Кіріспе

Бразилиялық жазушы, музыкатанушы және фотограф (1893–1945)

Марио Рауль де Морайс Андраде (9 қазан 1893 – 25 ақпан 1945) – бразилиялық ақын, романист, музыкатанушы, өнер тарихшысы және сыншы, сондай-ақ фотограф. Ол 1922 жылы жарық көрген қазіргі заманғы бразилиялық поэзияның алғашқы және ең ықпалды жинақтарының бірі – «Паулисея Десваирада» («Галлюцинациялы қала») авторы. Оның қазіргі бразилиялық әдебиетке зор ықпалы болды, ал ғалым және эссеист ретінде – ол этномузыкология саласындағы пионер болды – оның ықпалы Бразилиядан тысқары да тарады. Андраде жиырма жыл бойы Сан-Паулу авангарды қозғалысының орталық тұлғасы болды. Музыкаға оқыған, ақын және романист ретінде танымал Андраде Сан-Паулу модернизмімен байланысты барлық салаға тікелей қатысты. Оның фотосуреттері мен тарих, әдебиет және музыка сияқты алуан түрлі тақырыптардағы эсселері кеңінен жарияланды. Ол 1922 жылы Бразилиядағы әдебиет пен бейнелеу өнерін жаңартқан «Заманауи өнер апталығының» жетекші күші және авангардтық «Бес топтың» мүшесі болды. Аптаның идеялары оның «Паулисея Десваирада» поэзия жинағының кіріспесінде және өлеңдерінің өзінде одан әрі зерттелді. Музыка профессоры және газетке мақала жазушы болып жұмыс істегеннен кейін 1928 жылы оның «Макунайма» романы жарық көрді. Бразилиялық халық музыкасы, поэзия және басқа да мәселелер бойынша жұмыстар біркелкі жүргізілмеді, көбінесе Андраде мен Бразилия үкіметі арасындағы қарым-қатынастың өзгеруіне байланысты үзілістер болды. Өмірінің соңында ол Сан-Паулу қаласының Мәдениет департаментінің алғашқы директоры болды, бұл оның қаланың және елдің көркемдік жаңаруына ықпал етуші рөлін ресми түрінде бекітті.

Ерте өмір

Андраде Бразилияның Сан-Паулу қаласында дүниеге келді және өмірінің көп бөлігін сонда өткізді. Бала кезінде ол фортепианода өте жақсы ойнайтын, кейіннен Сан-Паулудағы Музыка және Драма консерваториясында оқыды. Оның ресми білімі тек музыка саласында болды, бірақ Альберт Т. Люпер жазғандай, ол бірқатар тарих, өнер және әсіресе поэзия бойынша жеке және табанды зерттеулер жүргізді. Андраде француз тілін жақсы білді және Рембо мен маңызды Символистерді оқыды. Ол музыкалық білімі алған кезеңде өлеңдер жазғанымен, кәсіби пианист болуға ұмтылысы орындалмағанға дейін, оны кәсіби түрде жазу туралы ойламады. 1913 жылы оның 14 жасар інісі Ренато футбол ойыны барысында кенеттен қайтыс болды; Андраде консерваторияны тастап, отбасының шаруашылығы бар Араракуараға кетіп қалды. Оралғанда, оның қолы дірілдеп, фортепианода ойнауы қиын болды. Ақырында фортепиано мамандығын бітіргенімен, концерттер бермеді және музыка теориясы мен ән салуды оқып, музыка профессоры болуға ұмтылды. Сонымен қатар, ол жазуға көбірек бейімделді. 1917 жылы, бітіру жылында, ол «Хаума гута де Сангуэ ем када поэма» («Әр өлеңде бір тамшы қан бар») атты өлеңдер жинағын Марио Собрал псевдонімімен жариялады. Кітапта Андраденің ерекше бразилиялық ұлттық санасының қалыптасуының белгілері көрінеді, бірақ ол (сол кездегі бразилиялық поэзияның көп бөлігі сияқты) еуропалық, әсіресе француз әдебиетіне көп қарызы болады. Оның алғашқы кітабы үлкен әсер етпеген сияқты, сондықтан Андраде жазу тақырыбын кеңейтті. Ол Сан-Паулудан ауылға кетіп, өмірінің соңына дейін жалғасатын қызметке кірісті: Сан-Паулу штатында да, солтүстік-шығыстағы қалың жерлерде де бразилиялық өңірлердің тарихын, халқын, мәдениетін және әсіресе музыкасын мұқият зерттеу және жазу. Ол Сан-Паулу журналдарында эсселер жариялады, кейде оларға өзі түсірген суреттерін қосатын, бірақ негізінен бразилиялық өмір мен фольклор туралы мол ақпарат жинады. Осы сапарлар арасында Андраде консерваторияда фортепианодан сабақ берді және 1921 жылы оның профессоры болды.