Кіріспе

Американдық физик

Джон Роберт Паста (22 қазан 1918 – 5 маусым 1981) – американдық есептеу физигі және компьютерлік ғалым. Ол бүгінде Ферми–Паста–Улам–Цингоу экспериментімен есте қалады, оның нәтижелері динамикалық жүйелер және хаос теориясы салаларындағы физиктер мен зерттеушілер арасында кеңінен талқыланды. 1964 жылдан 1970 жылға дейін Иллинойс университетінің Урбана-Шампейндегі Компьютерлік ғылымдар кафедрасын басқарды.

Ерте өмір

Паста 1918 жылы Нью-Йорк қаласында төрт баланың үлкені ретінде дүниеге келді және Куинс ауданында өсті. Ол Нью-Йорк қаласының мемлекеттік мектептерінде оқыды, ал физикаға деген қызығушылығы әкесінің ағасы оған колледждің ескі кітаптарын сыйлағанда ерте жасында оянды. Таунсенд Харрис орта мектебін бітіргеннен кейін 1935 жылы Нью-Йорк қалалық колледжіне түсіп, үш жыл оқыды. Ұлы депрессия оны оқуды тоқтатып, жылжымайтын мүліктің құжаттарын тексеруші болып жұмыс істеуге мәжбүр етті. 1941 жылдың тамызында Нью-Йорк қаласы полиция департаментінде патрульдік полиция қызметіне қабылданды. 1942 жылы АҚШ армиясына шақырылып, Сигнал корпусында офицер болды және Гарвард пен МТИ-де электроника мен радар курстарын оқыды. 1943 жылдың мамырында Нью-Йорктегі «Бұрыштағы кішкентай шіркеуде» Бетти Энн Бентценге үйленді. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Паста Еуропада, көбінесе криптографиялық қауіпсіздік офицері және радар офицері ретінде қызмет етті, осы қызметі үшін «Қола жұлдыз» және Бельгиялық «Фурражере» ордендерімен марапатталды. 1946 жылы әскери қызметтен босатылғаннан кейін, ол сол жылы «GI Bill» бағдарламасы арқылы қалалық колледждегі бакалаврлық білімін аяқтады және Нью-Йорк университетінің аспирантурасына математика мен физиканы оқуға түсті. Аспирант ретінде ол Брукхейвен ұлттық зертханасының физика кафедрасында ғылыми қызметкер болып жұмыс істеді және 1951 жылы Хартланд Снайдердің жетекшілігімен «Кванттық электродинамикадағы шектеу процедуралары» тақырыбында диссертациясын қорғады. 1951 жылдың тамызында Лос-Аламос зертханасының штаттық қызметкері болды.

1951-1963 жылдар

Лос-Аламос ұлттық зертханасында Паста өзінің ең танымал жобаларымен айналыса бастады. 1952 жылы Николас Метрополистің басшылығымен MANIAC I компьютерінде жұмыс істей отырып, Джон Паста қару жасау есептеулеріне арналған алғашқы компьютер құрылысына көмектесті. MANIAC I-дегі жұмысынан кейін Паста ең көп танылған жобасы – Ферми–Паста–Улам–Цинго проблемасы бойынша жұмысын жалғастырды. Энрико Ферми, Станислав Улам және Мэри Цингомен бірлесіп жұмыс істеген соң, Паста Атом энергиясы комиссиясындағы жалғыз компьютерлік сарапшы болып жұмыс істеді, соңынан математика және компьютерлер саласын толыққанды бөлім деңгейіне жеткізді.

1964-1981 жылдар

1964 жылы Паста Иллинойс университетінің Компьютерлік ғылым бөлімінде физика зерттеуші профессоры болды, соңынан бөлім жетекшісі болды. Ол 1981 жылы Вашингтон қаласында қайтыс болды.