Кіріспе

Парсифал мозаикасы — Роберт Ладлумның 1982 жылы жарияланған шпиондық роман.

Сюжеттің қысқаша мазмұны

Майкл Хавелок (Михаил Хавличектің ағылшынша нұсқасы) – АҚШ Мемлекеттік департаментінің құпия операциялар бөлімі "Консулдық операциялар" үшін жұмыс істейтін табиғи түрде америкалық азаматтыққа өткен барлаушы. Романның басында ол өзінің серіктесі және өмірінің махаббаты Дженна Карас (Джанна Карасованың ағылшынша нұсқасы) Коста-Браваның шұғыласыз аймағында қаза тапқандығына куә болды деп санайды. Дженнаның КГБ-нің қос агенті екені дәлелденгендіктен, оны өлтіруге бұйрық берілген. Ол дереу барлау әлемінен кетеді, ол бұл туралы біраз уақыттан бері ойлап жүрген және бұрын сапарлаған жерлерін аралап көреді. Афинада КГБ-нің жоғары лауазымды қызметкері Петр Ростов Хавелокпен кездесуге мәжбүр болады. Ростов Карас олардың агенті екенін жоққа шығарады. Кейіннен Римде Хавелок Дженнаны пойыз вокзалында тірі көреді. Ол қорқып қашып кетеді, ал ол оны қуалайды. Ол АҚШ консулдығындағы бұрынғы дереккөзбен, полковник Бейлормен байланыс жасайды және бірнеше елде Дженнаны іздеуді бастайды. Осы арада АҚШ үкіметіндегі "Консулдық операциялар" стратегиялары оның параноидтық шизофренияға шалдыққан адам екенін және оны жою қажет деп шешеді, әйтпесе ол Еуропадағы барлық желілерді қауіпке ұшыратады. Олардың барлық дәлелдері Карас қос агент болғанын және Коста-Бравада сәтті жойылғанын көрсетеді. Олардың бірі, "Қызыл" Огивилл, Римдегі Палатин төбесінде Майклды ұстап алу үшін тұрақтайды. Алайда, ол жалдаған екі жалдамалы сақшы Майкл тарапынан жойылды, ол қолданатын газ гранатасы тек Майкл шабуыл жасағанда ғана оған әсер етеді, және Хавелоктың кінәсіздігіне көз жеткізгеннен кейін, ол Хавелокты өлтіруге жіберілген полковник Бейлордан кездейсоқ оқ алып қалады. Бірақ АҚШ-та АҚШ үкіметінің өзіндік мәселесі бар: бүкіл әлемде гений ретінде танылған және кеңсесіне рұқсат етілгеннен әлдеқайда көп билікке ие болған мемлекеттік хатшы Антон Маттиас толығымен ақылдан адасып кеткен. Оның ақылдан адасқанын ешкім түсінбестен бұрын, ол Кеңес Одағы мен Қытай Халық Республикасын білдіретін деп ойлаған тараптармен келісімдер жасады, олардың әрқайсысы үшінші тарапқа қарсы алдын ала ядролық соққы беруге келісті, бірақ шын мәнінде өзін Парсифал деп таныстырған адаммен. Парсифал құжаттарды жарияламау үшін үлкен сомада ақша талап етеді, осылайша ядролық соғыс басталады. Алайда, ақша төленгеннен кейін, ол оған тиіспейді, Вашингтонның қаншалықты үмітсіз екенін растайды. Бала кезінде Лидицедегі қырғыннан аман қалғандардың бірі болған Хавелоктың Маттиаспен ерекше байланысы бар, ол да чех, ол оған аспирантурада кеңес берген. Маттиас ақылсыздыққа түсуі Дженна Карасты өлтіру туралы бұйрықпен байланысты. Карас Майклдың орыс тыңшысы екенін және оны өлтіргісі келетінін айтты. Сондықтан ол жігітпен кездесуге аса құштар емес. Майкл ақыры Дженнаның ізін Пенсильваниядағы оқшау фермаға жеткізгенде, екеуі де алданып, бір-біріне жау екені айтылғанын түсінеді. Олар АҚШ президенті Чарльз Берквистпен және бірнеше сенімді кеңесшілерімен бірге Парсифалды тауып, оны тоқтату үшін жұмыс істейді. Оларға қарсы Артур Пирс, ақылды және кісі өлтіруші, Мемлекеттік департаментте жоғары лауазымдағы кеңестік тыңшы. Пирс "Консулдық операциялар" стратегияларын өлтіруді бұйырды (екісін олардың көлігінде бульдозер басып, жардан құлатып, екіншісін атып өлтіреді), содан кейін бірінен соң бірі өлімдер, бәрі Маттиас ақылсыздығының дәлелдерін алу үшін. Пирс кәдімгі КГБ-да емес, ВКР-де (Военная Контрразведка) жұмыс істейді, кеңестік барлаудың фанатикалық бөлімі, ОГПУ-ның бір тармағы ретінде танылған. Сонымен қатар ол паминиатчик – бала кезінен АҚШ-та өмір сүрген жасырын агент. Романның көп бөлігінде Пирстің нағыз адалдығы ашыққа шықпайды. Хавелоктың одақтастарының бірі, Мемлекеттік хатшының орынбасары Эмори Брэдфорд Пирс ВКР үшін жұмыс істейтінін түсінеді, бірақ ол басқаларды ескертуден бұрын Пирс оны өлтіреді. Пирс сонымен қатар ВКР-ді жек көретін және Хавелокқа көмектесуге тырысқан Ростовты өлтіруді бұйырды. Ақыры Майкл Антонның досы және Артур Пирстен гөрі фанатикалық емес кеңестік дезертир Парсифалды тапқанда, ол құжаттар ядролық соғысты тудыру үшін емес, бір адамға үлкен билік беруге болмайтынын көрсету үшін шығарылғанын біледі. Пирс, оның агенттері Майклдың күзетшілерін өлтіріп, Парсифалдың үйіне кіріп, құжаттарды өртеп жіберуге келіседі. Алайда Ростов өлтірілгенін естіген Парсифал өзінің денесін Пирстің қаруын тоқтату үшін пайдалануға шешім қабылдайды, бұл Майкл мен Дженнаға қашуға уақыт береді. Майкл мен Дженна Пирстің агенттерін пышақтап өлтіреді, ал Майкл Пирстің жанына жақындап, оны атып өлтіреді. Олар Маттиас ақылсыздығының құжаттық дәлелдерін жоюдың ең дұрысы екеніне келіседі. Хавелок Берквисті бұл туралы хабарлайды; оған Маттиас жақында қайтыс болғанын хабарлайды. Ақыры қауіпсіздікке қол жеткізген ол және Дженна Жаңа Англияға көшеді, онда Хавелок академиялық қызметке қабылданады.

Парсифал мозаикасындағы кейіпкерлер

Майкл Хавелок (нағыз аты Михал Хавличек), Консулдық операциялардың шаршаған және ашулы ардагері. Һәмсоғыс кезеңіндегі Чехословакияда дүниеге келген. Оның әкесі соғыстан аман қалған, бірақ 1948 жылы кеңестік билік қолынан жоғалып кетті. АҚШ-қа әкелінген ол АҚШ құпия қызметі үшін құнды агент болды. Дженна Карас (нағыз аты Яна Карасова), Хавелоктың адал серігі және жақыны, сондай-ақ өздігінен қабілетті агент. Оның Коста-Бравада қаза болғаны туралы хабар Хавелокты дүрліктіреді; оның тірі екендігінің белгілі болуы оны заңнан тыс шығуға итермелейді. Энтони Маттиас (нағыз аты Антон Маттиас), зерек, құрметті Америка Мемлекеттік хатшысы. Маттиас Хавелокпен жақын байланыста, ол бұрын оның аспиранты болған. Өзінің жоғары лауазымының және жеке өзінің мақтанышының салдарынан Маттиас шегінен шығады. Пётр Ростов, КГБ Сыртқы стратегиялар жөніндегі директоры. Ростов КГБ-ның адал директоры, бірақ фанатикалық ВКР-ді жек көреді. Ол бастапқыда Хавелоктың Консулдық операциялардан кетуін тергеуге тырысады, содан кейін оған дезертир болу мүмкіндігін ұсынады. Эмори Брэдфорд, даулы, бірақ зерек Мемлекеттік хатшының орынбасары. Брэдфорд Кеннеди мен Джонсон жылдарында белгілі сокол болған, бірақ Вьетнамның салдарынан көгершінге айналды. Президент Парсифалдың талаптарымен бетпе-бет келгенде, ол кеңес алу үшін Брэдфордқа жүгінді. Президент Чарльз Берквист. Миннесотаның ауылдық аймағынан шыққан Берквист өте зиялы адам, бірақ Маттиас әрекеттерінен және Мемлекеттік департаментте тыңшының болуынан алаңдап қалды. Артур Пирс (нағыз аты Николай Петрович Малыков), Мемлекеттік департаменттегі ең жоғары дәрежелі паминяцки. Толығымен фанатик және жамандыққа толы Пирс, сырттай мінсіз өмірбаянына ие, соның ішінде Вьетнамдағы батыл қызметі де бар. Ол Парсифалдың куәліктерін алуға және оны Американы мойынтұруға мәжбүр етуге бейілді. Оның стратегиялық шеберлігі және бауырластары паминяцкилердің көмегі оны Людлумның ең қауіпті жауларының біріне айналдырады. Парсифал, әлемді апатқа ұшырату үшін Антон Маттиаспен біріккен құпия тұлға.

Негізгі тақырыптар

"Парсифал мозаикасы" – Лудлумның "Қырым соғысы" мен ядролық соғыс мүмкіндігіне толыққанды арналған романы. "Матарезе шеңбері" және "Аквитания прогресі" сияқты басқа романдарда да Қырым соғысы фон ретінде пайда болады, бірақ олар оған осы деңгейде назар аудармайды. Көп құрметке ие болған Мемлекеттік хатшы Антон Маттиас Генри Киссинджерге ұқсас. Екеуі де АҚШ-қа иммигранттар, және екеуінің де жоғары білімі бар. Киссинджерге осылай құрмет көрсетілмесе де, ол бақылаусыз үлкен билікке ие болды. Парсифал сияқты, Лудлум да биліктің шоғырлануынан қатты қорқып жүрді. "Парсифал мозаикасы" Лудлумның фанатизмге деген жалпы жек көрінісін көрсетеді. Хавелоктың өмір жолы Лидице ауылынан бастап Коста-Браваға дейін фанатиктердің іс-әрекеттерімен мазаланған. Роман оқырмандарға оның өмірінің осы ерте кезеңін жиі еске түсіреді: Дженнаны іздеу кезінде ол ең алдымен қашқан нацистік соғыс қылмыскерімен, содан кейін Пенсильванияның ауылдық аймағында концлагерь салған адаммен кездеседі. Артур Пирсті жойғанда Хавелок, оны орманда өмір сүргенге мәжбүр еткен осындай адамдар екенін айтады.

Фильмге бейімделу

Рон Говард "Universal Pictures" компаниясымен "Парсифал мозаикасы" кітабының фильмге бейімделуін түсіруге тартылды, деп хабарлайды Variety. Дэвид Селф кітапты сценарийге бейімдеумен айналысты. 2014 жылы режиссер Чжан Имоу ("Батыр", "Ұшқан қамыс үйі", "Соғыс гүлдері" фильмдерінің режиссері) кітапты фильмге бейімдеуге келіссөздер жүргізді. 2016 жылдың 16 мамырында Universal және Captivate Entertainment компаниялары фильмнің адаптациясы Роберт Лудлумның туындыларының кино әлемінің бір бөлігі болатынын, оған "Джансон директивасы", "Сигма протоколы", "Жасырын біріншілік" және олардың аралас фильмдері кіретінін жариялады.