Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Фая Тани (พญาตานี; сондай-ақ Нанг Фая Тани, немесе Сери Патани малай тілінде) – Таиландтың оңтүстігіндегі Паттани провинциясынан шыққан 17 ғасырлық қоршауға арналған зеңбірек. Қазіргі Таиланд аумағында құйылған ең ірі зеңбірек, ұзындығы 2,7 метр (9 фут) және қоладан жасалған. Ол Бангкоктағы Ұлы сарайдың қарсысында, Қорғаныс министрлігі алдында қойылған. Бұл зеңбірек әлі күнге дейін Паттани провинциясының символы болып табылады және 1939 жылдан бері Паттани провинциясының ресми мөрінде бейнеленген.
Phaya Tani (พญาตานี; also Nang Phraya Tani, or Seri Patani in Malay) is a 17th century siege cannon from Pattani Province in southern Thailand. It is the largest cannon ever cast in what is now Thailand, measuring 2.7 m long (9 feet) and made of brass. It is on display in front of the Ministry of Defence, opposite the Grand Palace in Bangkok. The cannon still serves as the symbol of Pattani Province and it has been on the official seal of Pattani Province since 1939.
Тарих
Әр түрлі дереккөздер Паттаниде қару-жарақтардың қалай жасалғаны және оларды кім жасағаны туралы әртүрлі мәліметтер береді. "Патанидің малай патшалығының тарихы" (Sejarah Kerajaan Melayu Patani) бойынша, 17-ғасырдың басында Патани сұлтандығында қытай тегінен шыққан Ток Каян есімді адам қару-жарақтар құйған. Раджа Биру Сиамнан тәуелсіздік алу үшін күшті артиллерия жасауға бұйрық берді. Үш қару жасалды – Сери Негара, Сери Патани деп аталатын екі қоршау қаруы және Маха Лела деп аталатын кішкентай қару. "Паттани шежіресі" (Phongsawadan muang pattani) бұл қаруларды Кри Нагри, Нанг Паттани және Маха Лало деп атады. Алайда, "Патани хикаясы" (Hikayat Patani) осы үш қаруға Сери Негери, Тук (Датук) Бук және Нанг (Айел) Лю Лю деген аттар берді және бұл қаруларды бұрын Румнан келген Абдуссамад атты адам құрғанын айтады. Бұл қарулар бірнеше шабуылды сәтті кері қайтарды дегенді айтады. 1767 жылы Аюттаяның бірмалықтарға түсуінен кейін Паттани сұлтандығы Сиамға тәуелділіктен бас тартып, тәуелсіздігін жариялады. Бірақ, он сегіз жыл өткен соң, 1785 жылы король Рама I-нің інісі, вице-король Боуорн Маха Сурасингханат басқарған тай әскері Патаниге шапқындап, жаулап алды, содан бері тайлар оны басқарып келеді. "Файя Патани" (Сери Патани) және "Файя Негара" (Сери Негара) соғыс олжасы ретінде Бангкокқа жіберілді. Кейбір дереккөздерде "Файя Негара" кемеге тиелінетін кезде босап, теңізге құлап, сол жерде қалғаны айтылады. Король Рама I "Файя Патани" қаруына серік болу үшін шамамен сондай мөлшердегі "Нарай Санган" (นารายณ์สังหาร) қаруын құюға бұйрық берді. 2013 жылы "Файя Тани" қаруының көшірмесі жасалып, Паттанидегі Кру Се мешітінің алдына қойылды, бірақ оны "жалған" деп санайтын және түпнұсқа қаруды қайтаруды талап ететін сепаратистер бұзды.
Various sources give differing accounts of how cannons came to be made in Pattani and who made them. According to Sejarah Kerajaan Melayu Patani ("History of the Malay Kingdom of Patani"), cannons were cast in the early 17th century in the Sultanate of Pattani by a man of Chinese descent named Tok Kayan. Raja Biru ordered the construction of powerful artillery to protect their independence from Siam. Three cannons were made – two siege guns named Seri Negara, Seri Patani, and a smaller cannon named the Maha Lela. Phongsawadan muang pattani ("Chronicle of Pattani") named the cannons as Cri Nagri, Nang Pattani, and Maha Lalo. Hikayat Patani, however, gives the name of these three cannons as Seri Negeri, Tuk (Datuk) Buk, and Nang (Lady) Liu Liu, and suggests that these cannons were cast earlier by a man from Rum called Abdussamad. The cannons were said to have successfully repelled a number of attacks. After the fall of Ayutthaya to the Burmese in 1767, the Sultanate of Pattani renounced its tributary status to Siam and declared its independence. Eighteen years later in 1785, however, a Thai army led by King Rama I's brother, the vice king Boworn Maha Surasinghanat, invaded and conquered Patani, and the Thais have ruled it ever since. The Phaya Patani (Seri Patani) and Phaya Negara (Seri Negara) were ordered to be sent to Bangkok as spoils of war. Some sources said that Phaya Negara came loose as it was being loaded aboard a ship and plunged into the sea, where it remains. King Rama I ordered a similar sized cannon named the Narai Sanghan (นารายณ์สังหาร) to be cast to serve as a companion to the Phaya Patani, now renamed the Phraya Tani. A replica of Phaya Tani was created and placed in front of Krue Se Mosque in Pattani in 2013, but it was damaged by separatists who saw it as 'faked' and wanted the return of the original cannon.
Мәдени маңызы
1939 жылдан бері бұл зеңбірек Паттани провинциясының ресми мөрінде Паттани символы ретінде қолданылып келеді. Сондай-ақ, Паттани тұрғындары оны еске алады, олар Хари Рая мерекесін тойлау кезінде бамбук зеңбіректерден оқ атқан.
The cannon has been used as a symbol Pattani on the official seal of Pattani Province since 1939. It is also remembered in Pattani by the locals who fired bamboo cannons during the Hari Raya festival celebrations.