Кіріспе
Филиппиннің метрополитендік аймағы метрополитендік Себу, немесе жай ғана метро Себу, () - Филиппиннің Себу провинциясының негізгі қалалық орталығы. Метро Себу аралдың орталық шығыс бөлігінде, соның ішінде Мактан аралын қамтиды. Бұл жердің 19,9 пайызын құрайды және 61,5 пайызды құрайды (2020 жылғы санақ) бүкіл Себу провинциясының тұрғындары. Metro Cebu - бұл мегаполистік аймақ, ол Себу қаласынан (Себу астанасы және Орталық Висаяс аймақтық орталығы) және оны қоршаған он екі қала мен муниципалитеттен тұрады. Метрополитендік Себу даму және үйлестіру кеңесі (MCDCB) - метрополитендік Себу аймағының даму жоспарларын әзірлеу және олардың орындалуын үйлестіру міндеті берілген орган. Метрополитен Манила дамуы басқармасынан айырмашылығы, МКДКБ-ның заңдық және институционалдық өкілеттігі жоқ. Алайда, MMDA-ның өкілеттігі агломерацияның өзегіне ғана шектелген. 2020 жылғы санақ бойынша Метро Себу Висаядағы ең үлкен мегаполистік аймақ және Филиппиндегі қала тұрғындары бойынша үшінші ірі мегаполистік аймақ, Метро Маниладан (Лузон) және Метро Даваодан (Минданао) кейін.
Metropolitan Cebu, or simply Metro Cebu, (; ), is the main urban center of the province of Cebu in the Philippines. Metro Cebu is located along the central eastern portion of the island including the nearby island of Mactan. It accounts for 19.9 percent of the land area and 61.5 percent of the population (2020 census) of the entire province of Cebu. Metro Cebu is a metropolitan area that consists of Cebu City (the capital of Cebu and the regional center of Central Visayas) along with twelve surrounding cities and municipalities. The Metropolitan Cebu Development and Coordinating Board (MCDCB) is a body mandated to formulate development plans for the Metro Cebu area and coordinate their implementation. Unlike the Metropolitan Manila Development Authority, the MCDCB does not have legal and institutional powers. However, MMDA's powers are limited by jurisdiction to only the core of the agglomeration. As of the 2020 census, Metro Cebu is the largest metropolitan area in the Visayas and the third largest metropolitan area by urban population in the Philippines, after Metro Manila (in Luzon) and Metro Davao (in Mindanao).
Тарих
Себу қаласы балық аулау және ауыл шаруашылығы елді мекені болды, оны көршілес Малайзия мен Индонезия аралдарымен сауда жасаған Висайяның жергілікті патшалары басқаратын. Себу - жартылай үнді, жартылай малай, Суматрадан келген Шри-Лумай құрған индейлендірілген патшалық. 1521 жылы 7 сәуірде португал зерттеушісі Фердинанд Магеллан Себуге келді. Магеллан Испанияның тажы үшін Филиппинді табысты ала алмады, өйткені оны 1521 жылы 27 сәуірде Мактан аралында оның басшысы Дату Лапу Лапу өлтірді. 1565 жылы 27 сәуірде Мигель Лопес де Легаспи бастаған испан зерттеушілері Мексикадан Себуге келді. Испандықтар 1571 жылы 1 қаңтарда Сан-Мигель (Сан-Мигель) қаласын Вилла-дель-Сантиссимо-Номбре-де-Иесус (Исаның ең қасиетті есімі қала) деп атады. Арал 1571 жылы Манилаға көшірілместен бұрын испандық Шығыс Үндістанның бұрынғы астанасы болған. Мандау сол кезде Мандани деп аталып, олардың қожайыны Апоноан билік еткен. Ол 1580 және 1700 жылдар аралығында "пуэбло" (халық) болып құрылды және 1899 жылы ресми түрде Población de Mandaue (Мандау қаласы) деп аталды. Ол Мандауэ индустриалды қаласына пайда болды. Мандауэ 1969 жылы 21 маусымда 5519 Республика заңы арқылы жарғылық қала болды. 1991 жылы ол жоғары урбандалған қала деп саналды. Талисай 1648 жылы Аугустин ордені хациендасы (мүлкі) болды және 1849 жылы муниципалитетке айналды. 2000 жылдың 30 желтоқсанында 8979 жылғы Республика заңы бойынша Талсай құрамдас қалаға айналды. Лапу-Лапу қаласы бастапқыда "Мактан" деп аталды. Кейін ол 1730 жылы Себудегі Августиндік монахтар құрған 7-ші қала Опон қаласы болды. Опон қаласы 1961 жылы 17 маусымда қала болып құрылды. Оның ең үлкен ауданы Лапу-Лапу Дату Лапу-Лапуның есімімен аталған. Метрополитендік Себу 1970-ші жылдары мемлекеттік жоспарлаушылармен тұжырымдалды және Метро Маниладағы қала құрылысы тәжірибесінен құрылды. Метро Себу провинцияның гүлденген қалалық орталықтарын білдірді, олар физикалық тұрғыдан Себу қаласына жақын орналасқан, бұл Висайя және солтүстік Минданао аймақтарындағы жетекші коммерциялық және қаржылық орталық, оның халқы көбінесе аймақтағы экономикалық мүмкіндіктерге тәуелді.
Шығу тегі
Себу тұрғындары Себуандықтар деп аталады, олар Висайя халқы (Байсайя). Кейбіреулерінің қытай, жапон, үнді және басқа да шетелдік ата-бабалары бар, сондай-ақ басқа филиппиндік этностардың ата-бабалары бар.
Тілдер
Себуано бисая - метро Себуда қолданылатын ең кең таралған көкейкесті тіл. Ағылшын тілі білім беру мекемелерінде және бизнес-операциялар кезінде ресми тіл ретінде қолданылады. Сондай-ақ, басқа тілдерде қытай тілі (мысалы, филиппиндік хоккений, әдетте қытай филиппиндіктері), тагалог (филиппин) филиппин бұқаралық ақпарат құралдары арқылы және филиппин класы Себудегі мектептерде оқытылады және көршілес өңірлер мен аралдардағы басқа да Висаян тілдері бар. Мандарин (стандарттық қытай) қытай филиппин мектептерінің қытай класында және Себудегі басқа да мектептерде оқытылады.
Денсаулық сақтау
Metro Cebu-да бірнеше ауруханалар мен емханалар бар, Metro Cebu-да ауруханалардың екі түрі бар: мемлекеттік ауруханалар, олар үкіметке тиесілі. Metro Cebu қаласындағы кейбір мемлекеттік ауруханалар - Висенте Сото мемориалдық медициналық орталығы, Себу қалалық медициналық орталығы және Себу провинциялық үкіметі басқаратын бірнеше мемлекеттік аудандық ауруханалар бар. Метро Себудегі кейбір жеке ауруханалар - Чонг Хуа ауруханасы, Себу дәрігерлер университетінің ауруханасы, Себу университетінің медициналық орталығы, Perpetual Succor ауруханасы және Себу медицина институтының ауруханасы.
2004 жылғы президенттік инаугурация
2004 жылы 30 маусымда Глория Макапагал Арройо Metro Cebu-да тұңғыш рет Филиппин президенті болды. Салтанатты рәсім Себу қаласында Себу провинциясының Капитолия ғимаратының алдында өтті. Бұл Себу тұрғындарының сайлау кезінде оған көрсеткен қолдауы үшін алғыс білдіру ретінде жасалды. Дәстүрге қайшы, ол өзінің инаугурациялық сөзін Манилада сөйлеп, Себуге өз инаугурациясына барады.
2005 жылғы Оңтүстік-Шығыс Азия ойындары
Филиппиндік SEA ойындар комитеті ойындарды Маниладан орталықсыздандырғысы келді, сондықтан елдің басқа қалалары да SEA ойынын көре алады. Себу қаласында алты спорт түрі өткізілді. Спорттық орын Қала Би-спорт Су жағасы Себу қаласы Мейрамхана & Казино Себу қаласы Пэнчак Силат Себу Колизеумы Сепак Такрау Сан-Карлос университеті Джудо Мандауэ Колизеумы Мандауэ қаласы Каратэ тау велосипедтері Рамон М. Дурано спорт кешені Данао қаласы
2007 жылғы АСЕАН саммиті және Шығыс Азияның екінші саммиті
Оңтүстік-Шығыс Азия елдері қауымдастығының (АСЕАН) 12-ші саммиті, бастапқыда scMetro Cebu және басқа да Филиппиннің негізгі қалалары 2005 жылғы Оңтүстік-Шығыс Азия ойындарын өткізді. Іс-шара 2005 жылдың 27 қарашасынан 5 желтоқсанына дейін өтті. Бұл шара Себу қаласының спорт кешенінде, Себу Колизейінде, Мандау Колизейінде, Сан-Карлос университетінде және Данаоның кейбір бөліктерінде өтеді. 2006 жылдың 10-14 желтоқсанына жоспарланған іс-шара Тайфун Утор және қатысушылардың қауіпсіздігі мен әл-ауқатының ескерілуі салдарынан 2007 жылдың қаңтарына ауыстырылды. Себу халықаралық конгресс орталығы - Себу провинциялық үкіметі 12-ші АСЕАН саммиті мен 2-ші Шығыс Азия саммитіне шамамен 10 миллион АҚШ доллары, 5 миллион АҚШ доллары күтілгеннен артық құн төлеп, уақытында салған құрылым. Бұл үш қабатты ғимарат, жалпы ауданы 5 га жерді құрайды.
51-ші Халықаралық Эвхаристиялық конгресс
2016 жылғы 24-31 қаңтарда өткен Халықаралық Евхаристиялық конгресс Рим католик шіркеуінің діни қызметкерлері, епископтар, діндарлар, монахтар және әлемнің әртүрлі бөліктерінен келген өкілдердің жиналысы болды. 8 күндік конгресс катехизис, шерулер және семинарлар сияқты діни іс-шаралармен өтті. Ол 2016 жылдың 31 қаңтарында Оңтүстік жолдағы қасиетті орындарда өткен Statio Orbis немесе жабылу мессасымен аяқталды. Оған Рим папасының легаты кардинал Чарльз Маунг Бо қатысты.
Электр энергиясы
Metro Cebu электр қуаты негізінен Leyte Geothermal Power Plants компаниясынан (PNOC EDC) жеткізіледі, ол TransCo компаниясы басқаратын электрлік су асты кабельдері арқылы Себу арқылы өзара байланысты. Оны бірнеше жоғары кернеулі сымдар арқылы мемлекеттік Ұлттық тарату корпорациясы (TransCo) таратады. Оны Visayan Electric Company (VECO) сақтайды және таратады, бірақ Mactan Electric Company қызмет көрсететін Mactan аралын (Lapu Lapu City және Cordova), Cebu I Electric Cooperative (CEBECO I) қызмет көрсететін Carcar қаласын, Cebu II Electric Cooperative (CEBECO II) қызмет көрсететін Danao қаласы мен Compostela муниципалитеті. Олар 220 ВАК 50 Гц-ті шығарады.
Су
1974 жылы Осмона су құбыры жүйесінің қаржылық шығындарынан кейін бүкіл мегаполиске ауыз суды таратуды Мегаполистік Себу су ауданы (MCWD) өз қолдарына алды. MCWD Себу, Мандауэ, Лапу-Лапу және Талисай қалаларын және Консоласион, Лилоан, Компостела және Кордова муниципалитеттерін Плумберо көліндегі су қоймаларынан, Мингланилладан, Себу қаласындағы Бухисан су қоймасынан, Консоласиондағы Касилиден және Талисайдағы Манангадан ауыз сумен қамтамасыз етеді. Су тапшылығы әрқашан Metro Cebu-да орманның жойылуы мен жер асты сумен қамтамасыз етудің теңіз суының кіруіне байланысты проблема болып келді. Қаладағы су тапшылығынан кейін жақын маңдағы Бохол аралынан су алу ұсынылды. 1998 жылы Манага I фазалық жобасы аяқталды. Ал екінші аймақ - Пламберо көлінің маңындағы Минглиниллада Күн электр энергиясымен жабдықталған 5 HP су асты сорғылары сериясы арқылы (ескертпе: тек күндіз жұмыс істейді).
Жолдар
Метро Себудің жолдары елдің ең көп жүретін және ең көп тығыздалған жолдарының бірі болып табылады. Оңтүстік магистраль, Осмена бульвары, Колон көшесі және В. Рама - Метро Себудің негізгі жолдары. Оңтүстік жағалау жолы немесе Себу жағалау жолы деп аталатын жаңа тас жол 2010 жылы аяқталды. 12 шақырымдық 4 жолақты автомобиль жолы метро Себудегі көлік қозғалысын жақсарту үшін жасалды. Ол Себу қаласын, Талисай және басқа оңтүстік муниципалитеттерді байланыстырады. Себудің оңтүстік жағалау жолының дамуымен қатар, Оңтүстік жағалау жолын Солтүстік қалпына келтіру аймағындағы Серхио Осменья даңғылымен байланыстыратын бір шақырымға жуық жол астындағы жол салынуда. Басқа жоспарланған жобаларға солтүстік аудандағы бірнеше көпірлер, Себудің солтүстік жағалау жолы және Кловерлифтің өзара байланысы бар жол жобасы кіреді. Мактан Себу аралына екі көпір арқылы қосылған: Марсело Фернан көпірі және әлдеқайда ескі Мактан Мандау көпірі. Себу-Мактанның үшінші байланысы - Себу-Кордова көпірі аяқталды және 2022 жылы көпшілікке ашылды.
Әуежай
Мактана-Себу халықаралық әуежайы (MCIA) ресми түрде метро Себудегі жалғыз әуежай. Лапу-Лапу қаласында орналасқан бұл Филиппиннің екінші ең көп жүретін әуежайы, Метро-Маниланың Ниной Акино халықаралық әуежайынан кейін. Оның екі терминалы бар. 1-терминал тек ішкі рейстер үшін пайдаланылады, ал 2018 жылдың 1 шілдесінде ашылған 2-терминал халықаралық рейстерге қызмет көрсетеді. Екі терминалдың жалпы сыйымдылығы 12,5 млн. MCIA-ға және одан апта сайынғы халықаралық рейстер саны жыл өткен сайын үнемі өсіп келеді. Қазіргі уақытта мынадай халықаралық бағыттарға тікелей тұрақты және/немесе чартерлік рейстер бар: Чанги әуежайы, Гонконг әуежайы, Нарита әуежайы, Кансай әуежайы, Нагоя әуежайы, Инчхон әуежайы, Пусан әуежайы, Таоюань әуежайы, Куала-Лумпур әуежайы, Сямен әуежайы, Дубай әуежайы, Доха, Пудун әуежайы және Наннинг әуежайы. Metro Cebu MCIA - бұл Орталық және Оңтүстік Филиппиннің экономикалық орталығындағы халықаралық шлюз. Себу мен Филиппиннің көптеген қалалары арасында күн сайын көптеген рейстер бар. Себуге және одан әуе жүгі сенімді және тиімді, мұнда FedEx, Fastpak Global Express және 2GO сияқты ірі халықаралық курьерлер жұмыс істейді.
Теңіз порты
Metro Cebu's Port of Cebu Филиппиндегі ең көп жүретін ішкі теңіз порты болып табылады. Мандауэ және Лапу-Лапу порттарымен бірге Себудің "теңіз порты кешені" жыл сайынғы жолаушылар саны бойынша Филиппиндегі ең көп жүретін порт болып саналады. Бұл сонымен қатар Себу провинциясы мен Орталық Висая аймағына кіретін негізгі порт. Филиппиннің кеме қатынасы саласында маңызды рөл атқарады, елдің кеме қатынасы компанияларының 80 пайызы осы жерде орналасқан. Порт провинцияның шығыс жағалауының орталығында орналасқан. Бұл порт Себу қаласы мен Мактан арасындағы тар боғазындағы табиғи портта орналасқан, соңғысы табиғи қорған мен шлагбаумды қамтамасыз етеді, бұл портты ең қауіпсіз және жыл бойы жұмыс істейтін порттардың біріне айналдырады. Себу халықаралық порты мен Себу ішкі порты контейнерлік кемелерге және жолаушылар кемелеріне қызмет көрсетеді. Себу халықаралық порты 10 гектар аумақты алып жатқан көп мақсатты терминал, 690 метрлік кемежай кеңістігі бар және ең төменгі деңгейі минус 8,5 метрлік бақылаулық су астында. Себу базалық порты Ішкі аймақ - архипелагтың әртүрлі аралдарынан келетін және баратын әртүрлі бизнестің ішкі операциялары үшін аймақ. Ол жағалауға қарай 3,5 шақырымға созылатын орынға, 3 саусақ іргетасына және 3 жолаушылар терминалына арналған.
Экономика
Филиппиннің екінші маңызды мегаполисі ретінде Себу метрополиті өзін ірі экономикалық орталық ретінде танытты, ол бизнес процесстерін аутсорсингтен бастап, электроника, фармацевтика және туризм сияқты түрлі салалардағы бірнеше көпұлттық компанияларды тартты. Metro Cebu және Cebu провинциясы 1990 жылдардың басынан бері экономикалық өсімді жылдам бастан кешірді, бұл құбылыс Ceboom деп те аталады, бұл "Cebu" және "boom" сөздерінің бірі. Себу қаласы, Лапу-Лапу қаласы және Мандау, сонымен қатар "три қалалар" деп аталады, Себу метрополитенінің ең ірі және жоғары урбандалған үш қаласы, 2020 жылға қарай Орталық Висаяның жалпы өңірлік ішкі өнімінің 22,2%, 11,3% және 8,3% -ын құрайды. Себу қаласы - метро Себудің негізгі экономикалық орталығы. Тарихи тұрғыдан алғанда, Колон көшесі мен оның айналасындағы аумақтар "Себу қаласының орталығы" деп аталатын Себудің басты экономикалық орталығы болды, бірақ даму басқа салалар арасында көптеген бизнес-процесс аутсорсинг компанияларының үйі болып табылатын Себу бизнес-паркі және Себу IT-паркі (себу парк ауданы деп аталады) сияқты жаңа және заманауи дамулардың ашылуымен метро Себудің басқа бөліктеріне тарады. Оңтүстік жолдың 300 гектар жерін қалпына келтіру жобасы Metro Cebu үшін ірі экономикалық орталыққа айналады. Мандауде ірі өнеркәсіптік зауыттар орналасқан, бірақ қаланың Солтүстік қалпына келтіру аймағы (Жаңа Мандау қаласы деп те аталады) 2010-шы жылдардан бері әр түрлі аралас пайдалануды дамытты, оның ішінде Мандани шығанағы жобасы. Мактан әуежайы орналасқан Лапу-Лапу қаласы бірнеше курорттар мен қонақ үйлердің мекені болып табылатын ірі туристік орталық болып табылады. Лапу-Лапу қаласында сондай-ақ Мактан экспорттық өңдеу аймағы мен Себу жеңіл өнеркәсіптік паркі орналасқан. Метро Себудің басқа қалалары мен муниципалитеттері негізінен бірнеше бөлімшелермен (немесе қала маңындағы) тұрғын үй болып қала береді, тұрғындар жұмыс үшін "үш қалаға" барады, бірақ сонымен қатар Minglanilla-дағы Minglanilla Techno Business Park және Consolacion-дағы New Cebu International Container Port сияқты дамулармен көптеген мүмкіндіктерге ие.
Себу қалалық даму және үйлестіру кеңесі
Метрополитен Себу даму және үйлестіру кеңесі (MCDCB) - Метрополитен Себу даму кеңесінің (MCDC) мұрагері, оны RDC No117 (1997) қаулысы арқылы құрды, кейіннен 2011 жылдың маусым айында бұрынғысына ауыстырылды. Алдыңғысы сияқты, ол негізінен Метрополитен Манила дамуы бойынша Ұлттық үкіметтік агенттіктердің, өңірлік қызметтер мен коммуналдық агенттіктердің және жеке мекемелердің аймақтық кеңселерін қамтиды. Оған даму жоспарларын әзірлеу, бағдарламалар мен жобаларды дайындау және Себу метрополитеніне әсер ететін проблемалар мен мәселелерді шешу бағдарламалары мен жобаларының орындалуын үйлестіру / бақылау міндеті берілген. MCDCB Себу провинциясының губернаторынан; Себу, Мандауэ, Лапу-Лапу, Талисай, Каркар, Данао және Нага қалаларының әкімдерінен; Компостела, Лилоан, Консоласион, Кордова, Минглинилла және Сан-Фернандо муниципалитеттерінің әкімдерінен; Қоғамдық жұмыстар және автомобиль жолдары департаментінің, Филиппин ұлттық полициясының, Қоршаған орта және табиғи ресурстар департаментінің, DENR экологиялық басқару бюросының, Филиппин теңіз флотының, Филиппин жағалау күзетінің, теңіз полициясы, Жол қозғалысын басқару тобы, Жергiлiктi көлiк басқармасы, Денсаулық сақтау департаменті, және Ішкі істер және жергілікті басқару департаменті, Филиппин ақпарат агенттігі, Себу метросу, Ұлттық жастар комиссиясы, Тұрғын үй және жер пайдалануды реттеу кеңесі, Мактэбуан халықаралық әуежайы, Себу порты және Себу порты; Себу бизнес клубы, Себу көшбасшылары, IBM & Себу қоры, Филиппин сауда және өнеркәсіп қоры, Филиппин сауда және өнеркәсіп палатасы, Филиппин сауда және өнеркәсіп палатасы сияқты жеке және жеке топтардан тұрады. Себу губернаторы Басқарма төрағасы болып табылады. МКДКБ-ның Метрополитен Манила дамуы жөніндегі басқарма (ММДА) сияқты құқықтық және институционалдық өкілеттігі мен ресурстары жоқ. MCDCB Metro Cebu-ның қамтылуын тек жоспарлау мақсатында анықтайды. Себу провинциясы тұрақты Себу қалалық даму басқармасы (MCDA) құру туралы заң жобасын ұсынды. Бұл заң жобасы әлі де Филиппин Конгресінің өкілдер палатасында және Сенатта қаралуда.