Панабаж: Атлантика көлінің трагедиясы және қайта құрылыс
Panabaj
Панабаж, Гватемала: Тарихи Tz'utujil қаласы, Атитлан көлінің жанында орналасқан. Тұрғындары, мәдениеті, соғыс тарихы және "Стэн" дауілінің салдары туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Панабай – Гватемаланың батыс таулы аймағындағы Атитлан көлінің жағасында орналасқан, Сантьяго Атитлан муниципалитетіне қарасты шағын ауыл (кантон немесе альдеа), Солола департаментінің Сантьяго Атитлан қаласымен шектес. "Стан" дауылынан бұрын, Панабай және жақын орналасқан Цанчай елді мекендерінен 400-ден астам адам қаза тапты немесе жоғалып кетті, сол кезде қаланың халқы 3000-нан асып түсті, бірақ содан бері халық санауы жүргізілген жоқ. Көптеген тұрғындар – Гватемалада өмір сүретін 21 майя этносының бірі, цутуджил майя халқы. Олар киім салтындарын (әсіресе әйелдер киімін) және дәстүрлі мәдени және діни амалдарын сақтаудағы бекемдігімен ерекше көзге түседі. Олардың көп бөлігі евангелистік протестантизм және римдік католицизмді де ұстанады.
Panabaj, located on the edge of Lake Atitlán in the western highlands of Guatemala, is a small village (canton or aldea) within the municipality of Santiago Atitlán, bordering the city of Santiago Atitlán proper, in the department of Sololá. Prior to the disaster of Hurricane Stan in which over 400 persons from Panabaj and nearby Tzanchaj were killed or left missing, the town's population had numbered over 3,000, though a census has not been taken since. Most of the residents are Tz'utujil Maya people, one of the 21 Maya ethnic groups who live in Guatemala, often noted for their steadfastness in maintaining their clothing styles (especially the women's clothing) and traditional cultural and religious practices. Evangelical Protestantism and Roman Catholicism are also practiced among a large percentage of them.
Саяси қақтығыс
Көптеген жергілікті халықтар сияқты, Панабай тұрғындары да 1996 жылы аяқталған Гватемала азаматтық соғысының 36 жылдық арасында зор қайғыға ұшырады. Көптеген адамдар оны шетелден келген революциялық саяси топтардың ықпалымен, испандықтар мен Жаңа Дүниенің жергілікті халықтары арасындағы ғасырлар бойғы қақтығыстың жалғасы деп есептеді. 1990 жылы Панабайдағы әскери базаға тас лақтырып наразылық білдірген 13 қарусыз азамат атып өлтірілді. Халықаралық БАҚ назары Гватемала үкіметін базаны жабуға және Сантьяго Атитлан мен оның төңірегін, оның ішінде Панабай мен көршілес Тсанчай қаласын "әскери қызметтен бос аймақ" деп жариялауға мәжбүр етті.
Like many indigenous populations around the lake, many residents of Panabaj suffered during the 36 year long on again off again Guatemalan Civil War that ended in 1996. Often spurred and taught by revolutionary political groups from abroad, many considered it to be merely a continuation of the age old conflict between the Spaniards and the indigenous peoples of the New World. In 1990, 13 unarmed civilians were gunned down while protesting and throwing rocks into an army base located in Panabaj. International media attention forced the Guatemalan government to close the base and declare Santiago Atitlán and its environs, which include Panabaj and the bordering town of Tzanchaj, a "military free zone."
Жер сілкінісі
2005 жылдың 5 қазанында таңертең, "Стен" дауылынан туындаған кұйыл жаңбыр салдарынан орын алған көшкін қаланы су басты. Ауылдың үстінен биіктеп тұрған жанартаудың суға тоңған беткейлерінен балшық құйылып, адамдар мен ғимараттарды көміп тастады. Бір мәлімет бойынша, ағынның ұзындығы 4 шақырымға жетеді және кейбір жерлерде тереңдігі 12 метрге дейін болды, ал екінші мәліметте ол "жарты мильге созылған, қалыңдығы 15-20 футқа жететін саз ағыны" деп сипатталды. Көшелерді балшық басып, құтқарушылар екі күн бойы аймаққа жетуге мүмкіндік таппады. Апта соңында құтқару жұмыстары тоқтатылды. Панабай және Цанчайдан құтқарушылар 160 дене тапты, ал екі қаладан 250 адамның жоспасы белгісіз болып қалды. Барлығы мыңнан астам адам қаза тапты. 2005 жылы болған көптеген ірі табиғи апаттар, әсіресе, су тасқынынан кейін бірнеше күн өткен соң Пәкістанда болған күшті жер сілкінісіне жұмсалған ресурстар көмек көрсетуге кедерілді.
During the early morning hours of October 5, 2005, the town was flooded in a landslide triggered by torrential rains associated with Hurricane Stan. Mud poured off the saturated slopes of the volcano that loomed over the village, burying people and buildings. According to one report, the flow was "four kilometers long and up to 12 meters deep in places " while another said it was a "half mile wide mudflow as much as 15 to 20 feet thick ." Streets were inundated with mud, keeping rescue workers from reaching the area for two days. Rescue work was discontinued later in the week. From Panabaj and Tzanchaj, rescuers recovered 160 bodies, while 250 remained missing from both towns. Overall, more than a thousand people were killed. Relief provision was hampered by a large number of major natural disasters in 2005, in particular by diversion of resources to deal with a severe earthquake in Pakistan that occurred just a few days after the mudslide .
Қайта құру
Апаттан кейін Сантьяго Атитлан мэрі Панабажды қайта қоныстандыруға емес, зират деп жариялауды сұрады; алайда, қала тұрғындарының көпшілігі қайтып келді және үйлердің де, дүкендердің де көпшілігі бастапқы тұрғындары үшін қайта салынды. Көптеген тұрғындар кейіннен Сантьягоның шығысында, жағалау бойында орналасқан Чук Мук I, II және III деп аталатын елді мекендерге көшіп кетті. Аймақтағы егістер негізгі жолдың жағалауға қарайтын жағына қайта отырғызылды, ол қазір, лас көшкінінен қалған топырақ жинақтарының нәтижесінде, Атитлан көлінің оңтүстік су алабына қарай кеңейіп, шығанақтың шығыс жағында орналасқан. Қала қайтадан апатқа дейінгідей гүлденуде. Қазір қаттылған саз жинақтарына отырғызылған егістерге қоса, Гватемаланың көп бөлігіндегі топырақ сияқты, өте құнарлы жанартаулық топырақ шөп, арамшөп және жасыл өсімдіктерге толып, саз көшкіні болғанын көрсететін айқын іздерді қалдырмады, тек топан судан кейін бірнеше апта ішінде жаңбыр суымен ойылып алынған кейбір терең шатқалдар ғана қалды, олар саз әлі жұмсақ болғанда пайда болған және қазір мыңдаған жылдық эрозияның көрінісін береді. Бұрыннан бар ағаштар әлі де тұр, бірақ олардың тамырларының астындағы жер деңгейі көтерілген. Көптеген қала тұрғындары өздерінің шебер тоқу және өнер өнері арқасында, негізінен АҚШ, Канада және Еуропа елдерінен келетін туристерден қаржылық пайда көруде. Бұл туындылардың кейбіреулері ЮНЕСКО демеушілігімен жарық көрген «Арте Наиф: Қазіргі Гватемалалық Майя суреті, 1998» кітабына енгізілген. Көптеген басқалары дәстүрлі әдістермен егін шаруашылығымен және дәстүрлі, қолмен жасалған ағаш қайықтарда балық аулаумен күн көруде.
After the disaster, the mayor of Santiago Atitlán requested that Panabaj be declared a cemetery, not to be reinhabited; however, most of the townspeople returned, and the majority of the houses and stores were rebuilt for occupation by their original residents. Many of the residents subsequently relocated to settlements east of Santiago along the shore, named Chuk Muk I, II, and III. Crops were replanted in the region on the shoreward side of the main road, which now, due to the earth deposits from the mudslide, extends farther out into the southern watershed of Lake Atitlán on the east side of the inlet, and the town is once again thriving much as it did before the catastrophe. In addition to the crops planted on the massive now solidified mud deposit, the highly fertile volcanic soil—as is the soil in most parts of Guatemala—has since sprouted grass, weeds and verdure, leaving little visual evidence that a mudslide took place, other than the occasional deep gulleys that were gouged out by rain water within weeks of the deluge when the mud was still soft, leaving the appearance now of thousands of years of erosion. The trees that were already there are still standing, though the ground level at their bases is now higher. Many of the townspeople, with their skilled weaving and art, are benefiting financially from tourism, mainly from the U. S., Canada and European countries. Some of this work is included in the UNESCO sponsored book, ‘'Arte Naif: Contemporary Guatemalan Mayan Painting, 1998. '‘ Many others continue to subsist with farming according to the traditional methods and net fishing in their traditional homemade wooden boats.