Кіріспе

Өсімдік түрі Amaranthus palmeri - амарант тұқымдасына жататын жеуге жарамды гүлді өсімдік. Оның бірнеше жалпы атауы бар, соның ішінде абайсыз арамшөп, екі түрлі арамшөп, Палмердің арамшөп, Палмердің арамшөп және Палмердің шошқасы бар. Солтүстік Американың оңтүстік жартысының көп бөлігінде өседі. АҚШ-тың шығысындағы халықтар, әрине, табиғи болып келеді. Сондай-ақ, Еуропа, Австралия және басқа да аймақтарда да кездеседі. Зауыт тез өсіп, бәсекеге қабілетті.

Қолданылуы

Пальмер амарантының жапырақтары, сабақтары мен тұқымдары басқа амаранттар сияқты жеуге жарамды және өте пайдалы. Палмер амаранты бір кездері Солтүстік Америкада америкалықтар кеңінен өсіріп, жеген, оның мол тұқымы үшін де, пісірілген немесе кептірілген жасыл көкөніс ретінде де. Палмер амаранты топырақтағы азотты сіңіруге бейім, ал егер ол аса тыңайған топырақта өсірілсе, онда тіпті адамдар үшін де азотты заттардың мөлшері жоғары болуы мүмкін. Амарнат жапырақтарында, шпинат пен басқа жапырақты көкөністер сияқты, оксаль қышқылы бар. Малға уыттылығынан, нәтижесінде, Палмер амарантының американдық фермерлер үшін негізгі экономикалық маңызы, өз алдына дақыл ретінде емес, зиянды арамшөп және нарықтағы өнімдерге бәсекелес ретінде болды.

Гербицидтерге төзімділік

Көптеген жерлерде өсімдіктің ең болмағанда 2006 жылдан бері кеңінен қолданылатын кең спектрлі гербицид - глифосатқа төзімділігі пайда болды. Глифосатқа төзімді шошқа тек мақта даладарында ғана емес, басқа да дақылдар мен өнімдерге де кеңінен әсер етеді. 2014 жылы Техас ауыл шаруашылығы департаменті АҚШ-тың қоршаған ортаны қорғау агенттігінен Палмер амарантымен қауіп төндірген 3 миллион акр (1,2 миллион гектар) мақтаға тыйым салынған химиялық пропазинді қолдануға рұқсат сұрады. Сұрау салу ауыз судың қабылдауға болмайтын қауіп-қатерлеріне байланысты қабылданбады. 2019 жылы Канзас мемлекеттік университетінің зерттеушілері Канзаста 2,4 D және Дикамбаға төзімді Палмер амарантының популяциясын құжаттады. Бұрын Канзастағы Палмер амаранты АЛС, атразин, глифосат және HPPD гербицидтеріне қарсы төзімділік дамытты - мезотрион, Хаски, Лаудис, Импакт және Армезон - бұл шөптерді басқару үшін өсірушілерге өте аз мүмкіндік қалдырды. Арканзас штатының бір тұрғыны фомезафенге қарсылық білдірді. Гендік драйверлік технологиялар қарсы шараны қамтамасыз ете алады: гендік драйверлік агент А. пальмериді қайтадан глифосатқа сезімтал болуға бейімдей алады. Алайда технологияны кеңінен қолдануды мұқият қарастыру керек.

Өсу

Palmer amaranth өсімдіктері өсімінің қарқыны мен бәсекеге қабілеттілігі жағынан ең агрессивті шошқа тұқымдас өсімдіктер болуы мүмкін. Әсіресе Палмер амаранты өте бәсекеге қабілетті. Бұл мақтадан да көп өседі және тиімділігі де жоғары. Өсімдік өсірушілер жоғары температураны жылу индексімен өтейтін ылғалмен қамтамасыз ете алмады. Мұндай жағдайда көптеген гербицидтер уақыт өте келе бұзылады, ал Палмер амаранты өсіп отырады. Ол үш күн ішінде немесе одан да аз уақыт ішінде өсіп шығады.

Таралу

Аңғал көбінесе жел арқылы таралады. 2015 жылы Палмер амаранты "Палмер амарантының Солтүстік Дакотада пайда болуын алдын алудың белсенді тәсілі" ретінде екінші жыл қатарынан "жылдың арамшөптері" болып таңдалды. Бұл түрді алғаш рет 2018 жылдың наурызында Оңтүстік Африкада, сондай-ақ 2020 жылдың наурызында Ботсвананың солтүстігінде және елдің әртүрлі аймақтарында кездестірген. Бұл табиғи арамшөп ретінде қарастырылады, ол рудералдық және сегеталдық (топырақтарда өсетін) өсімдіктер қауымдастығына енеді.