Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Чжан Цзяньси (張柬之) (625706), Мейірімді аты Мэнцзян (孟將), ресми атауы Ханьяңның ханзадасы Веньчжэнь (漢陽文貞王), Қытайдың Тан және У Цзэцзяньның Чжоу әулеттерінің өкілі, У Цзэцзянь мен оның ұлы император Чжунцзонгтың тұсында канцлер қызметін атқарған. Ол 705 жылы У Цзэцзянды құлатып, император Чжунцзонды қайта қалпына келтірген төңкерісінің басты тұлғасы болды, бірақ кейін У Цзэцзяның немере інісі У Санси бастаған жалған айыптаулар салдарынан жер аударылды және жер аударылу кезінде қайтыс болды.
Zhang Jianzhi (張柬之) (625–706), courtesy name Mengjiang (孟將), formally Prince Wenzhen of Hanyang (漢陽文貞王), was an official of the Chinese Tang Dynasty and Wu Zetian's Zhou Dynasty, serving as chancellor during the reigns of Wu Zetian and her son Emperor Zhongzong. He was a key figure in the coup that overthrew Wu Zetian and restored Emperor Zhongzong in 705 but was later exiled due to false accusations instigated by Wu Zetian's nephew Wu Sansi and died in exile.
Өмірбаян
625 жылы дүниеге келген Чжан Цзяньши, Чжан Ицзи мен Чжан Чанцзонды өлтіріп, У Цзяньды қоршап алды. Сонда ол қорқып: "Мені кім мазалап тұр?" - деп сұрады. Жан Цзяньцзи формальды түрде: "Жан Ицзи мен Жан Чанцзонг сатқындық жасады" деп жауап берді. Патшаның бұйрығына сай, біз оларды өлім жазасына кесіп тастадық. Біз құпияны жариялаудан қорыққандықтан, Сізге хабарласуға батылымыз жетпеді. Біз сарайға әскерді кіргізудің үлкен құрметсіздікке кінәліміз және 10 мың рет өлім жазасына кесілуіміз керек. У Цзэцян Ли Сяньді мұрагер ханзаданың сарайына қайтаруға тырысты, бірақ төңкеріс басшылары оны елемеді. Төңкеріс басшылары Ву Цзетианға "император" атағын сақтауға рұқсат берген кезде, олар оны екінші палатадағы Шанян сарайында (上陽宮) үй қамауына алды және оны бұрынғы император Ли Сяньға тақты беруге мәжбүр етті, ал ол таққа қайта оралды (император Чжунцзонг ретінде).
Zhang Jianzhi was born in 625, killing Zhang Yizhi and Zhang Changzong, and then surrounding Wu Zetian. She, in fear, asked, "Who is disturbing me?" Zhang Jianzhi responded, in a formalistic manner:
Zhang Yizhi and Zhang Changzong committed treason. Following the orders of the Crown Prince, we have executed them. Because we were afraid that the secret would be leaked, we did not dare to first report to Your Imperial Majesty. We are guilty of the great disrespect of moving troops within the palace, and should be executed 10,000 times. Wu Zetian subsequently tried to have Li Xian returned to the palace of the Crown Prince, but the coup leaders ignored her. While the coup leaders allowed Wu Zetian to retain the title of "emperor," they had her put under house arrest at the secondary palace Shangyang Palace (上陽宮) and forced her to yield the throne to Li Xian, who was formerly emperor, and he was restored to the throne (as Emperor Zhongzong).
Император Чжунцзонгтың екінші билігі кезінде
Чжан Цзяньши Цюй Сюаньвей, Хуан Янфан, Цзин Хуэй және Юань Шудзимен бірге император Чжунцзонның қалпына келтіруіндегі көшбасшылар ретінде танылды және олар негізгі лауазымдарға орналастырылды және герцогтар құрылды, Чжан қорғаныс министрі (夏官尚書, Xiaguan Shangshu) болды және Тонг Фэнге Луантай Пингжанши атағымен және Ханян герцогы атағын алып, канцлер болды. Ол және басқа төңкеріс басшылары Тан институттарын қалпына келтіру және Чжоу институттарын жою режимін енгізді, ал Яо Юаньцзи Ву Цзэтьянның Шанян сарайына көшірілуіне наразылық білдірген кезде Чжан мен Хуан оны астанадан төмендеді. Алайда көп ұзамай император Чжунцзонгқа әйелі император Вэй және оның сүйіктісі Лян ханзадасы Ву Санси (Ву Цзэтианның немере інісі және император Чжунцзонгтың туысы) қатты әсер етті. (Төңкеріске қатысушылардың бірі Сюэ Цзичан (季) Чжан Цзяньси мен Цзинге Чжан Ицзи мен Чжан Чанцзонның қазасынан кейін Ву Сансиді өлтіруді ұсынған, бірақ Чжан Цзяньси де, Цзин де Сюэдің ұсынысына тым кеш болғанша назар аударған жоқ.) У Сансидің билігі артып келе жатқанын түсінгеннен кейін Чжан Цзяньши император Чжунцзонға У кланының билігін азайтуға көндіруге тырысты, бірақ император Чжунцзонның құлағын жете алмады. Бұл арада Чжан Цзяньши заң шығару бюросының басшысы Чжуншу Линг (中書令) болды (қазір бұрынғы атауы Чжуншу Шэн (中書省) деп қайта аталады). 705 жылы жазда, әйелі император Вэйдің толық ықпалымен, император Чжунцзонгтың Чжанға және оның әріптестеріне деген сенімі мүлдем жоғалып кеткен кезде, император Чжунцзонг Ву Сансидің ұсынысына сәйкес, бес төңкеріс көшбасшысының ханзадаларын - Чжанның жағдайында Ханян ханзадасын - құрды, бірақ оларды канцлер лауазымынан айырды. Жаң көп ұзамай өзінің туған жері Сианг провинциясына қайтуды өтінді, ал император Чжунцзонг келісті, оны Сианг провинциясының префекті етіп тағайындады, бірақ префектураның нақты жауапкершілігіне жатқызған жоқ. Оның ұлы Чжан И (張) императордың төменгі деңгейдегі лауазымды адамы болды, бірақ әкесіне Сян префектурасына еріп кетуге бұйрық берілді. У Санси содан кейін өзінің стратегиялық қызметкері Чжэн Инге бесін император Чжунцзонның күйеу баласы Ван Тонгчжаоның (王同) 706 жылдың басында У Сансиді өлтіру және император Вэйді құлату туралы сөз байласты деп айыпталғаннан кейін өлім жазасына кесілген заговорға қатысқан деп айыптап, айыптауды жалғастырды. Бес адам ешқашан астанаға, Чанъанға, қайтып оралуға рұқсат етілмейтіндігі туралы ережемен төмендеді. Чжан Син префектурасының (新州, қазіргі Юнфу, Гуандун) префектының әскери кеңесшісі болды. У Сансидің сол кезде император Вэйдің Луоянға (қазіргі шығыс астанасы, астанасы Чанъанға көшірілді) ашылып, император Чжунцзонгны ашуға тырысты деген айыптары болды. Содан кейін ол бес төңкеріс басшыларын осы жария қорлықтың артында тұр деп айыптады. Содан кейін ол өзінің серіктеріне бес жігітті өлтіруді ұсынды. Император Чжунцзун, бес адам бұрын темір сертификаттармен марапатталғандығын атап, олардың үлесін мойындау үшін олардың өлім жазасына тартылмауын кепілдендірді. Олар қарапайым қатарға төмендетіліп, отбасыларымен бірге Лингнан аймағына - Чжанның жағдайында Лонг префектурасына (州, қазіргі Ганчжоу, Цзянси) тұрақты түрде жер аударылды. Цюй Шидің ұсынысы бойынша Ву Санси Цжоу Личжэньді (周利貞) Лингнан аймағына аймақтың істерін қарау деген сылтаумен, бірақ бес адамды өлтіру туралы нұсқаумен жіберді. Алайда Чжоу бұл аймаққа жеткенде, Чжан қайтыс болған еді. 710 жылы император Чжунцзонг қайтыс болғаннан кейін және Ли Дан, өзі бұрынғы император, қалпына келтірілді (император Руйцзонг ретінде), Чжан және оның әріптестері өлімнен кейін құрметке бөленді.
Zhang Jianzhi, along with Cui Xuanwei, Huan Yanfan, Jing Hui, and Yuan Shuji, were recognized as leaders in Emperor Zhongzong's restoration, and they were put into key positions and created dukes, with Zhang becoming the minister of defense (夏官尚書, Xiaguan Shangshu) and remaining chancellor with the Tong Fengge Luantai Pingzhangshi designation and carrying the title of Duke of Hanyang. He and the other coup leaders instituted a regime of restoring Tang institutions and deprecating Zhou ones, and when Yao Yuanzhi displayed distress at Wu Zetian's removal to Shangyang Palace, Zhang and Huan had him demoted out of the capital. Soon, however, Emperor Zhongzong became full heavily influenced by his wife Empress Wei and her lover Wu Sansi the Prince of Liang (Wu Zetian's nephew and Emperor Zhongzong's cousin). (One of the coup participants, Xue Jichang (薛季昶), had advocated to Zhang Jianzhi and Jing the killing of Wu Sansi in the aftermaths of the killing of Zhang Yizhi and Zhang Changzong, but neither Zhang Jianzhi nor Jing paid Xue's suggestion much heed until it was too late.) After realizing that Wu Sansi's power was on the rise, Zhang Jianzhi tried to persuade Emperor Zhongzong to reduce the power of the Wu clan on the whole but was unable to get Emperor Zhongzong to listen. Meanwhile, Zhang Jianzhi was made Zhongshu Ling (中書令), the head of the legislative bureau (now returned to the prior name of Zhongshu Sheng (中書省)). In summer 705, Under the full influence of his wife Empress Wei, by which time Emperor Zhongzong's trust in Zhang and his colleagues had completely been lost, Emperor Zhongzong, following Wu Sansi's recommendation, created the five coup leader's princes—in Zhang's case, Prince of Hanyang—but stripped them of chancellor positions. Zhang soon requested to retire back to his home prefecture Xiang Prefecture, and Emperor Zhongzong agreed, making him the prefect of Xiang Prefecture, but not putting him in actual responsibility of the prefecture. His son Zhang Yi (張漪) was made a low level imperial official but ordered to follow his father to Xiang Prefecture. In spring 706, with all five of the coup leaders already out of the capital, Wu Sansi and Empress Wei made accusations against them, and they were demoted to more remote prefectures (although Zhang was not moved). Wu Sansi then had his strategist Zheng Yin further accuse the five of them of having participated in the plot of Emperor Zhongzong's son in law Wang Tongjiao (王同皎) who was executed early in 706 after having been accused of plotting to kill Wu Sansi and deposing Empress Wei. The five were further demoted with the provisions that they would never be allowed to return to the capital Chang'an, with Zhang becoming the military advisor to the prefect of Xin Prefecture (新州, roughly modern Yunfu, Guangdong). Wu Sansi then had accusations that Empress Wei was having affairs posted publicly in Luoyang (now eastern capital, with the capital moved back to Chang'an), with the intent of incensing Emperor Zhongzong—and then accused the five coup leaders of being behind this public humiliation. He then had his associates propose that the five be killed. Emperor Zhongzong, citing that the five had been previously awarded iron certificates that guaranteed that they would not be executed in recognition of their contribution, ordered that they be reduced to commoner rank and permanently exiled to the Lingnan region with their families—in Zhang's case, to Long Prefecture (瀧州, in modern Ganzhou, Jiangxi). At the suggestion of Cui Shi, Wu Sansi then sent the censor Zhou Lizhen (周利貞) to the Lingnan region under guise of reviewing the affairs of the region but with instructions to kill the five. By the time that Zhou reached the region, though, Zhang had already died. After Emperor Zhongzong's death in 710 and Li Dan, himself a former emperor, was restored (as Emperor Ruizong), Zhang and his colleagues were posthumously honored.
Ескертпелер мен сілтемелер
"Танның көне кітабы" том. 91-ші орын. Танның жаңа кітабы, т. 120-ға дейін. Зичжи Тонгцзян, томдар. 202, 206, 207, 208 деген сандар.
Old Book of Tang, vol. 91. New Book of Tang, vol. 120. Zizhi Tongjian, vols. 202, 206, 207, 208.