Кіріспе

Христиандық шейіт және қасиетті Панталеон (Παντελεήμων; Пантелеи́мон), Батыс христиандығында Кейінгі орта ғасырдың он төрт қасиетті көмекшісінің бірі саналады, ал Шығыс христиандығында қасиетті ақысыз емшілердің бірі ретінде танылады. Ол 305 жылы Диоклетианның қудалауы кезінде Битиниядағы Никомидияда шейіт болған. Панталеон атты шейіт болғанын көрсететін деректер бар болғанымен, кейбіреулер оның өмірі мен қазасы туралы айтылатын әңгімелерді тағылымдық құрастырма деп санайды.

Шығыс елдерінің құрметі

Шығыс дәстүрі Панталеон туралы ортағасырлық батыс агиографиясына көбінесе сәйкес келеді, бірақ Мәсіхтің көзге көрінетін пайда болуы туралы ешқандай айтылмайды. Оның орнына, Гермолай Панталеонның азапталуы кезінде әлі тірі болғаны, бірақ Панталеонның басы кесілуінен аз уақыт бұрын екі серігі Гермиппа мен Термократпен бірге шейіт болғаны айтылады. Әулие сақалсыз, иілген шашы бар жас жігіт ретінде бейнеленеді. Никомидияда құрметтелген Панталеонның қабірлері Константинопольге көшірілді. Оның құрметіне көптеген шіркеулер, қасиетті орындар мен монастырлар аталды; Батыста көбінесе – Санкт-Панталеон, ал Шығыста – Санкт-Пантелеимон; оған Афон тауындағы Санкт-Пантелеимон монастыры, Криттегі Агиос Пантелеимон монастыры, Кипрдің Мыртудағы Санкт-Пантелеимон монастыры және Солтүстік Македонияның Горно-Нерезидегі XII ғасыр шіркеуі арналған. Мовсес Каганкатватсидің сөзіне сүйенсек, оның қабірлері Киелі Григорий салған Цри қаласындағы (бұрынғы Кавказ Албаниясы, қазіргі Барда, Әзірбайжан) шіркеуге әкелінді. Албан католикосы Лазар оның құрметіне Бегамеджде (қазіргі Аджкабеди, Әзірбайжан) Қасиетті Панталеон шіркеуін салдырды. Албан патшасы Вачаган III оның қалдықтарын тауып, қазіргі Таулы Қарабақта орналасқан Амарас монастырына жерледі және бірінші ұлына әулиенің есімін берді.

Батыс Еуропадағы құрметтілік

14 ғасырдың ортасында Батыс Еуропада болған "Қара өлімнен" кейін, дәрігерлер мен емілдердің қасиетті қамқоршысы ретінде ол он төрт қорғаушы шейіт, он төрт қасиетті көмекшінің бірі деп есептеле бастады. Әулиенің қасиетті деректері Париждегі Сен-Дениде сақталған; оның басы Лионда құрметпен қабылданады. Кёльн қаласында 9 ғасырда немесе одан бұрын роман стилінде шіркеу салынған.

Англия

Британ кітапханасында Ежелгі ағылшын тілінде жазылған "Святой Пантелеонның өмірі" (Британ кітапханасы, MS Cotton Vitellius D XVII) қолжазбасы сақталған, ол XI ғасырдың басына жатады және мүмкін Эйншам аббаты Эльфрик үшін жазылған. Чичестер соборының оңтүстік трансептісіне жақын Канонның киім бөлмесі бұрын Панталеонға арналған төртбұрышты ғибадатхана болған, және ол 1187 жылғы собордың үлкен өртінен аз бұрын салынып жатқан болуы мүмкін.

Италия

Италияда Сан Сан Панталон арманда лотереяда ұтыс нөмірлерін, жеңістерді және жеңімпаздарды көрсетеді. Оның қаны салынған құты Равеллода ұзақ жылдар бойы сақталған.

Португалия

Қасиетті Панталеон (португал тілінде São Pantaleão) – Португалиядағы Порту қаласының қасиетті қамқорларының бірі, Жақия Креститель және Вендомдық Анамызбен бірге. Оның қабірлік қалдықтарының бір бөлігі 1453 жылы Константинопольді түріктер басып алғаннан кейін армян босқындарымен қалаға әкелінді. Кейін, 1499 жылы, бұл қабірлік қалдықтар Мирагаядағы Әулие Петр шіркеуінен соборға көшіріліп, осы күнге дейін сақталып келеді.