы (SWPA) жаңа ұшқыштар тобының бірі болды және олар осы ұшқыштарға P-40 Warhawk және P-39 Airacobra-дан P-38 Lightning-ке ауысуға көмектесті. Қараша айында эскадрилья аз P-38-ді күтіп тұрған кезде, Бонг және басқа 9-шы FS ұшқыштары уақытша Порт-Морсбиде орналасқан 39-шы ұрыс эскадрильясының 35-ші ұрыс тобымен бірге миссияларға қатысып, ұрыс тәжірибесін алу үшін жіберілді. 27 желтоқсанда Бонг өзінің алғашқы әуе жеңісін одда, Мицубиси A6M "Zero" және Накадзима Ki-43 "Oscar" ұшақтарын Бунада атып түсірді. Осы әрекеті үшін Бонг "Күміс жұлдыз" орденімен марапатталды. 1943 жылдың қаңтарында Бонг P-38 ұшақтарымен жабдықталған 9-шы FS-ке қайта қосылды. 49-шы FG Порт-Морсбидің жанындағы Швиммер Филдте орналасқан. Сәуір айында ол бірінші лейтенант қызметіне көтерілді. 26 шілдеде Бонг Лаеде төрт жапон ұшағын атып түсіріп, "Құрмет белгісі" орденін алды. Тамыз айында ол капитандыққа көтерілді. Наурыз айында Бонгтың ұшағын басқа ұшқыш басқарған кезде қозғалтқышы бұзылып, Жаңа Гвинеяда құлап, ұшқыш аман қалды. Апат болған жердің шамамен орны белгілі, ал ұшақтың қалдықтарын 2024 жылы Висконсин штатының Супериор қаласындағы Ричард И. Бонг ардагерлері тарихи орталығы және Екінші дүниежүзілік соғыстың тарихи сақтау тобы "Тынық мұхиты апаттары" іздестіру тобы іздеуге тиіс. 12 сәуірде капитан Бонг өзінің 26-шы және 27-ші жапон ұшақтарын атып түсірді, бұл Эдди Риккенбеккердің Бірінші дүниежүзілік соғыста 26 жеңіске жеткен американдық рекордын басып өтті. Одан кейін генерал Кенни оны майор дәрежесіне көтерді және оны генерал "Хэп" Арнольдпен кездесу үшін АҚШ-қа жіберді, ол оған демалыс берді. Ол көптеген қоғамдық қатынастар шараларына қатысты, мысалы, соғыс облигацияларын сатуды насихаттады.

Өлім

Содан кейін Бонг Калифорния штатының Бербанк қаласындағы Lockheed зауытына тағайындалған сынақ ұшқышы болды, онда ол Lockheed әуе терминалында P 80 Shooting Star реактивті ұшақтарын ұшырды. 1945 жылғы 6 тамызда ол P 80A 44 85048 ұшағының қабылдау рейсін орындауға ұшты. Бұл оның P 80 ұшағындағы 12-ші ұшуы болды; ол ұшақта барлығы төрт сағат он бес минут ұшу уақытын өткізді. Ұшақтың негізгі отын сорғысы ұшып көтерілген кезде істен шықты. Бонг оны ұмытып немесе іске қосуға мүмкіндік таппағандықтан, қосалқы отын сорғысына ауыспады. Ол катапульданып шықты, бірақ парашюты ашылуға үлкермеді. Ұшақ Солтүстік Голливудтың Окснард көшесі мен Сацума даңғылының қиылысындағы тар алаңға құлады. Оның өлімі туралы хабар елдің барлық басылымдарында бірінші бетте жарияланды, Хиросима бомбалануы туралы алғашқы жаңалықтармен бірге. I 16 қосалқы отын сорғысы P 80 ұшақтарына бұрынғы бір қазалық апаттан кейін орнатылған болатын. Кейіннен 6 тамызда ұшқан P 80 сынақ/қабылдау ұшқышы, капитан Рей Кроуфорд, Бонг оған бұрынғы бір ұшуда I 16 сорғысын қосуды ұмытып кеткенін айтқан еді. Чак Йегер өзінің өмірбаяндық кітабында сол кездегі сынақ ұшу мәдениетінің бір бөлігі, оның жоғары өлім-жітім көрсеткіштеріне байланысты, сынақ ұшуларында қаза тапқан ұшқыштарға деген ашу сезімі болғанын, жоғалған әріптестері үшін қайғыға берілмеу үшін солай жасалғанын жазды. Бонгтың өмірбаянын жазған ағасы Карл, Бонгтың басқа ұшқышқа айтқаннан кейін осы қателікті осылай тез қайталағанына күмән келтіреді. Карлдың "Жаным анам, соғыс бар екен" (1991) кітабында апатты тергеуден алынған көптеген есептер мен қорытындылар қамтылған.

Мұра

1950 жылдардың ортасында Милуокидің оңтүстігінде жаңа ӘҚК орналасқан жерінің құрылысы басталды, ол Ричард І. Бонг Әуе күштері базасы деп аталды. Чикаго және Милуоки аймақтары үшін әуе қорғанысы күштерінің истребитель базасы ретінде жоспарланған база 1950 жылдардың басында ұсынылып, құрылысы 1950 жылдардың ортасында басталды. Құрылыс басталғалы жаңа ғана біраз уақыт өткен соң, база B-58 Hustler үстінкү дыбыс жылдамдығымен ұшатын бомбалаушы ұшағы үшін Стратегиялық әуе қолбасшылығына берілді. Аяқталуға дейін базаның қажеттілігі болмай қалды, себебі ӘҚК басшыларына жақын жердегі басқа да базалар жақын арада көбірек бөлімдерді орналастыруға мүмкіндік беретіні анық болды. База 1959 жылы тасталып, келесі жылы таратылды. Бүгінде бұл жер Ричард Бонг мемлекеттік демалыс аймағы деп аталады. Вашингтон штатындағы Спокан Әуе күштері базасына Бонг Әуе күштері базасы деген ат беру жоспарланған, бірақ 1950 жылы генерал Мьюр Фэрчайлд қызмет барысында қаза тапқандықтан, база Фэрчайлд Әуе күштері базасы деп аталды. Бонг Висконсин штатының Поплар қаласындағы Поплар зиратында жерленген.

Ричард И. Бонг ардагерлер тарихи орталығы

Висконсин штатының Супериор қаласындағы Ричард И. Бонг ардагерлерінің тарихи орталығы ұшақ ангары сияқты құрылыста орналасқан және онда мұражай, кинозал, сондай-ақ Бонгтың ұшағына келтірілген P-38 Lightning ұшағы қойылған.