Кіріспе

Музыка сыншысы және музыкатанушы (1877–1944)

Мишель Димитри Кальвокоресси (2 қазан 1877 – 1 ақпан 1944) – грек тегіндес француз музыка сыншысы және музыкатанушы, 1914 жылдан бастап Ұлыбритания азаматы және Англияда тұрған. Ол ерекше атақты орыс классикалық музыкасы, әсіресе Модест Мусоргскийдің өмірі мен шығармалары туралы жазбаларымен және француз музыкалық ортасымен тығыз байланысымен белгілі. Марсельде туған Кальвокоресси жастық шағында көптеген тілдерді үйреніп, музыка сыншысы болуға дейін түрлі мамандықтарды сынап көрді. Оның мансабының басында Париждегі беделді музыка сыншысы ретінде өтті, онда ол Gil Blas, Comoedia Illustré, The Morning Post және The Musical Times сияқты ағылшын және француз газеттеріне мақалалар жариялады. Ол қаланың музыкалық тұлғаларымен, әсіресе Морис Равелмен жақсы таныс болды. Равел және пианист Рикардо Виньеспен бірге Кальвокоресси «Апачи» музыкалық қоғамын құрды. Бірінші дүниежүзілік соғыста Англияда шифрлеуші болып қызмет еткеннен кейін, ол өмірінің соңына дейін сын және музыкатану саласындағы еңбектерін жалғастыру үшін Лондонда қалды. Ол кейінгі кітаптарын ағылшын тілінде жазса да және Арнольд Беннетт, Ральф Вон Уильямс сияқты ағылшын мәдениет өкілдерін білгенімен, оның әріптесі Джеральд Абрахам «ол Лондонда Париждегідей беделге ие болған емес» деп мәлімдеді. Орыс музыкасы және Мусоргский туралы жазған еңбектерінен бөлек, ол Лист, Глинка, Шуман, Кохлин және Дебюссидің музыкасы туралы да жазды.

Ерте өмір және білім

Мишель Димитри Кальвокоресси 1877 жылғы 2 қазанда Францияның Марсель қаласында грек ата-аналарының отбасында дүниеге келді. Ол кішкентай кезінде грек, итальян, ағылшын тілдерін, кейін неміс тілін үйренді және "мен француз кітаптарынан гөрі ағылшын кітаптарын көбірек оқыдым" деп жазды. Париждегі Эколь Монге орта мектебінде ол геология мен минералогияға өмір бойы қызығушылық танытты. Музыка зерттеушісі Джеральд Абрахам Кальвокорессидің "заңгерлік, банк ісі және биржа брокері ретінде басқа мансаптарда бірнеше сәтсіз қадамдар жасағанын" айтады. Алғашында ол Париждегі Жансон де Сайли лицейінде оқыды, бірақ Рихард Вагнердің шығармаларынан оркестр берген концерт оның музыкаға деген қызығушылығын оятып, күшейтті. Евгений Клауадан фортепиано сабақтарын алған Кальвокоресси Париж концерттеріне жиі қатысты, әсіресе Бах, Лист, Д’Инди, Вагнер және романтикалық орыс композиторларының шығармалары оған үлкен әсер етті. Ол Париж консерваториясында Ксавье Лерумен гармонияны оқыды, онда композитор Морис Равелмен достық қарым-қатынас орнатты; Равел кейіннен Кальвокорессиге фортепиано сюитасы "Miroirs" ішіндегі "Alborada del gracioso" шығармасын арнады. Равел сондай-ақ Кальвокоресси аударған грек халық әндерін гармониялады, олар фр деп белгіленген, және бұл композитордың фортепиано сонатинасына түрткі болған болуы мүмкін. Равел сияқты Кальвокоресси де "Апачи" музыкалық қоғамының мүшесі болды.

Еңбек жолы және кейінгі өмірі

Кальвокорессидің музыка сыншысы мансабы екі кезеңге бөлінеді: француз (1902–1914) және ағылшын (1921–1944). Абрахам оны "тамаша полиглот" деп сипаттағандай, Кальвокорессидің мансабы 1902 жылы бірнеше ағылшын, американдық, неміс және орыс мерзімді басылымдарында музыка сыншысы және тілші ретінде басталды. Романшы Бине Вальмер оны қолдап, ай сайын жарық көретін L'Art Moderne журналының редакторы Октав Мауспен таныстырды. Кальвокоресси L'Art Moderne журналының Париждегі музыкалық тілшісі, ал Бине Вальмердің La Renaissance latine журналының музыка сыншысы болды; сол кезде ол Anglo French Weekly Critical Review журналында да музыка сыншысы болды. Бұл басылымдардың кейбіреуі келесі жылдары қолданыстан шыққанымен, Кальвокоресси оған әсер етпейтіндей беделді болды. Ол басқа да басылымдарға үлес қосты, мысалы, күнделікті Gil Blas, екі апталық Comoedia Illustré (Comœdia құрамында), күнделікті The Morning Post және ай сайынғы Musical Times. Кальвокоресси 1905 жылы Франц Лист туралы алғашқы кітабын жариялады, сонымен қатар ағылшын Monthly Musical Record журналына жазуды бастады, орыс композиторы Милий Балакиревпен хат алмасып, орыс музыкасына, әсіресе Модест Мусоргскийдің шығармаларына қызығушылық танытты. 1907 жылдан 1910 жылға дейін ол Парижде орыс музыкасы мен балетін ұйымдастырған импресарио Сергей Дягилевтің кеңесшісі болды. Осы еңбегі үшін Ресей үкіметі оған Әйіпті Анна орденін берді, ал Кеңес үкіметі кейіннен оны КСРО Ғылым академиясының мүшесі етіп сайлады. 1914 жылы ол Ресейге алғашқы және жалғыз рет сапар шекті, онда Александр Глазунов сияқты музыкалық қайраткерлермен кездесті. Кальвокоресси 1905 жылдан 1914 жылға дейін École des Hautes Études Sociales мекемесінде заманауи музыка бойынша дәріс берді. Ол сонымен қатар ән мәтіндерін, опера либреттоларын және кітаптарды орыс және венгр тілдерінен француз және ағылшын тілдеріне аударды. Оның келесі кітаптарында Мусоргский (1908), Глинка (1911) және Шуман (1912) туралы зерттеулер жарық көрді. Кальвокоресси 1914 жылы Бірінші дүниежүзілік соғыс басталғанда музыка сыншылығын тоқтатты, бірақ грек тегіне байланысты француз әскеріне қатыса алмады. Сол жылы ол Лондонға көшіп, криптограф болып жұмыс істеді. Өмірінің соңына дейін Англияда тұрды, азаматтыққа қабылданды және өзінің көптеген келешек кітаптарына арналған Этель Грей атты британдық азаматқа үйленді. Оның кейінгі зерттеулері ағылшын тілінде жазылды, оларға Кёчлин (1923), музыка сыншылығы (1923), музыкалық талғам (1925), музыкалық тәжірибелері туралы естеліктер (1933), Дебюсси (1944), сондай-ақ орыс музыкасы (1936 және 1944) және Мусоргский (1946 және 1956) туралы екі зерттеу кірді. 1921 жылдан бастап Лондонда музыка сыншылығымен айналысса да, Абрахам "оның Лондонда Парижде болған ықпалы мен беделіне жете алмағанын" атап өтті. Кальвокоресси "көптеген көрнекті ағылшынмен" танысты, олардың ішінде жазушы Арнольд Беннетт және композитор Ральф Вон Уильямс бар. Ол 1944 жылдың 1 ақпанында Лондонда қайтыс болды.