Социалистік Югославия құрамындағы Хорватия: тарихы, құрылуы, аймағы және тұрғындары. Югославияның тікелей жалғасы. Хорватия тарихы туралы толық ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Югославия Федеративтік мемлекеті (1943–1991)
Federated state of Yugoslavia (1943–1991)
Хорватия Социалистік Республикасы, көбінесе SR Хорватия деп қысқартылып, жай ғана Хорватия деп аталады, Югославия Социалистік Федеративтік Республикасының құрамына кіретін республика және федеративтік мемлекет болды. Қазіргі Хорватия өз Конституциясы бойынша оның тікелей жалғасы болып табылады. Хорватия, тағы бес югослав республикасымен бірге, Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде құрылды және соғыстан кейін социалистік республикаға айналды. Оның 48 жылдық өмірінде төрт толық ресми атауы болды (төменде қараңыз). Аумағы және халқы бойынша, ол Югославиядағы Сербия Социалистік Республикасынан кейін екінші ірі республика болды. 1990 жылы үкімет коммунистер лигасы орнатқан бірпартиялық жүйені жойып, көппартиялық демократияны қабылдады. Франьо Туджманның жаңадан сайланған үкіметі республиканы тәуелсіздікке қарай бағыттап, 1991 жылы Югославиядан ресми түрде бөлініп шықты, соның нәтижесінде Югославия тарап кетті.
The Socialist Republic of Croatia , commonly abbreviated as SR Croatia and referred to as simply Croatia, was a constituent republic and federated state of the Socialist Federal Republic of Yugoslavia. By its constitution, modern day Croatia is its direct continuation. Along with five other Yugoslav republics, Croatia was formed during World War II and became a socialist republic after the war. It had four full official names during its 48 year existence (see below). By territory and population, it was the second largest republic in Yugoslavia, after the Socialist Republic of Serbia. In 1990, the government dismantled the single party system of government – installed by the League of Communists – and adopted a multi party democracy. The newly elected government of Franjo Tuđman moved the republic towards independence, formally seceding from Yugoslavia in 1991 and thereby contributing to its dissolution.
Аттар
Хорватия 1943 жылы AVNOJ-дың екінші сессиясынан кейін және Хорватияның соғыс уақытындағы кеңесші органы ZAVNOH-тың қаулылары арқылы Югославия федерациясының құрамына кірді. Ол 1944 жылғы 9 мамырда ZAVNOH-тың үшінші сессиясында Хорватия Федеративтік Мемлекеті ретінде ресми түрде құрылды. Югославия, кейін Демократиялық Федеративтік Югославия (ДФЮ) деп аталған, соғыс аяқталғаннан кейін осы мәселелер шешілгенге дейін конституциялық тұрғыдан социалистік мемлекет немесе тіпті республика емес еді. 1945 жылғы 29 қарашада Демократиялық Федеративтік Югославия Федеративтік Халық Республикасы Югославия (ФНРЮ) болып қайта аталды, бұл социалистік Халық Республикасы еді. Осыған сәйкес, Хорватия Федеративтік Мемлекеті Хорватия Халық Республикасы (Narodna Republika Hrvatska, NR Hrvatska) болды. 1963 жылғы 7 сәуірде Югославия Федеративтік Халық Республикасы (ФНРЮ) Югославия Социалистік Федеративтік Республикасы (СФРЮ) болып өзгертілді. Югославия (демек, Хорватия) 1948 жылғы Тито-Сталиннің араздасуынан кейін сталинизмнен бірте-бірте бас тартты. 1963 жылы Хорватия Халық Республикасы да Хорватия Социалистік Республикасы болып өзгерді. 1990 жылғы 22 желтоқсанда жаңа Конституция қабылданды, оған сәйкес Хорватия Социалистік Республикасы жай ғана Хорватия Республикасы болып аталды. Осы Конституция негізінде 1991 жылғы 25 маусымда Хорватия тәуелсіздік алды. Республика көбінесе Хорватия деп аталады.
Croatia became part of the Yugoslav federation in 1943 after the Second Session of the AVNOJ and through the resolutions of the ZAVNOH, Croatia's wartime deliberative body. It was officially founded as the Federal State of Croatia on May 9, 1944, at the 3rd session of the ZAVNOH. Yugoslavia, then called Democratic Federal Yugoslavia (Demokratska Federativna Jugoslavija, DFJ), was not a constitutionally socialist state, or even a republic, in anticipation of the conclusion of the war, when these issues were settled. On November 29, 1945, Democratic Federal Yugoslavia became the Federal People's Republic of Yugoslavia (Federativna Narodna Republika Jugoslavija, FNRJ), a socialist People's Republic. Accordingly, the Federal State of Croatia became the People's Republic of Croatia (Narodna Republika Hrvatska, NR Hrvatska). On April 7, 1963, the Federal People's Republic of Yugoslavia (FPRY) was renamed the Socialist Federal Republic of Yugoslavia (SFRY). Yugoslavia (and therefore Croatia) gradually abandoned Stalinism after the Tito–Stalin split in 1948. In 1963 the People's Republic of Croatia also accordingly became the Socialist Republic of Croatia. On December 22, 1990, a new Constitution was adopted, under which the Socialist Republic of Croatia was simply renamed as the Republic of Croatia. It was under this constitution that Croatia became independent on June 25, 1991. The republic is commonly referred to simply as Croatia.
Екінші дүниежүзілік соғыс
Соғыстың алғашқы жылдарында Хорватиядағы югослав партизандары хорваттардан көп қолдау алмады, тек Далмациядағы хорваттарды қоспағанда. Хорватия аумағындағы партизандардың басым бөлігі хорват сербтері болды. Дегенмен, 1943 жылы хорваттар партизан қатарына көбірек қосыла бастады. 1943 жылы Хорватиядағы хорват партизандарының саны артты, сондықтан 1944 жылы олар Тәуелсіз Хорватия мемлекетінің аумағындағы партизандардың 61% құрады, ал сербтер 28% құрады; қалған 11% басқа ұлттардан тұрды. 1943 жылдың 13 маусымында Лика облысының Оточац қаласында хорват партизандары ZAVNOH (Хорватия Халық Азаттық Ұлттық Антифашистік Кеңесі) құрды – болашақ хорват республикасының Югославия құрамындағы заң шығару органы. Оның алғашқы президенті Владимир Назор болды. Хорват партизандары словен және македон партизандарымен бірге дербестікке ие болды. Алайда, 1945 жылдың 1 наурызында олар Югославия армиясының Жоғарғы Бас Қолбасшылығына бағынышты болып, дербестіктерін жоғалтты. Сербия мен Босния және Герцеговина партизандары мұндай дербестікке ие болған жоқ. Партизандардың жеңістері мен олар бақылаған аумақтың кеңеюіне байланысты АВНОЖ 1943 жылдың қараша айының соңында Яйцеде екінші сессиясын өткізуге шешім қабылдады. Сол сессияда Югославияның коммунистік басшылығы Югославияны федеративтік мемлекет ретінде қайта құру туралы шешім қабылдады.
In the first years of the war, the Yugoslav Partisans in Croatia did not have considerable support from Croats, with an exception of the Croats in the Croatian region of Dalmatia. The majority of partisans on the territory of Croatia were Croatian Serbs. However, in 1943 Croats started to join the partisans in larger numbers. In 1943, the number of Croat partisans in Croatia increased, so in 1944 they made up 61% of the partisans in the territory of Independent State of Croatia, while Serbs made up 28%; all other ethnicities made up the remaining 11%. On 13 June 1943 in Otočac, Lika, Croatian partisans founded the ZAVNOH (National Anti Fascist Council of the People's Liberation of Croatia), a legislative body of the future Croatian republic within Yugoslavia. Its first president was Vladimir Nazor. Croatian partisans had autonomy along with the Slovene and Macedonian partisans. However, on 1 March 1945 they were put under the command of the Supreme Command of the Yugoslav Army, thus losing their autonomy. Partisans of Serbia and Bosnia and Herzegovina did not have such autonomy. Because of partisan victories and increased territory held by partisans, AVNOJ decided to hold the second session in Jajce at the end of November 1943. At that session, the Yugoslav communist leadership decided to reestablish Yugoslavia as federal state.
Жасау
1945 жылы 29 қарашада Югославияның Құрылтай жиналысы отырыс өткізді, онда Хорватия Югославияның тағы бес республикасымен біріктірілді: Словения, Босния және Герцеговина, Черногория, Сербия және Македония. Ұзақ өтпей, Коммунистік партия коммунистік бірпартиалық жүйеге қарсы шыққандарды қуғынға түсірді. 1946 жылы 30 қаңтарда Құрылтай жиналысы Югославия Федеративтік Халық Республикасының Конституциясын бекітті. Хорватия өз Конституциясын қабылдаған соңғы республика болды, ол федеративтік және басқа республикалардың Конституцияларымен көп жағынан ұқсас болды. Хорватия Халық Республикасының Конституциясы 1947 жылы 18 қаңтарда Хорватия Халық Республикасының Құрылтай Парламентімен қабылданды. Барлық республикалардың Конституцияларында тәуелсіздікке қол жеткізу мүмкіндігінен айырылды. Республикалардың тек формалды автономиясы болды; бастапқыда коммунистік Югославия кеңестік үлгідегі жоғары саяси билікке бағынған, орталықтандырылған мемлекет болды. Коммунистік партияның шенеуніктері бір уақытта мемлекеттік шенеуніктер де болды, ал партияның Орталық Комитеті заң жүзінде партияның жоғары органы болды; бірақ, маңызды шешімдерді Политбюро қабылдады. Республикалардың үкіметтері Политбюроның шешімдерін іске асыру механизмінің бір бөлігі ғана болды.
On November 29, 1945, the Yugoslav Constituent Assembly held a session where it was decided that Croatia would be joined by five other republics in Yugoslavia: Slovenia, Bosnia and Herzegovina, Montenegro, Serbia and Macedonia. Not long after, the Communist Party started to prosecute those who opposed the communist one party system. On January 30, 1946, the Constituent Assembly ratified the Constitution of the Federal People's Republic of Yugoslavia. Croatia was the last of the republics to make its own constitution, which was mostly the same as the federal and other republic constitutions. The Constitution of the People's Republic of Croatia was adopted by the Constituent Parliament of the People's Republic of Croatia on January 18, 1947. In their constitutions, all republics were deprived of gaining independence. Republics had only formal autonomy; initially, communist Yugoslavia was a highly centralized state, based on the Soviet model. The Communist Party's officials were, at the same time, state officials, while the Party's Central Committee was de jure, the highest organ of the party; however, main decisions were made by the Politburo. The governments of the republics were only part of the mechanism which executed the Politburo's decisions.
Сайлау
Соғыстан кейінгі Югославияда коммунистер Петр патшаны қолдаған оппозициямен билік үшін күресті. Милан Гроль оппозицияның көшбасшысы болды; оппозицияның жетекші тұлғасы ретінде ол федеративтік мемлекет идеясына қарсылық білдірді, Черногория мен Македонияның өз республикаларын құру құқығын жоққа шығарды және Тито мен Иван Шубашич арасындағы келісім оппозицияның жаңа үкіметте министрлердің жартысына ие болуы керек деп кепілдік берді. Оппозицияның бір бөлігі болған Хорватиялық шаруалар партиясы (ХСС) үш тармаққа бөлінді: біреуі усташтарды, екіншісі коммунистерді, ал үшіншісі Владко Мачекті қолдады. Дегенмен, коммунистер парламентте көпшілікті құрады және армияны бақылады, оппозицияны ешқандай нақты биліксіз қалдырды. Шубашичтің HSS-де өзінің жақтастары болды және ол партияны қайта біріктіруге тырысты, себебі ол біріккеннен кейін елдегі маңызды саяси күшке айналады деп сенді. HSS-тен бөлінген Хорватиялық республикалық шаруалар партиясы Югославия Коммунистік партиясы басқаратын саяси емес ұйым – Халық фронтына қосылғысы келді. Шубашич бұл ХСС-ті коммунистердің бақылауына өткізерін білгендіктен, бірігу туралы келіссөздерді тоқтатты. Сайлау кампаниясында оппозициялық партиялар Сербиялық Радикалды партиясы және басқа партиялармен бірігуді жоспарлады; алайда, коммунистер түрлі айла-шарғылар қолданып, олардың жоспарларын құлатты. 1945 жылдың 20 тамызында Гроль отставкаға кетіп, коммунистерді Тито-Шубашич келісімін бұзғаны үшін айыптады. Шубашич те қазан айының соңында Титодан алшақтағандықтан отставкаға кетуге мәжбүр болды. Жақын арада сайлауда коммунистер жеңіске жетті. Олар парламентте абсолютті көпшілікті алып, өздерінің Югославиясын құруға мүмкіндік алды.
In post war Yugoslavia, communists had a struggle for power with the opposition that supported King Peter. Milan Grol was the leader of the opposition; as the leading figure of the opposition he opposed the idea of a federal state, denied the right for Montenegrins and Macedonians to have their republics, and held that an agreement between Tito and Ivan Šubašić guaranteed that the opposition needed to have half of the ministers in the new government. The Croatian Peasant Party (HSS), part of the opposition, had divided into three branches: one supporting the Ustaše, the other supporting the communists and the third supporting Vladko Maček. However, communists had the majority in parliament and control over the army, leaving the opposition without any real power. Šubašić had his own supporters within the HSS and he tried to unite the party once again, believing that, once united, it would be a major political factor in the country. The Croatian Republican Peasant Party, a party split from the HSS, wanted to enter the People's Front, a suprapolitical organization controlled by the Communist Party of Yugoslavia. Šubašić knew that this would put the HSS under control of the communists and ended the negotiations about unification. In the election campaign, the opposition parties wanted to unite with the Serbian Radical Party and other parties; however, communist activities, using various wiles, ruined their plan. On August 20, 1945, Grol resigned and accused the communists of breaking the Tito–Šubašić agreement. Šubašić himself was also soon forced to resign at the end of October as he also disassociated himself from Tito. Soon, the communists won the election. They won an absolute majority in the parliament which enabled them to create their own form of Yugoslavia.
Тито кезеңі
Хорватия Социалистік Республикасының соғыстан кейінгі алғашқы мемлекет басшысы Владимир Назор (іс жүзінде Хорватия Халық Республикасы Парламенті Президиумының төрағасы) болды, ол соғыс кезінде Хорватия Халық Азаттық Антифашистік Кеңесінің (ZAVNOH) төрағасы қызметін атқарды, ал алғашқы үкімет басшысы Владимир Бакарич болды. Қызығы, коммунистер федерализмді жақтағанмен, соғыстан кейінгі Югославия қатаң түрде орталықтандырылған еді. Басты орган – Хорватия Коммунистік партиясының Орталық Комитетінің Политбюросы (1952 жылдан бастап Хорватия Коммунистер Лигасы) шамамен он адамнан тұратын. Оның мүшелері белгілі бір салаларға бөлінді: біреуі қарулы күштерді бақылады, екіншісі мемлекеттің дамуын, үшіншісі экономиканы және т.б. Ресми түрде, үкімет жүйесі өкілдік демократиясы болды: халық кеңесшілер мен парламент мүшелерін сайлайтын. Алайда, нақты билік атқарушы органдардың қолында болды. Өкілдік органдар (Парламент және жергілікті және аудандық деңгейдегі түрлі кеңестер) олардың шешімдеріне заңдылық беру үшін ғана пайдаланылды. Хорватия СР-ны басқарған партия – Югославия Коммунистік партиясының филиалы, Хорватия Коммунистік партиясы (КПХ) еді. Партия хорват атымен аталса да, оның мүшелерінің 57%-ы хорваттар, ал 43%-ы сербтерді құрады. Мүшелердің көп бөлігі шаруалар еді және көпшілігі жартылай білімді болған. Билікке келгеннен кейін коммунистер Хорватия Тәуелсіз Мемлекетінің бұрынғы лауазымды шенеуніктерін жамандау үшін қуғындауға кірісті. 1946 жылдың 6 маусымында Хорватия СР Жоғарғы Соты НДХ-ның жетекші шенеуніктерін, соның ішінде Славко Кватерник, Владимир Кошак, Мирослав Навратил, Иван Перчевич, Мехмед Алажбегович, Осман Куленович және басқаларын соттады. Коммунистер НДХ-ның фашистік режимімен күресу үшін бірқатар ірі және ұсақ көрсетілімдік сот процестерін де өткізді. Сондай-ақ, жергілікті азаматтық партиялардың басшылары куәгерсіз "жоғалып кететін" жағдайлар жиі болды. Коммунистер НДХ үшін жұмыс істеген шенеуніктерді ғана емес, сонымен қатар Хорват шаруалар партиясын және Католик шіркеуін қолдағандарды да тазартты. Хорватиядағы жалғыз ірі азаматтық партия, Хорватия Республикалық шаруалар партиясы, сайлаудан кейін бірнеше жыл ғана белсенді болды, бірақ Коммунистік партияның серігі ретінде танылды. Азаматтық антикоммунистік күштермен болған қақтығыс Коммунистік партияның орталықтандырылуын және авторитарлық бейілін күшейтті. Билікке келген кезде Тито Югославиядағы коммунизмнің дамуына ең үлкен қауіптің ұлтшылдық екенін білді. Сондықтан коммунистер ұлтшылдықтың ең кішкентай көрінісін де репрессия арқылы басып тастады. Коммунистер Босния мен Герцеговина және Хорватиядағы ұлтшылдықты басуға ең көп күш жұмсады және хорваттар, сербтер мен мұсылмандар арасындағы араздықты басуға тырысты, бірақ осы процесте олардың ең үлкен қолдаушылары жергілікті сербтер болды. Көп ұзамай сербтер Хорватия және Босния мемлекеттік және партиялық басшылығында артық өкілдік алды.
The first post war head of state of the Socialist Republic of Croatia was Vladimir Nazor (actually President of the Presidium of the Parliament of the People's Republic of Croatia), who was, during the war, Chairman of the State Antifascist Council of the People's Liberation of Croatia (ZAVNOH), while the first head of government was Vladimir Bakarić. Ironically, even though communists promoted federalism, post war Yugoslavia was strictly centralized. The main organ was the Politburo of the Central Committee of the Communist Party of Croatia (from 1952 the League of Communists of Croatia) made of around ten persons. Its members were assigned to certain fields: one controlled the armed forces, another the development of the state, a third the economy etc. Ostensibly, the system of government was representative democracy: people would elect councillors and members of parliaments. However, the real power was in the hands of executive organs. Representative organs (the Parliament and various councils on local and district levels) only served to give legitimacy to their decisions. The party that ruled the SR Croatia was the branch of the Communist Party of Yugoslavia, the Communist Party of Croatia (KPH). Even though the party had a Croatian name, its membership was only 57% Croats, along with 43% Serb. The majority of members were peasants and the majority was half educated. Soon after they gained power, the Communists started to persecute former officials of the Independent State of Croatia in order to compromise them to the general public. On 6 June 1946, the Supreme Court of the SR Croatia sentenced some of the leading officials of the NDH, including Slavko Kvaternik, Vladimir Košak, Miroslav Navratil, Ivan Perčević, Mehmed Alajbegović, Osman Kulenović and others. Communists also had a number of major and minor show trials in order to deal with the fascist regime of the NDH. Also, local leaders of the civic parties would often "disappear" without any witness. Communists not only cleansed the officials who were working for the NDH, but also those who supported the Croatian Peasant Party and the Catholic Church. The only major civic party in Croatia, the Croatian Republican Peasant Party, was active only a few years after the election, but as a satellite of the Communist Party. The clash with the civic anti communist forces stimulated the Communist Party's centralism and authoritarianism. When he took power, Tito knew that the greatest threat to the development of communism in Yugoslavia was nationalism. Because of that, the communists would crush even the slightest form of nationalism by repression. The communists made the most effort to crush nationalism in Bosnia and Herzegovina and Croatia and tried to suppress the hatred between Croats, Serbs and Muslims, but even so, their greatest supporters in this process were local Serbs. Soon, the Serbs were overrepresented in the Croatian and Bosnian state and party leadership.
Тито қайтыс болғаннан кейін
1980 жылы Жосип Броз Тито қайтыс болды. Саяси және экономикалық қиындықтар күшейе бастады, ал федералды үкімет ыдырай бастады. Федералды үкімет өз несиелерінің пайызын төлеуге шамасы келмейтінін түсінді және бірнеше жылға созылған ХВҚ-мен келіссөздерді бастады. Хорватия мен Словения осы қаражаттың шамамен 60 пайызын бергендіктен, кедей және дамымаған аймақтарға көмек көрсету қажеттілігі туралы пікірталастар жиіледі. Қарыз дағдарысы мен инфляцияның өсуі федералды үкіметті экспорттық фирмалардың табысына байланысты шетелдік валюта заңын сияқты шаралар қабылдауға мәжбүр етті. Босниялық хорват Анте Маркович, сол кезде Хорватия үкіметінің басшысы болған, бұл заңнан Хорватия шамамен 800 миллион доллар жоғалтатынын айтты. Маркович 1989 жылы Югославияның соңғы үкімет басшысы болды және екі жыл бойы түрлі экономикалық және саяси реформаларды жүзеге асырды. Оның үкіметінің алғашқы әрекеттері сәтті болды, бірақ СФРЮ-дың саяси тұрақсыздығы салдарынан сәтсіз аяқталды. Ұлтаралық шиеленістер күшейді және Югославияның ыдырауына әкелді. Косово дағдарысының ушығуы, Сербия ғылым және өнер академиясының ұлттық меморандумы, Слободан Милошевичтің Сербия басшысы ретінде пайда болуы және одан кейін болған оқиғалар Хорватияда өте жағымсыз реакция тудырды. Елу жыл бұрын туған алауыздық қайтадан көтеріле бастады, хорваттар ұлттық сезімдерін күшейтіп, Белград режиміне қарсылық көрсетті. 1989 жылдың 17 қазанында "Прляво казалиште" рок-тобы Загреб қаласының орталық алаңында 250 мыңға жуық адамның алдында үлкен концерт өткізді. 26 қазанда парламент 1 қарашадағы Барша қасиеттілер күнін мемлекеттік мереке деп жариялады. 1990 жылдың қаңтарында Югославия Коммунистер лигасының 14-ші съезінде Милошевич басқаратын Сербия делегациясы 1974 жылғы конституциялық саясатты, республикаларды күшейтетін саясатты, "бір адам – бір дауыс" қағидасымен алмастыруға тырысты, бұл серб халқының көпшілігіне пайдалы болар еді. Бұл словениялық және хорваттық делегациялардың (тиісінше Милан Кучан мен Ивица Рачан басқаратын) наразылық білдіріп, съезден шығуына себеп болды және биліктегі партияның ыдырауына әкелді. Хорватия халқының 12 пайызын құрайтын этникалық сербтер Югославиядан бөліну идеясын қабылдамады. Серб саясаткерлері Хорватиядағы Коммунистер лигасының мүшелігі арқылы бұрынғы ықпалын жоғалтудан қорқып, оның пропорционалды емес екенін кейбір хорваттар мәлімдеді. Белград әкімшілігінің риторикасы Екінші дүниежүзілік соғыстың естеліктерін оятты. Милошевич және оның жақтастары Югославия бойынша серб ұлтшылдығын көтеріп, серб халқы үшін шайқас туралы сөйлегенде, Хорватияның болашақ басшысы Франьо Туджман Хорватияны ұлттық мемлекет ету туралы жауап берді. Бұқаралық ақпарат құралдарының қолжетімділігі үгіт-насихаттың жылдам таралуына, жаңжал мен қорқынышқа орын берді, соғыс атмосферасын құрды. 1990 жылдың ақпанында Хорватия конституциялық жүйесін көп партиялық жүйеге өзгертті. 1991 жылдың наурыз айында Югослав халық армиясы Югославия президентімен (алты республика мен екі автономиялық провинцияның өкілдерінен тұратын сегіз мүшелі кеңес) елді бақылауға алуға мүмкіндік беретін төтенше жағдай жариялауға мәжбүрлеу үшін кездесті. Сербия және сербтер басымдық құрайтын өкілдер (Черногория, Воеводина және Косово) армиямен келісіп, ұсынысты қолдады, бірақ Хорватия, Словения, Македония және Босния өкілдері қарсы дауыс бергендіктен, жоспар сәтсіз аяқталды. Өліп бара жатқан елде серб басшыларының Белградтағы билікті орталықтандыру жоспарын іске асыруға жасаған бірнеше әрекеттері тағы да болды, бірақ басқа республикалардың қарсылығынан дағдарыс одан әрі ушықты.
In 1980, Josip Broz Tito died. Political and economic difficulties started to mount and the federal government began to crumble. The federal government realised that it was unable to service the interest on its loans and started negotiations with the IMF that continued for years. Public polemics in Croatia concerning the need to help poor and less developed regions became more frequent, as Croatia and Slovenia contributed about 60 percent of those funds. The debt crisis, together with soaring inflation, forced the federal government to introduce measures such as the foreign currency law for earnings of export firms. Ante Marković, a Bosnian Croat who at the time was the Croatian head of government, said that Croatia would lose around $800 million because of that law. Marković became the last head of government of Yugoslavia in 1989 and spent two years implementing various economic and political reforms. His government's efforts were initially successful, but ultimately failed due to the incurable political instability of the SFRY. Ethnic tensions were on the increase and would result in the demise of Yugoslavia. The growing crisis in Kosovo, the nationalist memorandum of the Serbian Academy of Sciences and Arts, the emergence of Slobodan Milošević as the leader of Serbia, and everything else that followed provoked a very negative reaction in Croatia. The fifty year old rift was starting to resurface, and the Croats increasingly began to show their own national feelings and express opposition towards the Belgrade regime. On October 17, 1989, the rock group Prljavo kazalište held a major concert before almost 250,000 people in the central Zagreb city square. In light of the changing political circumstances, their song "Mojoj majci" ("To my mother"), where the songwriter hailed the mother in the song as "the last rose of Croatia", was taken to heart by the fans on the location and many more elsewhere because of the expressed patriotism. On October 26, parliament declared All Saints Day (November 1) a public holiday. In January 1990, during the 14th Congress of the League of Communists of Yugoslavia, the delegation of Serbia led by Milošević insisted on replacing the 1974 constitutional policy that empowered the republics with a policy of "one person, one vote", which would benefit the majority Serb population. This caused first the Slovenian and then Croatian delegations (led by Milan Kučan and Ivica Račan, respectively) to leave the Congress in protest and marked a culmination in the rift of the ruling party. Ethnic Serbs, who constituted 12% of the population of Croatia, rejected the notion of separation from Yugoslavia. Serb politicians feared the loss of influence they previously had through their membership of the League of Communists in Croatia (that some Croats claimed was disproportionate). Memories from the Second World War were evoked by the rhetoric coming from the Belgrade administration. As Milošević and his clique rode the wave of Serbian nationalism across Yugoslavia, talking about battles to be fought for Serbdom, emerging Croatian leader Franjo Tuđman reciprocated with talk about making Croatia a nation state. The availability of mass media allowed for propaganda to be spread fast and spark jingoism and fear, creating a war climate. In February 1990, SR Croatia changed its constitutional system to a multi party system. In March 1991, the Yugoslav People's Army met with the Presidency of Yugoslavia (an eight member council composed of representatives from six republics and two autonomous provinces) in an attempt to get them to declare a state of emergency which would allow for the army to take control of the country. Serbian and Serb dominated representatives (Montenegro, Vojvodina and Kosovo) already in agreement with the army, voted for the proposal, but as representatives of Croatia, Slovenia, Macedonia and Bosnia voted against, the plot failed. The dying country had yet to see a few more Serb leadership's attempts to push the plan for centralizing the power in Belgrade, but because of resistance in all other republics, the crisis only deteriorated.
Тәуелсіздікке өту
1990 жылғы Хорватия парламенті сайлауы 22 сәуір мен 6 мамырда өтті. Бірінші көппартиялық сайлаудан кейін демократиялық институттарға негізделген құрылатын республика құрылды. Алғашқы бос сайлаудан кейін, 1990 жылдың шілдесінде "әлеуметтік" префиксі алынып тасталды, содан кейін Хорватия Хорватия Республикасы деп аталды. Франьо Туджман президент болып сайланды және оның үкіметі Хорватияның тәуелсіздігіне қарай бағыт алды.
The 1990 Croatian parliamentary election was held on April 22 and May 6, 1990. After the first multi party elections, the creation of a constituent republic based on democratic institutions occurred. After the first free elections, in July 1990, the prefix "socialist" was dropped, and thereafter Croatia was named the Republic of Croatia. Franjo Tuđman was elected president and his government embarked on a path toward the independence of Croatia.
Экономикалық модель және теория
Югославияның СФР экономикасы және осыған орай Хорватия Социалистік Республикасының экономикасы бастапқыда Кеңес Одағының ықпалында болды. Югославия Коммунистік партиясы Коммунистік Интернационалдың мүшесі болғандықтан, югослав коммунистері социализмге жететін жалғыз жол – социалистік мемлекет құру екенін ойлады. СФР Югославияның алғашқы жылдарында коммунистік партия мүшелері Кеңес Одағына сын айтушыларды басып тастады және оған деген көзқарастарында жағымдылық танытты. Югославия Коммунистік партиясында мемлекеттік меншік және орталықтандыру – экономикалық дағдарыстың алдын алудың жалғыз жолы деп есептелді, ал мемлекеттік меншік пен әкімшілік бақылаусыз экономикалық даму үшін қажетті мол материалдық және адам ресурстарын жинақтау мүмкін емес еді. Кез келген дамымаған ел дамуын бастау үшін үлкен ресурстарға мұқтаж, ал Югославия да осындай елдердің қатарында болғандықтан, коммунистер Югославия экономикасын құтқарудың жалғыз жолы осы деп санады. Бұған қоса, олардың идеологиясында жеке секторды жою көзделген, себебі мұндай экономикалық жүйе тарихи тұрғыдан тиімсіз деп есептелді.
The economy of the SFR Yugoslavia and thus of the Socialist Republic of Croatia was initially influenced by the Soviet Union. As the Communist Party of Yugoslavia was a member of the Communist International, Yugoslav communists thought that the Soviet way to socialism was the only option to create a socialist state. In the early years of the SFR Yugoslavia, Communist members suppressed critics towards the Soviet Union and harbored sympathies towards it. In the CPY, it was generally thought that state ownership and centralism were the only ways to avoid economic breakdown and that without the state ownership and administrative control it would be impossible to accumulate vast resources, material and human, for economic development. Since every undeveloped country needs vast resources in order to start developing, and Yugoslavia was among them, communists thought that this was the only way to save the economy of Yugoslavia. Also, their ideology included elimination of the private sector, as they thought that such an economic system was historically wasteful.
Соғыс кезіндегі экономика
Ұлттықтандырудың алғашқы процесі 1944 жылдың 24 қарашасында басталды, сол күні Югославиялық партизандар өз жауларының мүлкін тартып алды. Конфискацияның алғашқы құрбандары – басқыншылар мен соғыс қылмыскерлері болды. Бірақ көп ұзамай, 199 541 немістің, барлық неміс азшылығының, ішінде 68 781 гектар жер де тәркіленді. Соғыс аяқталғанға дейін мемлекет өнеркәсіптің 55%, кен өндірісінің 70%, темір металлургиясының 90% және мұнай өнеркәсібінің 100% бақылауында болды.
The first process of nationalization started on 24 November 1944, when Yugoslav Partisans dispossessed their enemies of their assets. The first victims of the confiscation were occupiers and war criminals. However, not long after, the assets of 199,541 Germans, the whole German minority, including 68,781 ha of land, were confiscated as well. Until the end of the war, the state controlled 55% of industry, 70% of mining, 90% of ferrous metallurgy and 100% of the oil industry.
Экономиканы жаңарту
Хорватия СР-да материалдық залал мен шығын зор болды. Соғыста Хорватия 298 000 адамды жоғалтты, бұл оның жалпы халқының 7,8%-ын құрады. 4 жылдық партизан соғысы, бомбалау, шикізат пен ауыл шаруашылығы ресурстарын тым көп пайдалану, жолдар мен өнеркәсіптік нысандардың қирауы салдарынан мемлекет экономикалық дағдарысқа ұшырады. Соғыста соғысқан барлық тараптарды қамтамасыз еткен шаруалардың еңбегі зыңғыранды, адам шығыны да жоғары болды. Югославиядағы өнеркәсіп Еуропадағы ең көп зардап шеккені болды, ал Хорватия СР Босния мен Герцеговина және Черногориямен бірге Югославияның ең қиын жағдайдағы республикаларының қатарында еді. Коммунистік билік аштық, тәртіпсіздік және хаостың алдын алу үшін шаралар қабылдауы керек болды. Югославияда білікті жұмысшылар жетіспегендіктен, экономиканы жаңарту көбінесе жаппай ерікті еңбекке негізделді. Ерікті еңбекке шақыру, әсіресе югослав партизандары мен жастары арасында, коммунистік болашаққа қатысты үгіт-насихат арқылы жүзеге асырылды. Бұл жұмысшылардың тағы бір бөлігін қуғын-сүргіннен қорқып, коммунистік режимге қарсы болғандар мен нацистік әріптестер құрады. Олар қуғын-сүргіннен қашу үшін ерікті еңбекке келді. Жұмыс күшінің үшінші бөлігін соғыс тұтқындары құрады, олар ең ауыр жұмыстарды атқарды. Өнеркәсіпке қажетті азық-түлік пен материалдардың таратылуы зақымдалған жолдарды жылдам қалпына келтіруге байланысты болды. Загреб-Белград темір жолы күндіз-түні жөнделді, сондықтан соғыстан кейін алғашқы пойыз 1945 жылдың маусым айының соңында осы жолмен жүріп өтті. Сондай-ақ, миналардан тазарту жұмыстары жүргізілді. Батыс елдері мен Югославия арасындағы қарым-қатынас шиеленіскен болса да, Югославия халқына БҰҰ-ның бөлімшесі ретінде құрылған американдық көмек агенттігі – ЮНРРА-дан маңызды көмек келді. Олар азық-түлік, киім-кешек және аяқ киім таратты, бұл коммунистерге аштықтың алдын алуға көмектесті. 1945 және 1946 жылдар аралығында ЮНРРА 2,5 миллион тонна тауар, негізінен азық-түлік, 415 миллион АҚШ доллары сомасына жеткізді. Бұл сома 1938 жылы Югославия Корольдігінің импортының екі есесіне тең болды немесе оның салық түсімдерінің 135%-ын құрады. ЮНРРА шамамен 5 миллион адамды тамақтандырып, киіндірді деп есептеледі.
In the SR Croatia, material damage and losses were high. In the war, the SR Croatia lost 298,000 people, 7.8% of its total population. Because of the 4 year partisan war, bombings, over exploitation of raw materials and agricultural resources, and destruction of roads and industrial facilities, the state entered into economic chaos. The peasantry that supplied all the conflicted sides in the war was wasted and human losses were also high. The damage of industry in Yugoslavia was the worst in Europe, while the SR Croatia was among the most damaged republics of Yugoslavia, along with Bosnia and Herzegovina and Montenegro. The communist authority needed to do something in order to prevent hunger, disorder and chaos. Yugoslavia lacked qualified workers, so the economy's renewal was mostly based on mass volunteer work. The recruitment for volunteer work was conducted with propaganda about a better communist future, especially among members of Yugoslav partisans and youth. Another segment of these labourers were those who feared persecution, mainly opponents of the communist regime and Nazi collaborators. They entered volunteer labour in order to escape persecution. A third segment of the work force consisted of prisoners of war, who worked the hardest jobs. The distribution of food and material needed for industry depended on fast renewal of damaged roads. The Zagreb Belgrade railway had been in reconstruction day and night, so the first train to travel this railway after the war, did it already at the end of June 1945. Mine fields were also being cleared. Even though relations between the Western countries and Yugoslavia were tense, significant help to the people of Yugoslavia came from the UNRRA, an American aid agency formed as a branch of the United Nations. They distributed food, clothes and shoes, which helped the communists avoid hunger. Between 1945 and 1946, the UNRRA deployed 2.5 million tons of goods, mostly food, worth US$415 million. This amount was equal to twice the imports of the Kingdom of Yugoslavia in 1938, or 135% of its tax revenues. It is generally thought that UNRRA fed and clothed some 5 million people.
Аграрлық реформа
Саяси қарсыластарды қуғынмен бірге, коммунистік билік 1945 жылғы 23 тамызда Аграрлық реформаны жүргізді. Бұл процеске бай азаматтар мен шаруалардың мүлкін тартып алу кірді. Аграрлық реформа ауыл шаруашылығындағы меншік қатынастарын өзгертті. 35 акрдан асатын жерлер иелерінен алынды. Тартып алынған жерлердің шамамен жартысы ауыл шаруашылығына (мемлекеттік меншікке) айналдырылды, ал қалған жартысы кедей шаруаларға берілді. Бұл реформа Хорватия СР-дегі қоныс аударуды да қамтыды, онда «депрессиялық» аймақтардан келген адамдар Volksdeutsche-тер қуылған жерлерге көшірілді. Хорватия СР-де қоныс аудару Славонияда жүзеге асты, ал қоныс аударушылар көбінесе хорват және босниялық сербтер болған кедей шаруалар еді. Мүлікті тәркілеу де жүргізілді; соғыс кезінде сауда жасаған адамдар соғысқа пайда табушылар деп жарияланды, осылайша мемлекет зауыттар, банктер және ірі дүкендерге ие болды. Коммунистер ауыл шаруашылығы өнімдерін таратудың жаңа жүйесін де енгізді. Қала және қала тұрғындарына азық-түлік жеткізу үшін олар осы өнімдерді міндетті түрде сатып алу жүйесін енгізді. Тарату саясатының негізінде қоғамның еңбек ететін бөлігі еңбек етпейтін, паразиттік бөлігіне қарағанда тауарлардың саны мен әртүрлілігі жағынан артықшылыққа ие болуы керек деген идея тұрды. Бұл қара нарық пен алыпсатарлықтың дамуына әкелді. Аграрлық реформаны іске асырудың келесі қадамы буржуазияның ірі активтерін мемлекеттендіру болды. 1948 жылғы 28 сәуірде шағын дүкендер мен көптеген қолөнер шеберханалары мемлекеттендірілген кезде, Хорватия СР-дегі жеке сектор толығымен жойылды; 5,395 жеке дүкеннің тек 5-і ғана жұмыс істеді. Бұл шешім екі жақты қылыш болды: қоғамның кедей бөлігі оған қанағаттанса, халықтың көп бөлігі қарсылық білдіріп, көтеріліске дайын болды. Совет Одағындағыдай, мемлекеттің экономиканы толық бақылауына мүмкіндік берілді, ал еркін саудаға тыйым салынды. Осыған байланысты мемлекеттің тұрмыстық қажеттіліктерді ұтымды бөлуі басталды, олар халық арасында ақшалай жәрдемақылар негізінде бөлінді, ал тұтынушылар әр ай сайын белгілі бір тауарлар, соның ішінде азық-түлік, киім-кешек және аяқ киім сатып алу үшін белгілі бір мөлшерде куәліктер алды. 1949 жылдың көктемінде мемлекет жеке шаруалардың шаруашылықтарына жоғары салықтар енгізді, оларды төлеуге шаруалар шама келтірмеді. Бұл оларды кеңестік колхоздар үлгісінде құрылған шаруалар кәсіподақтарына қосылуға мәжбүр етті. Осылайша мемлекет ауылдарды күштеп ұжымдастыруды енгізді. Бұл ұжымдастыру көп ұзамай бай шаруалардан тартып алынған жерлерін тегін алған кедей шаруаларды көңілсіздікке ұшыратты. Коммунистер ұжымдастыру азық-түлік мәселесін шешеді деп ойласа да, керісінше, 1949 жылы «Нан дағдарысы» деп аталатын жағдай туды. Югославиядағы мүліктен айыру процесі 1945 жылдың ортасынан 1949 жылдың соңына дейін жалғасты. Бұл Шығыс Еуропаның коммунистік мемлекеттерімен салыстырғанда, мүліктен айырудың ең жылдам процесі болды. Бұл процеске Коммунистік партия мүшелері болған, Политбюродан бұйрық алған көптеген шенеуніктер қажет болды, осылайша Югославия республикасы экономикада билігін жоғалтты. Бір республиканың экономикасы Белградтағы Политбюроның шешімдеріне тәуелді болды, осылайша Югославия қатаң орталықтандырылған мемлекетке айналды. Сонымен қатар, жеке секторды жою, мемлекеттік аппаратты және жоғары лауазымды шенеуніктерді тазалау және оларды жартылай білімді партизандармен ауыстыру, министрлер мен жұмысшылардың жалақылары арасындағы айырмашылықты күрт қысқарту (3:1), буржуазияның эмиграциясы мен өлімі әлеуметтік құрылымда орта таптың жоғалуына әкелді, бұл әлеуметтік өмірге теріс әсер етті.
At the same time as the persecution of political enemies, communist authorities conducted the Agrarian Reform, a reform made on 23 August 1945. This process included dispossession of wealthy citizens and peasants. Agrarian Reform changed the ownership relations of agricultural properties. Land that was above 35 acres was taken from its owners. Nearly half of taken lands were transformed to agricultural areas (state property), while the other half was given to poor peasants. This reform also included the colonization in the SR Croatia where people from the so called depressed areas moved to areas from which the Volksdeutsche had been expelled. In the SR Croatia, colonization occurred in Slavonia, while colonists were the poor peasants, mostly Croatian and Bosnian Serbs. The confiscation of property was also conducted; people who were trading during the war were declared war profiteers and by this, the state gained factories, banks and large shops. The communists also introduced a new way of distribution of agricultural products. In order to supply the people who lived in towns and cities, they introduced the redemption of those products. The policy of distribution was based on the idea that the working segment of society should have an advantage in quantity and diversity of goods over the non working, parasitic segment. This led to development of black markets and speculation. The next step in the implementation of the Agrarian Reform was nationalization of the large assets of the bourgeoise. On 28 April 1948, when small shops and the majority of crafts had been nationalized, the private sector in the SR Croatia was liquidated to the end; out of 5,395 private shops, only 5 remained active. This decision was a double edged sword: while the poor segment of society was satisfied by it, the large majority of the population was resistant and ready to revolt. Just like in the Soviet Union, the state controlled the entire economy, while free trade was forbidden in favour of central planning. Because of this, the state started rational distribution of necessities for living, which were distributed among the population based on remittances, while consumers gained a certain amount of certificates each month for buying a certain amount of certain goods, including food, clothes and shoes. In the spring of 1949, the state introduced high taxes on private farmer's economies which farmers were unable to pay. This forced them to enter into the peasant labour unions, formed based on the Soviet kolhozes. In such a manner, the state introduced forced collectivization of villages. This collectivization soon disappointed the poor peasants who got their land for free in the process of dispossession of wealthy peasants. Even though the communists thought that collectivization would solve the problem with food, on the contrary, the collectivization created the so called "Bread Crisis" in 1949. The process of dispossession in Yugoslavia lasted from the middle of 1945 until the end of 1949. It was the fastest process of dispossession, even compared to East European communist states. For this process, the state needed a large number of officials who were members of the Communist Party, receiving orders from the Politburo, thus leaving the Yugoslav republic without any power in the economy. The economy of one republic was depending on decisions made by the Politburo in Belgrade, thus Yugoslavia become a strictly centralized state. Moreover, the liquidation of the private sector, cleansing of the state apparatus and high officials and their replacement by half educated partisans, drastic reduction of the gap between payments of ministers and workers (3:1), and emigration and deaths of the bourgeois class led to the disappearance of the middle class in the social structure, which had a negative effect on social life.
Бесжылдық жоспар
Индустрияландыру – Хорватияның экономикалық дамуындағы ең маңызды процесс болды, себебі коммунистер индустрияландыруды қарқынды дамудың басты факторы ретінде жариялады. Жаңарудан кейін индустрияландыру және электрлендіру процесі кеңес үлгісінде басталды. Бүкіл экономиканы, жүйені құруды және бесжылдық жоспарда даму стратегиясын қалыптастыруды Андрия Хебранг өз міндетіне алды. Экономика кеңесінің және жоспарлау комиссиясының төрағасы ретінде Хебранг экономикамен айналысатын барлық министрліктерді басқарды. Тито, Эдвард Кардель және Александр Ранковичпен бірге ол Югославиядағы ең беделді тұлғалардың бірі болды. Бүкіл экономиканың басшысы ретінде Хебранг бесжылдық жоспарын 1946-1947 жылдардың қысында аяқтады, ал үкімет оны 1947 жылдың көктемінде бекітті. Білімнің жетіспеуіне байланысты жоспар кеңес үлгісін көшірді. Ең жылдам салынған зауыттар ауыр және әскери өнеркәсіп саласындағы кәсіпорындар болды, олардың ішінде Хорватиядағы ең танымалдары – "Rade Končar" және "Prvomajska". Бесжылдық жоспарда Хебранг өнеркәсіптік өндірісті бес есеге, ал ауыл шаруашылығы өндірісін 1,5 есеге арттыруды, жан басына шаққандағы ЖІӨ-ні 1,8 есеге, ал ұлттық табысты 1,8 есеге өсіргісі келді. Жоспарға білікті жұмысшылардың санын 350 000-нан 750 000-ға дейін арттыру да кірді. Хорватияның өнеркәсіптік өндірісін 452%-ға арттыру қажет болды. Өнеркәсіптің қарқынды дамуы көптеген жұмысшыларды қажет етті, сондықтан 1945 жылы 461 000 жұмысшы болса, 1949 жылы 1 990 000 жұмысшыға жетті. 1947 жылдың 17 қаңтарында Кардель Хорватия Коммунистік партиясының Орталық комитетіне Югославияның Австрия мен Чехословакиядан өнеркәсіптік қуаты жағынан басым болатынын мәлімдеді. Кардель мен Бакарич Хебрангтың ауыл шаруашылығына қызмет ететін өнеркәсіп идеясының орнына жеңіл өнеркәсіпті дамытуды жақтады. Бесжылдық жоспар шынымен де асыра бағаланған еді; жоспарда білікті кадрлар, нарық (сату) және капитал жетіспеді, алайда мемлекет оны іске асыруды жалғастырды. Елдің барлық аймақтарында мемлекет құрылыс нысандарын салса, индустрияландыру және электрлендіру жобалары халықтың кедейлігі мен жұмыссыздығы азаяды деген үгітпен жүзеге асырылды. Жұмыссыздық деңгейі төмендеді, бірақ жаңа жұмысшылар өз мамандықтары бойынша дайын болмағандықтан, көптеген нысандар баяу салынып, кейбіреулері мүлдем аяқталмады. Коммунистік партияның қазіргі көзқарастарына сәйкес, экономиканы басқару рөлі министрліктер мен партия басшылығы арасындағы байланыс ретінде бас басқармаларға берілді. Оларды іске асыру арқылы мемлекет экономиканы одан да жақсы бақылауға алды. Кәсіпорындардың заңды тұлғасы болды, бірақ мемлекеттік органдар ретінде мемлекеттік бақылауда болғандықтан, операциялық дербестікке ие болмады.
Industrialization was the most significant process in the economic development of the SR Croatia, as communists promoted industrialization as the main factor in fast development. After the process of renewal, the process of industrialization and electrification started based on the Soviet model. The whole economy, the creation of a system and the formulation of the strategy of development in the Five Year Plan, was in the charge of Andrija Hebrang. As President of the Economy Council and President of the Planning Commission, Hebrang was in charge of all ministries that dealt with the economy. Alongside Tito, Edvard Kardelj and Aleksandar Ranković, he was the most influential person in Yugoslavia. As a chief of the whole economy, Hebrang finished his Five Year Plan in winter 1946–47 which was approved by the government in spring 1947. Because of the lack of knowledge, the Plan copied the Soviet model. The factories which were built faster were factories that were in the sector of heavy and military industry, of which the most known in SR Croatia were "Rade Končar" and "Prvomajska". In the Five Year Plan, Hebrang wanted to increase the industrial production by five times and agricultural production by 1.5 times, increase the GDP per capita by 1.8 times and the national revenues by 1.8 times. The plan also included the increase of qualified workers, from 350,000 to 750,000. For the SR Croatia, it was decided that its industrial production needed to be increased by 452%. The fast development in industry required a high number of workers, so from 461,000 workers in 1945, in 1949 there were 1,990,000 workers. On 17 January 1947, Kardelj stated to the Central Committee of the Communist Party of Croatia that Yugoslavia would be industrially stronger than Austria and Czechoslovakia. Both Kardelj and Bakarić advocated development of light industry, instead of Hebrang's idea for industry that would serve agriculture. The Five Year Plan was indeed exaggerated; this plan did not have qualified personnel, market (placement) and capital; even so, the state continued with its implementation. All across the country, the state built the sites, and all projects of industrialization and electrification were made with propaganda that the population would have lower poverty and unemployment. The unemployment was indeed reduced, however, new employees were not educated for their jobs, so many objects were built slowly and many of them were not built at all. Following the current views of the Communist Party, the role of leading the economy was given to the directorate generals, as a link between the ministries and the Party's leadership. By their implementation, the state gained even greater control over the economy. The companies had their legal person; however, they did not have operational autonomy, since they were, as state organs, under state control.
Дін
Тұрғындардың көп бөлігі римдік католиктер болды, ал халықтың шамамен 12 пайызы – Сербия патриархиясының православие христиандары, сондай-ақ аз ғана саны басқа діндерді ұстанды. Ватикан мен коммунистік Югославия билігі арасындағы қарым-қатынастың шиеленісуіне байланысты 1960 жылға дейін Хорватия Халық Республикасында жаңа католик епископтары тағайындалмады. Бұл Крижевци, Дяково-Осиек, Задар, Шибеник, Сплит-Макарска, Дубровник, Риека және Пореч-Пула епархияларын бірнеше жылға епископсыз қалдырды. 1950 жылдардың ортасынан бастап Хорватияда үш епархияда төрт епископ қызмет етті: Алойзиус Степинац, Франьо Салис Зеевис, Миховил Пушич және Йосип Сребренич. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде усташ және Остің тарапынан ынтымақтастық жасады деген айыппен көптеген дін қызметкерлері, соның ішінде Загреб архиепископы Алойзиус Степинац, соғыс аяқталғаннан кейін Католик шіркеуі мен одақтас елдер арасындағы қақтығыстар кезінде тұтқындалды. Алойзиус Степинац 1946 жылдың 16 қыркүйегінде тұтқындалды. Ол он алты жылға бас бостандығынан айырылды, бірақ 1951 жылдың желтоқсанында Жастребарско маңындағы Крашичтегі үйінде үй қамауына жіберілді, ол 1960 жылы қайтыс болды. Степинац 1953 жылы Папа Пий XII-нің бұйрығымен кардинал атағын алды.
The majority of residents were Roman Catholics and approximately 12% of the population were Orthodox Christians of the Serbian Patriarchy, with a small number of other religions. Due to strained relationships between the Holy See and communist Yugoslav officials, no new Catholic bishops were appointed in the People's Republic of Croatia until 1960. This left the dioceses of Križevci, Đakovo Osijek, Zadar, Šibenik, Split Makarska, Dubrovnik, Rijeka and Poreč Pula without bishops for several years. From the mid 1950s, there were only four seated bishops in Croatia in three dioceses: Aloysius Stepinac, Franjo Salis Seewiss, Mihovil Pušić, and Josip Srebrnič. Many priests accused of collaboration with the Ustaše and Axis during World War II were arrested after the end of World War II amid conflicts between the Catholic Church and the Allied Powers, including the Archbishop of Zagreb, Aloysius Stepinac. Aloysius Stepinac was arrested on 16 September 1946. He was sentenced to sixteen years' imprisonment, but in December 1951, he was released to house arrest at his home in Krašić near Jastrebarsko, where he died in 1960. Stepinac was made a cardinal in 1953 by Pope Pious XII.