Кіріспе

Неміс аристократы және қарсылық күресшісі Либертас "Либс" Шульце Бойзен, тумасы Либертас Виктория Хаас Хей (20 қараша 1913 жыл, Париж – 22 желтоқсан 1942 жыл, Плоцензее түрмесі) – неміс прус аристократы, нацистерге қарсы қарсылық күресшісі. 1930 жылдардың басынан 1940 жылға дейін Шульце Бойзен әдеби мансап құруға тырысты, бастапқыда баспасөз хатшысы, кейін жазушы және журналист ретінде. Бастапқыда нацистерге симпатия танытқан ол, Люфтваффе офицері Харро Шульце Бойзенмен танысып, үйленгеннен кейін пікірін өзгертті. Аристократ болғандықтан Шульце Бойзен неміс қоғамының әртүрлі топтарындағы көптеген адамдармен байланыста болды. 1935 жылдан бастап ол өзінің мүмкіндігін пайдаланып, солшыл көзқарастағы немістерді өзінің және Харроның пәтерінде ұйымдастырған пікірсайыс топтарына тартты, онда олар өз қонақтарына әсер етуге тырысты. Осы пікірсайыстар нәтижесінде нацистік режимге қарсылық күшейді, ал 1936 жылы ол Харромен бірге нацистерге қарсы белсенді күреске шықты. 1940 жылдардың басында, неміс деректі фильмдер институтында цензор болып жұмыс істеген кезде, Шульце Бойзен нацистер жасаған қылмыстардың суреттерін пайдаланып, зұлматтарды құжаттауды бастады. Осы суреттерді "Арнайы тапсырмалар" тобының әскерлері Фильм институтына жіберген болатын. 1940 жылы ерлі-зайыптылар Берлиндегі басқа да антифашистік қарсылық топтарымен байланысқа шығып, олармен ынтымақтасты. Олардың ішіндегі ең маңыздысы Арвид Харнактың басқаруында болды. 1941 жылдың сәуірінен бастап олардың жер асты қарсылық тобы Кеңес Одағына әскери және экономикалық ақпарат беріп, тыңшылық желісіне айналды. Бұл ұйым Abwehr-де "Қызыл оркестр" ("Rote Kapelle") деп аталды. Шульце Бойзен күйеуінің тыңшылық қызметін жақсы білді және оның ең белсенді агенттерінің бірі болды, ол хабаршы, бүлікшіл жазбалардың авторы және топқа жаңа мүшелерді тартатын адам ретінде жұмыс істеді. Харро болмаған кезде ол топ жетекшісінің міндетін атқарды. 1942 жылдың тамызында күйеуі Гестапоға ұсталған кезде, ол олардың жұмысына қатысты дәлелдерді жоюға және топтың басқа мүшелерін ескертуге батыл әрекет жасады, бірақ бұл әрекет сәтсіз аяқталды. Шульце Бойзен күйеуі Харро ұсталғаннан кейін бір ай өткен соң, 1942 жылдың қыркүйегінде ұсталды, және екеуі де бір күні Плоцензее түрмесінде өлім жазасына кесілді.

Өмір

Либертас Шульце Бойзен үш баланың ең кішісі болды. Оның әкесі Гейдельбергте туған Отто Людвиг Хаас Хейе (1879–1959), аристократияға киім тігетін шебер, ал анасы белгілі пианист Виктория Ада Астрид Агнес Грейфин цу Эйленбург (1886–1967), Эйленберг және Гертефельд ханшайымы. Либертастың ата-анасы 1909 жылдың 13 мамырында Либенберг сарайында үйленді және біраз уақыт Лондон мен Парижде тұрды. Олар балаларына діни тәрбие беруге сенетін протестанттар еді. Өсіп-өнген ортасына қарамастан, Либертас ешқашан дінге бойұсынған жоқ, бірақ оның ертедегі өлеңдері мен кейінгі хаттары христиандық түбірлерін көрсетіп тұрады. Оның әпкесі – графня Оттора Мария Дуглас Раймер (1910–2001), ол швед дипломаты граф Карл Людвиг Дугласқа (1908–1961) үйленді. Олардың төрт баласы болды: граф Густав Арчибальд Сигварт Дуглас (1938–2023), қор брокері, принцесса Элизабет Кристина Дуглас (1940 ж.т.), Розита Спенсер Черчилль, Марлборо герцогинясы (1943 ж.т.), суретші және олардың кіші ұлы Карл Филипп Мортон, азаматтық инженер. Либертастың ағасы Йоханнес Хаас Хейе (1912–2008) – журналист және дипломат болды. Оның анасы «Тора» деп аталды және ол ежелгі прус ақсүйек отбасынан шыққан. Ол прус дипломаты және композиторы принц Филипп цу Эйленбург пен швед графесі Аугуста, Эйленбург ханшайымының сегіз баласының ең кішісі болды. Филипп цу Эйленбург – император Вильгельм Фридрих Людвиг пен оның швед әйелі Аугуста Графин Сандельс (1853–1941) жақын досы болған. Эйленбург пен Вильгельм I-нің құпия қарым-қатынаста болғаны айтылды. Бұл айыптама 1907–1909 жылдары Берлин газеттерінде ықпалды журналист Максимилиан Харден жариялаған мақалалар сериясы ретінде жарияланды. Бұл оқиға ұзаққа созылды, сондықтан ол «Эйленбург ісі» деп аталды. 1921 жылы, Либертас сегіз жаста болғанда, оның ата-анасы ажырасып (сол кезде бұл сирек кездесетін жағдай еді), ал оның әкесі қайтыс болды. Либертас балалық шағының бір бөлігін Эйленбургтің Либенберг сарайында (Берлинге жақын) өткізді. Оған бастапқыда гувернантка сабақ берді. 1922 жылы ол Берлиндегі мектепке бармая бастады, ол Kunstgewerbemuseum сән бөліміне жетекшілік ететін әкесімен бірге тұрды. Кейіннен, 1924 жылы Швейцарияда жазда Либертас сурет салуды үйренді, оған әкесімен бірге жұмыс істейтін (суретші Валери Вольфенштейн) басшылық етті. 1926–1932 жылдары Шульце Бойзен Париж, Лондон және Швейцариядағы пансиондық мектептерде білім алды.

Білім

1932 жылы Шульце Бойзен Цюрихтегі қыздарға арналған бітіру мектебінде Абитурын аяқтады, содан кейін 9 ай Ирландия мен Ұлыбританияда болды. 1933 жылдың қаңтарында отанына оралғаннан кейін Шульце Бойзен рейхс-канцеляриясының алдынан өткен нацистік факелдік шеруге қатысты. Жаңа және күшті неміс жастар қозғалысын толық түсінбесе де, ол олармен настолько әсерленді ki, 1933 жылдың наурыз айында 1 551 344 нөмірімен нацистік партияға және сол күні неміс қыздары лигасына (немісше Bund Deutscher Mädel) қосылды.

Баспасөз қызметкері ретінде

Сол жылдың мамыр айында Шульце Бойзен Метро Голдвин Майер (MGM) кинокомпаниясына баспасөз хатшысы ретінде жұмысқа орналасқаннан кейін Берлинге көшіп келді. Бұл лауазымның өзі жаңа кинотуындылар туралы ақпарат құралдары мен жұртшылықты хабардар ету үшін рецензиялар жазудан тұрды. 1933 жылдың көктемінде киностудия барлық еврей қызметкерлерін жұмыстан босатып, штатты қысқартты, соның салдарынан еврей емес жұмыс іздеушілерге мүмкіндік ашылды. Бастапқыда Либертас америкалық фильмдердің – «Шөл даласының ұлдары» және «Билеуші ханым» – баспасөз материалдарымен айналысты, екеуі де бірден үлкен жетістікке ие болды. 1933 жылдың мамыр айында студия нацистік цензураның әсерін сезіне бастағанда, Герман Манкевичтің «Еуропаның ашулы иті» сценарийін қолданудан бас тартуға мәжбүр болды. Бұл фильм Германиядағы еврейлерге қатысты жағдайдың нашарлауын көрсетуге арналған еді. Манкевич кейін «Азамат Кейн» фильмінің сценарийін жазды. 1934 жылдың сәуір айында Либертас Харро Шульце Бойзенмен Ванзее көлінде қайықпен жүзіп келе жатқанда танысты. Харро Шульце Бойзен 1932-1933 жылдары солшыл либералдық «Der Gegner» («Қарсылас») журналының баспагері болды. 1933 жылдың сәуір айында Штурмбайтюльмен тұтқындалғаннан кейін журнал жабылды. Ол қатты ұрып-соғылды, құлағының жартысын жоғалтты және анасының араласуы арқасында ғана босатылды. Құлағына келген зақымнан бөлек, шабуыл Харроның бүйректерін де зақымдады. Оның еврей досы Генри Эрлангер де сол кезде тұтқындалды, бірақ соққыдан аман қалмады. Харро әдетте «Der Gegner» журналынан жұмыс істеген достарын және басқа да әріптестерін үйіне шақырып, бірге философиялық және саяси мәселелерді талқылайтын кештер өткізетін. Өздерін қуғын-сүргіннен қорғау үшін жұбайлар өзіне жақын идеологиялық көзқарастағы, фашизмге қарсы суретшілер, пацифистер мен коммунистерден тұратын достар тобын жинады. 1934 жылдың қазан айында жұбайлар Берлиндегі Вильмерсдорф ауданындағы Хоэнцоллердамм көшесіндегі пәтерге көшіп келді. 1935 жылдың 15 қаңтарында Шульце Бойзен Потсдамға жақын Глиндоу маңындағы әйелдер үшін ерікті еңбек жасауға (Freiwilligen Arbeitsdienst für die weibliche Jugend) алты айға ерікті жұмыс істеу үшін Рейх еңбек қызметіне (Reich Labour Service) қосылды. 1935 жылдың 18 шілдесінде ол алты айлық ерікті қызметін аяқтағаннан кейін MGM-ге жұмысқа қайта оралды. Оның ерікті қызметке деген ынтасының жоқтығы соншалық, ол күнделікті өмірдегі күресті, қоғамдағы әйелдердің мәртебесі мен идеалдар үшін болған соғысты шыншыл түрде сипаттайтын кітап жазуға шешім қабылдады. Ол қолжазбаны Rowohlt баспасында жұмыс істейтін отбасылық досы Эрнст фон Соломонға қарап шығу үшін тапсырды. Соломон оның жариялануға лайықты екеніне сенді, бірақ Рейх еңбек қызметі рұқсат берер ме екеніне күмәнданды. Rowohlt оны дәл осы себепті жариялауды қалады. Либертас қолжазбаны Рейх еңбек қызметіне тексеруге жіберуді жоспарлаған, бірақ бұл осылай болды ма, белгісіз. Соломон осы мәселе бойынша ештеңе естімеді. MGM-дегі жұмысының сипаты – фильмдерді насихаттау және цензура жұмысының аяқталмайтын циклы – Либертаны мазасыздыққа толы етті. 1935 жылдың шілдесінен бастап Шульце Бойзен Харроның «Империяға ерік» («Wille zum Reich») журналында редактор және аудармашы ретінде жұмыс істеді. Журнал мәдени және саяси мәселелерді қарастырды, бірақ мақсаты журналдың өзіндік көзқарастары арқылы нацистік қозғалысты әлсірету болды. 1935 жылдың тамызында Харроға Авиация министрлігі (Luftfahrtministerium) Женевадағы Ұлттар Лигасы туралы лекциялар сериясына қатысуға рұқсат берді, және Либертас онымен бірге барды. Үйге қайтып келе жатқанда жұбайлар Богемиялық австриялық ақын және романист Райнер Мария Рилкенің соңғы үйі орналасқан Музот шатырына тоқтады және оның қабірін зиярат етті. 1936 жылдың көктемінде Шульце Бойзен нацистік партиядан кету үшін Мюнхендегі НСДАП рейхслейтингіне отставка туралы өтініш берді.

Неке

1936 жылы Пасхада олар кездесіп, 26 шілдеде үйленуге дейін бір жыл бірге тұрды. Той Либенберг қамалының шіркеуінде Гвидо Ренидің суретінің астында өтті, ал Герман Геринг келіннің қолын берді. Айға бару үшін олар Швецияның Стокгольм қаласына сапар шекті, онда Харро Либертастың швед туыстары – қарындасы Оттора және оның күйеуі граф Дугласпен танысты. 1936 жылдың 27 шілдесі мен 9 тамызы аралығындағы қысқа мерейлі сапарларында Харро қызметте болды. Ол жұмыс берушісінен тіл үйрену сапарын ұйымдастырған және қайтып келгеннен кейін, шығанақтардағы қолөнердің сипаттамасы мен құрылымын егжей-тегжейлі баяндаған құпия есеп тапсырды. Сол кезде Либертас Харроның өзіне қарағанда, портодағы әскери нысандар мен кемелерді көруге көбірек уақыт жұмсайтынын сезбеді. Шулзе Бойзен өзін бостандыққа ұмтылатын адам деп есептеді және олар ашық некеде тұрды.

Бірінші тапсырма

1936 жылдың тамызында журналист Эван Джеймс, 1933 жылы Англияда болған Либертастың ағылшын досы, 1936 жылғы жазғы Олимпиада ойындары туралы хабарлау үшін олармен бірге тұрды. Сол кезде Харро Джеймске испан азамат соғысы тұтқындарының санын, кеңсесіне түскен жағдайлық есептерден жинақталған мәліметтерді беруді ұсынды, осы арқылы оны BBC арқылы жариялауға ниеттенді. Бірақ Джеймс бас тартты, себебі дереккөзді анықтау тым оңай болар еді. Оның орнына Либертас «Менің күресімнің» бірінші бетінен алынған жарқын сөздерді аударды, оны ескерту үшін, соғыс болатынын көрсету үшін. Алайда Джеймс тыңдағысы келмеді. Оның орнына олар Джеймске дүкендердегі еврейге қарсы жарнамаларды көрсетті, бірақ олар үшін айқын болған нәрсе – нацистердің билікті консолидациялауы соғысқа алып келеді, Джеймс үшін соншалықты түсінікті болған жоқ. Харро сол кезде Джеймстің көзқарасына таңырқады, бірақ уақыт өте келе Әуе министрлігіндегі лауазымы оған құнды ақпаратқа қол жеткізуге мүмкіндік беретінін түсінді, бірақ ең құнды және құпиялы ақпаратқа қол жеткізу үшін оның шендік сатыда көтерілуі керек еді. 6 қыркүйекте 1936 жылы олар Герингті Либенберг иелігіне аң аулауға шақыруға шешім қабылдады. Герингтің Каринхолл сарайы Либенберг қамалының жанында орналасқан. Бұл, негізінен, Харроның назарын аудару үшін Либертас бастаған тартымдылық операциясы болды. Либертасқа сәттілік соққандай, Геринг Ханс Юрген Штумпфқа сауал жолдады, ол Харро Шульце Бойзеннің 1933 жылға дейінгі саяси қатысуларына байланысты сенімсіз деп есептелетінін хабарлады. Геринг «ескі істерді ешкімге қол тигізбеу керек» деп жауап берді және Харроны ұшқыштар курсына жіберу керек, бұл оның мансабында өркендеуіне мүмкіндік береді. 1 қазан 1936 жылы олар Шарлоттенбургтегі 2 Waitzstraße мекенжайындағы пәтерге көшіп келді. Сол кезде олардың некесі де қиындыққа тап болды. Харроның бүйректерінің ауруы және тұтқынға алынғанда аяғына салынған свастика салдарынан, ол жақындыққа баруды қиындықпен шешті. Жыныстық қатынастан кейін оның зәрi қызыл түске айналады. Либертас некенің қиындыққа тап болғанын түсінді және күйеуінің көзқарасына ықпал ету арқылы наци партиясының мүшелік билетін қайтарды.

Пикник кездесулері

1937 жылы олар алғашқы қоғамдық пикник кештерін ұйымдастырды және бейсенбі күндері әр екі апта сайын кездесулер өткізді. Олардың алғашқы пикник кештері 1937 жылдың 21 қаңтарында болды. Шамамен 30 қонақтың арасында Жизела фон Пеллниц және дәрігер Эльфриде Пол болды. Эльфриде Пол Уолтер Кухенмейстердің сүйіктісі болды, ал ол Элизабет Шумахердің кеңесі бойынша шақырылған – оның күйеуі Курт Шумахер де қатысты. Басқа қонақтардың арасында Эссен қалалық «Nationalzeitung» газетінің журналисі Генрих Карбе, актер Вернер Диссель және «Rowohlt» баспасының редакторы Эрнст фон Соломон да болды.

Қарсылық

Испаниядағы азамат соғысы топтың ішкі шеңберін олардың талқылауларына серпіліс берді. Курт Шумахер шара қолдануды талап етті және Харроның министрліктегі лауазымын пайдаланған жоспар жасалды. 1937 жылдың ақпан айында Харро Барселонада неміс Вермахты жоспарлаған саботаж туралы қысқаша ақпараттық құжатты жинады. Бұл ақпарат "Арнайы штаб W" деп аталатын, Люфтваффе генералы Гельмут Вильбергтің Испаниядағы азамат соғысы кезінде Кондор легионының алған тактикалық сабақтарын зерттеу және талдау үшін құрған ұйымнан алынған. Бұл бөлім сонымен қатар генерал Франсиско Франконың FET y de las JONS үшін еріктілер, қару-жарақ және оқ-дәрілерден тұратын неміс көмек операцияларын басқарды. Schulze Boysen жинаған ақпаратқа неміс тасымалы, неміс қорғанысына қатысқан бөлімшелер мен компаниялардың орналасуы туралы мәліметтер кірді. Schulze Boysen айналасындағы топ ақпаратты қалай жеткізуді білмеді, бірақ Schulze Boysenнің туысы Жизела фон Пеллництің Парижде 1937 жылдың 25 мамырынан 25 қарашасына дейін өткен Халықаралық өнер және техникалар көрмесіне баруды жоспарлап отырғанын анықтады. Қараша айында Пеллниц өз міндетін орындап, хатты Боа де Булоньдегі Кеңес елшілігінің пошта жәшігіне салды. Өкінішке орай, гестапо бұл жерді бақылап отырды, сондықтан оны тұтқындады. Гестапоның жазасынан қорқып, ерлі-зайыптылар бірнеше аптаға Берлиннен кетуге шешім қабылдады. 1937 жылдың 27 қыркүйегінде Харро бүйрек тастарына емделу үшін Бад-Вайлдюнгендегі санаторийге кетті, ал Либертас досы арқылы SS Ilona Siemers (1923) жүк кемесімен теңіз сапарын ұйымдастырды. Ол Гамбургтің Санкт-Паули портынан шығып, Қара теңізге көмір тасымалдады. Сапар барысында ол өзінің саяхаттары туралы оқиғаларды күнделіктеріне жазды. Ол 1937 жылдың Рождество күні қайтып келді. 1937 жылдың соңында Schulze Boysen 1932 жылдан бері Харромен дос болған драматург Гюнтер Вайзенборнмен кездесті. Бұл Кухенмайстер мен Шумахер қатысқан олардың алғашқы заңсыз кездесуі болды. 1938 жылдың 12 қаңтарында Вайзенборн Либертаспен танысты. 1938 жылдың ақпан айында Schulze Boysenдер фон Пеллництің бір ай бұрын тұтқындалғанын білді. Гестапо олардың 2-Waitzstraße мекенжайын тінті, бірақ ештеңе таба алмады, өйткені ерлі-зайыптылар бірнеше күн бойы жерді кез келген заңсыздықтың дәлелін тазалаумен өткізді. Авиация министрлігі Харроны ақтағаннан кейін, олардың Йоханнес Хаас Хей орналасқан Амстердамға қашу жоспарлары тоқтатылды. Жыл өткен сайын Либертас пен Вайзенборнның қарым-қатынасы гүлдеп, ақырында ашық қарым-қатынасқа айналды. Сол айда олар неміс дәрігері Роберт Кох пен Макс Петтенкофермен бәсекелесуі және туберкулездің себептерін іздеу туралы "Die guten Feinde" (Жақсы жаулар) пьесасын жазуда бірлесіп жұмыс істеді. 1938 жылдың шілдесінде фон Пеллниц түрмеден босатылды және туберкулез инфекциясымен ауыр науқастанып қалды. Либертас пен Эльфриде Пол оның туысына қамқорлық жасады, ол алдымен Бранденбург құмындағы Сомерфельдте, содан кейін Швейцарияда санаторийге баруға мүмкіндік алды. Гестапо олардың үйіне келіп, оларды фон Пеллництің серіктестері болғандықтан тінті. Фон Пеллництің ауруымен бірге келген сапарлар Schulze Boysenді жалпы әлсіздікке ұшыратты, ол өзін қауіпсіз сезінген Цюрихке қашып кетті. 1938 жылдың 6 тамызында ол жазушы Томас Маннмен танысып, өзінің қиындықтары туралы әңгімеледі. Манн кездесуді күнделігіне жазды. Либертас тамызда оралғанда, ол Вайзенборнмен бірге 1938 жылдың қарашасында Бремендегі театрда спектакльдің премьерасын ұйымдастырды, ол кейінге қалдырылды, бірақ ақыры 1939 жылдың 1 наурызында Бремен театрында өтті. Сонымен қатар, Schulze Boysen 1939 жылдың 3 наурызында радиода таратылған радиоспектакльді шығару үшін Deutschlandsenderмен келісімшартқа қол қойды. 9 қарашада ерлі-зайыптылар Италияның Венеция қаласына бірге 2 күндік демалысқа барды, бұл ерлі-зайыптылар бірнеше айдан бері алғаш рет бірге болды, себебі Авиация министрлігінде қосымша жұмыс уақытына үлкен қажеттілік болды. Ерлі-зайыптылар қайтып келгенде, олар "Хрустальдық түнді" көрді. 1938 жылдың соңында өзінің тағдырын анықтауға тырысқан Schulze Boysen белгілі көзқарасшы және сәуегей Анна Краустың клиенті болды. Краусс арқылы Либертас көршісі Тони Грауденцпен танысып, дос болды. Оның күйеуі Джон Грауденц болды. Schulze Boysen Краусс пен Грауденцті қарсылық тобына енгізді. 1939 жылдың сәуір айында олар Шарлоттенбургтегі Алтенбургер аллеясының 19-сы мекеніндегі жаңа пәтерлеріне көшті. 1939 жылдың жазында Schulze Boysen Курски шығанағындағы Нидден қаласына сапар шекті. Сол жерде ол Латвияға жетуге тырысқан еврей жолаушыларымен толы кемені суретке түсірді. Ол дереу тұтқындалды, бірақ ештеңе айтудан бас тартты және босатылды.

Schulze-Boysen/Harnack тобы

1939 жылдың қыркүйегінде Шульце Бойсендер жазушы және драматург Адам Кукхофф пен оның әйелі, социалист Грета Кукхоффты фильм продюсері Герберт Энгельсинг пен оның әйелі Ингеборгтың Груневальдтағы Беттинстрассе үйінде өткізген кешкі ас кезінде кездестірді. Олардың ой мен пікір алмасуы күтілді. Герберт Энгельсинг Адамның 1937 жылы жарық көрген және кең танымал болған «Байенкорттан шыққан неміс» кітабы бойынша фильм түсіруді жоспарлап отырды. Шульце Бойсендердің жақын достары болған Энгельсингтер үйіндегі кеш, Кукхофтардың саяси көзқарасын білуге қолайлы жағдай болды. Кукхофтар Шульце Бойсендерге әсер етті және олардың саяси ұстанымдары бірдей болды. Либертас пен Грета Кукхофф жақын дос атанды. 1939 жылы Кукхофтар өзінің жақын достары, әдебиет тарихшысы, аудармашы Милдред пен марксистік экономист Арвид Харнакты Шульце Бойсендермен таныстыруды жөн көрді. Грета әйелдердің бірінші кездесуін ұйымдастырды және 1939 жылдың соңында Саксонияда демалыс кезінде Милдред пен Либертасты бірге алып келді. Харнактар алдын ала жоспарланған күн тәртібімен топтық жиналыстар өткізді, онда олар сол кездегі саяси және экономикалық мәселелерді талқылады, бірақ Либертас пен Шульце Бойсеннің музыка мен биге толы кештерімен салыстырғанда олардың жиналыстары тым қатаң болды. Әйелдердің алғашқы кездесуінен кейін топ туралы соғыстан кейінгі ондаған жылдар бойы тараған, олардың әдепсіздікке ұмтылған бейнесі қалыптасты, бұл Гестапо мен Абвердің есептеріне негізделген. 1967 жылы жарық көрген «L'orchestre rouge» кітабында Жиль Перро Милдред пен Либертастың лесбиянкалар болғанын айтқан, бірақ бұл ақпараттың көзі көрсетілмеген. Алайда, ақпарат беруші және жұптың жақын досы болған өнеркәсіпші Хьюго Бушман топтың қауіпті өмір сүргенін, бірақ Перроның қорытындысын растайтын ешқандай дәлел жоқ екенін мәлімдеді. Әрине, Либертас пен Милдред жақын дос болды. Олардың кештеріне қатысып, жақтас антинацист болғандардың қатарында 1935 жылы танысқан актер Вернер Диссель, Альбрехт Хаушхофер, Курт Шумахер және оның әйелі Элизабет Шумахер, Эльфриде Пол, Вальтер Кухенмейстер, жазушы Гюнтер Вайзенборн, биші және мүсінші Ода Шотмюллер, сондай-ақ актер Марта Хусман және оның күйеуі Вальтер Хусман, редактор болды. Сол айда Шульце Бойсенге оның туысы Жизела фон Пеллництің 1939 жылдың 14 қыркүйегінде Швейцариядағы санаторияда қайтыс болғаны хабарланды. Келесі айда Харро бүйрек тастарымен ауырып қалды. 1939 жылы жұбайлар Рождествоны бөлек қарсы алды. Соғыстың салдары, Харроның ауруы, рациондаудың басталуы және олардың қос өмірі Шульце Бойсеннің өміріндегі ең ауыр кезеңге әкелді. 1940 жылдың басында қараңғы түскендіктен, топтың жиналуы сирек болды, өйткені қараңғыда үйге қауіпсіз жүру қиын болды. Шульце Бойсен достарын өз пәтеріне апаруға тырысты, бірақ бұл оның қадағалану қаупін арттырды. 1940 жылдың басында Генрих Шель, Ханс және Ина Лаутеншлягерлер осы топқа қосылды. Эльфриде Пол 1940 жылдың басында Польшадағы концентрациялық лагерьлердің ашылуы және «Organisation Todt» деп аталатын әскери жабдықтау ұйымы туралы талқылағанын айтты. 1940 жылдың көктемінде Харро Берлиндегі Гумбольдт университетінің Deutsche Hochschule für Politik аясында жаңадан ашылған Халықаралық зерттеулер институтында докторантураға түсіп, сыртқы саясатты зерттей бастады, мақсаты Regierungsrat, яғни үкімет кеңесшісі лауазымын алу болды.

Жазушы және журналист

1940 жылдың шілдесінен 1941 жылдың 13 қарашасына дейін Либертас National Zeitung газетінің мәдениет бөліміне кино туралы рецензиялар жазды. Бұл міндет қиын болды, себебі газеттің цензурасы Жозеф Геббельстің үгіт-насихат министрлігінің бақылауында болғандықтан, ол еркін жаза да, сына да алмады. 1939 жылдың мамыр айынан бастап әр редактор апта сайын министрліктен келетін құпия ақпараттық бюллетень – Zeitschriften Dienst-тің көшірмесін алды. Бұл бюллетеньде қандай материалдарды жариялауға болатыны және нацистік партия қандай тақырыптарды қолдауды қалайтыны туралы нұсқаулар жазылған. Либс өзін-өзі жеткізу үшін және әсер ету мүмкіндігін сақтау үшін ынтымақтастыққа түсуге шешім қабылдады. Цензураны айналып өту үшін ол стильін өзгертті: ұнаған фильмдер туралы көбінесе әсем әрі құштарлықпен, тіпті махаббат хаты сияқты жазатын. Ал ұнамаған фильмдерге қатысты қатаң және ресми стильде жазатын. Бастапқыда уақытша болған лауазымы 1941 жылдың жазында тұрақтыға айналды, бірақ ол алаңдап, кинода мансап жасауға тырысу үшін кетіп қалуды шешті. Оның соңғы мақаласы – «Қайта тірілу: өнер биіндегі маска» биші Ода Шотмюллерді көпшілікке таныстырды, ал оның орнына кино сыншысы болып Адам Кукхофф келді. Екеуі де Харроның достары болды және екеуі де нацистерге қарсы тұрды.

Шымкенттік шұғыл

1940 жылдың қазан айында Грета мен Либертас Харро Шульце Бойзенді Арвид Харнакпен кездесуге көндірді. Кездесу Фриднаудағы Вильгельмшеер аллеясы 19 мекенжайында Адам мен Грета Кукхофтардың пәтерінде өтті. Жаңа біріктірілген саяси топтың отырысында Шульце Бойсен, Харнак және Кукхофф ағымдағы жағдайды ашық талқылады және қарсылықты қалай күшейтуге болатынын ойластырды. Харнак топқа, өзінің Александр Эрдберг атты лақап атымен жұмыс істейтін советтік агент Александр Коротковпен танысқанын және 1940 жылдың 26 қыркүйегінде Эрдбергке Германияның Кеңес Одағына шабуыл жоспарлап жатқанын айтқанын жеткізді. Осы алғашқы кездесудің соңында Шульце Бойсен де, Кукхофф та Харнактың ақпарат берушісі болуға келісті. Осыдан кейін олардың біріккен құпия саяси тобы, қарсылық ұйымынан тыңшылық желісіне айналды, жақын достардан құралған шағын топтан бастап, Кеңес барлау қызметімен ынтымақтаса бастады. 1940 жылдың желтоқсанында Харро Кеңес Одағына шабуылға дайындық үшін әскери жағдайға келтіріліп, Потсдамдағы орман ішіндегі казармаға көшірілді. 1941 жылдың басында (мәліметтер әртүрлі) Харро сахна актрисасы Стелла Махльбергпен махаббатқа түсті. Харро Либертасқа осы туралы хабарлады. Олар ашық некеде болғандықтан, үйленген кезде бір-бірін алдаспауға уәде берген еді. 1941 жылдың қаңтарында Шульце Бойсен Гюнтер мен Джой Вайзенборнның тойына қатысты. Ол онда достарымен бірге болды, бірақ осы оқиға оны қатты мазалады. Олардың даулары оның досы Ингеборгты, некені қиын жағдайда деп қарағандығынан, жаз бойы оларды аз-аздан көруге себеп болды. 1941 жылдың сәуірінде Шульце Бойсен кемелік күндегін романға айналдыру туралы ойын қалдырды. Бұл қағаз жетіспеуімен және романдардың тек үгіт мақсатында ғана жариялана бастауының салдары болды.

Хохверрат

1941 жылдың наурыз айында Харро Харнактың пәтерінде Коротковпен тікелей кездесіп, ол Коротковқа әскери ақпарат беруге келісті. Коротков Шульце Бойзеннен қарсылық қызметін азайтуды сұрады, ол неміс патриоты ретінде нацистерге қарсы "қоғамдық кеңістік" құруды қалап, оның қарсылығын жалғастыру қажет екенін айтты. 1941 жылдың сәуірінде ақпарат ағынын арттыру мақсатында Кеңес Одағы Коротковқа Берлинде шпиондық операция құруды тапсырды, ал Харнакты оны басқаруды Коротков сұрады. Кеңес Одағының барлау қызметі Коротковқа соғыс жағдайында радиоарқылы хабарласуға болатын Берлиндегі адамды ұсынуды тапсырды. Харнак осылай байланысудан бас тартып, материалды тек өз пәтерінде жинап, шифрлауға келісті, бірақ хабарлама басқа жерде жіберілетін болды. Оның орнына Адам Кукхофф радиобайланысқа жауапты болды. 1941 жылдың маусым айында Харнақтың келісімімен Коротков Грета Кукхоффқа жер асты теміржол станциясындағы кездесуде сымсыз хабар беру құралын тапсырды. Алайда, радионы Ердберг жеткізу алдында бұзған. Адам Кукхофф Харнакпен радионы Ердбергке қайтару туралы келісті. Операция Барбароссаның бастапқы шабуылы кезінде бомбалауға тиіс ресейлік қалалардың аттары мен олардың теміржол станцияларынан тұратын Люфтваффе есебін Ердбергке жібермей, қолмен көшіру қажет болды. Грета Кукхофф кириллицамен жазылған қала аттарын дәл есте сақтай алмады, сондықтан Либертас пен Адам Кукхофф Потсдам Плац станциясында Эрдбергпен кездесіп, қалалардың тізімін оған құлаққа сыбырды, бірнеше сағат бойы станция алаңында алға-артқа жүріп, атауларды қайталап, оның есте сақтауына көмектесті. 1941 жылдың тамызында Карбе мен оның әйелі Шульце Бойзендермен бірге өткізген кешкі ас кезінде ол Либертастың олардың қарсылықта екенін айтқанын, олар Харроның Герман Герингке жұмыс істейтінін талқылағандағы жағдайды сипаттады. Бұл Карбенің олардың әрекеттерінің салдарын түсіндіруіне әкелді, егер олар ашылса, бұл Либертастың айқайлауына себеп болды. Сол кезде күнделікті ашылу қорқынышы айқын сезіліп, күндердің баяу өтуіне себеп болды. Олар топтың әрекеттерінің сатқындық саналатынын, атап айтқанда "Үлкен сатқындық" (Hochverrat) деп есептеліп, өлім жазасына кесілетінін білді, бірақ оны өзгертуге шамалары келмеді. Карбе ешқашан қарсылық қозғалысына қатыспаған және Либертастың қазіргі қауіпті жағдайды толық түсінбегенін сенді. Сол айда Карбе олардың бұл жұпты Анна Краусспен, болашақты болжайтын әйелмен таныстырды, ол топтың маңызды мүшесіне айналды. 1941 жылдың қыркүйегінде Шульце Бойсен Лейпциг сауда жәрмеңкесіндегі тапсырмада Като Бонтес ван Бекпен кездесіп, дос болды. Ван Бек нацистерге қарсы күрескен және оның мұрағатындағы нацистік қылмыстарды жазуға көмектесу арқылы онымен ынтымақтасуға келісті. 1941 жылдың күзінде Като Шульце Бойзеннен 2 Вайтцштрасседегі оның үлкен пәтерінің бір бөлігі болған екі бөлмені жалға алды. Ван Бектың сүйіктісі, журналист және ақын Хайнц Стрелоу бөлмелерді тікелей Ван Бектан жалға алды.

Соғыс қылмыстарын құжаттау

1940 жылдың тамызында Рейхтің халықты ағарту және пропаганда министрлігі Deutsche KulturfilmZentrale (Германияның деректі фильмдер институты) құрды, оның мақсаты – негізгі фильм басталғанға дейін неміс кинотеатрларында көрсетілуге тиіс оннан жиырма минуттық мәдени фильмдерді өндіруді ұйымдастыру болды. Ол лауазымда цензура ретінде жұмыс істеп, фильмдердің сценарийлерін нацистік партия идеологиясына сәйкес келе ма екенін тексерді. Одан саймансыз деп тапқандарын қабылдамады, ал жаңашылдыққа ұмтылған кинорежиссерлерге рұқсат берді. Жұмысына келген күні үстелісінде Sonderbehandlungen тобының жұмысынан алынған фотосуреттері салынған конверттерді тапты. Йозеф Геббельс жаңа мәдени фильмдер үшін тақырыптарды анықтау үшін Либертасқа пайдалануға фотосуреттерді жинауды тапсырған. Оның жұмысының бір бөлігі – демалыстағы солдаттардан суреттер сұрауды жалғастыру еді. Шүлзе Бойзен бұл материалға қалай ден қою керектігін біраз уақытқа дейін білмеді, себебі ол қатты таң қалды. Ол нацистік соғыс қылмыстарының куәліктерін жинап, соғыс аяқталғаннан кейін геноцидтің ауқымын көрсету үшін пайдалануға ниеттенді.

AGIS парақшалары

1941 жылдың желтоқсан айында Шульце Бойсендер психоаналитик Джон Риттмейстер мен оның әйелі Евамен танысты. Риттмайстер арқылы Шенебергтегі Heil'schen Abendschule Abendgymnasium ("Berliner Städtische Abendgymnasium für Erwachsene") (BAG) кешкі гимназиясына қатысқан бірнеше адам, соның ішінде Риттмайстердің әйелі Ева, тыңшылық топқа қосылды. Олардың ішінде заңгер Мария Тервиль және оның күйеуі, тіс дәрігері Хельмут Гимпель, сондай-ақ фабрика жұмысшысы Фридрих Рехмер және студент Урсула Гетце болды. Риттмайстер шығыс майданындағы неміс әскерінің жеңілісі туралы хабарлаған есептерді естігеніне қуанды және Шульце Бойзенді бұл хабарларды неміс халқымен бөлісуге көндірді, бұл неміс пропагандасының мифын жояды. Топ "AGIS" деп аталатын бірнеше есептерді жазуға шешім қабылдады, бұл атауды Либертас таңдады, ол бұл атауды жемқорлыққа қарсы күрескен әлеуметтік реформатор, Спарта патшасы Агис IV-тің есімінен алды. Риттмейстер, Шульце Бойзен, Хайнц Стрелов және Кухенмейстер сияқтылар "Нацистік қозғалыстың қалыптасуы", "Оппозицияға шақыру", "Бостандық және зорлық-зомбылық" және "Үкіметке қарсы тұру үшін барлық шақырулар мен ұйымдарға үндеу" сияқты тақырыптармен оларды жазды. 1942 жылдың 15 ақпанына дейін Шульце Бойзен "Германияның болашағы халықтың артынан келеді!" ("Die Sorge Um Deutschlands Zukunft geht durch das Volk!") деген атпен алты беттік памфлет жазды. Риттмейстердің бірлескен авторы болған бұл памфлеттің түпнұсқасын Ван Бек дайындады, ал Тервиль оны өзінің теру машинасына түсірді. Бүгінгі күнге дейін оның бір данасы сақталған. Памфлет белсенді жеңілісшілдік идеясын ұсынды, бұл принциптік пацифизм мен практикалық саяси қарсылық арасындағы компромисс. Германияның болашағы КСРО және Еуропадағы прогрессивті күштермен одақ құратын социалистік мемлекет құруда екенін айтты. Сондай-ақ, ол қарсылық көрсететін адамға: "Саған сұралғанның керісін істе" деген кеңес берді. Топ жүздеген памфлеттер шығарды, оларды Берлинде таратып, телефон кабиналарына, тамақтану орындарына қойды және таңдалған мекенжайларға, мысалы, университеттерге жіберді. Бұл памфлеттерді шығару үшін көптеген адамдар және оларды жасыру үшін күрделі ұйымдастыру қажет болды.

Қорқыныш пен наразылық

Ерлі-зайыптылар 1941 жылғы Рождество мерекесін бөлек өткізді, Либертас Рождествоны Либенберг сарайында өзінің туысы Ингеборг фон Шёнебекпен өткізді, ол Харроны ұнатпайтын және Либертасты ажырасуға көндіруге тырысты. 1942 жылға қарай, қарсылық қызметінің үздіріліссіз стресі сезіле бастады. 1942 жылдың басында Ван Бек пен Стрелоу өздерінің қатты қауіпте екенін түсініп, топтан және қарсылық әрекеттерінен шегіне бастады. 1942 жылдың көктемінде Шульце Бойзен Гюнтер Вайзенборнга бес жыл бойы Харро атынан нацистерге қарсы жұмыс істегенін айтты, бірақ ол енді қорқынышқа шыдай алмайтынын білді. Ол жай ғана махаббат пен бейбітшілікте өмір сүруге құштар еді. 1942 жылдың 16 мамырында ол Венаға төрт күнге барып, Wien Film кинокомпаниясымен кездесу өткізді. Ол кеткен кезде, топ Lustgarten саябағында "Совет жұмағы" (неміс тілінде "Das Sowjet Paradies") деп аталған нацистік пропагандалық көрмеге қарсылық білдірді, оның мақсаты неміс халқына Кеңес Одағына жасалған шабуылды ақтау еді. Наразылықты білдіру үшін "Тұрақты көрме", "Нацистік жұмақ", "Соғыс, ашаршылық, өтірік, Гестапо", "Қаншаға дейін?" деген жазулары бар кішкентай стикерлер Германияның бірнеше ауданында жабыстырылды. 1942 жылдың 18 мамырында Герберт Баум көрмені өртеп жіберу үшін топты басқарды. Өрт туралы хабарланбағандықтан, жазалау ретінде 500 берлиндік еврей еркегі тұтқындалып, концлагерлерге жіберілді. Венадан оралғанда, ол Харроның 1941 жылдың сәуірінен бері қарым-қатынаста болған актриса Стелла Мальбергпен бірге екенін көрді. Ол дереу ажырасуды талап етіп, Герберт Энгельсингтен заңгерлік кеңес алуға ниеттенгенін айтты, бірақ Харро оны қарсылық қозғалысы туралы тым көп білетіндігіне көндіріп, қалуға мәжбүр етті. Харро Шульце Бойзен 1942 жылдың тамызына дейін бұл қарым-қатынасты жалғастырды. Либертас эмоциялық қолдаудың болмауынан қатты қиналды.

Шығыс майданнан келген хаттар

1941 және 1942 жылдары Шульце Бойзен Deutsche KulturfilmZentrale-мен жұмысын жалғастырды. 1942 жылдың қаңтар айында ол қарындасы Мари Луизаға хат жазып, үйде аяқтаған жұмысын сипаттады және оның қатты бақытсыздық пен меланхолияға толы екенін айтты. 1942 жылдың мамыр айында Шульце Бойзен саяси көзқарастары ұқсас адаммен танысты. Споерль неміс жазушысы Генрих Споерльдің ұлы еді. Энгельсингтерде өткен кеште және ашық әңгімеде ол Споерльге KulturfilmZentrale-де көмекші болуын ұсынды, ол суреттерді архивке орналастыруға көмектесер еді. Бірақ конверттердегі суреттердің саны көбейе берді. Шульце Бойзен соғыстан кейін қосымша мәліметтер жинау мақсатында алған хаттарына жауап беруді шешті. Ол сақтап отырған бір фотосуретте үлкен ағасы, анасы және нәрестесімен бірге тұрған кішкентай қыз бейнеленген. Олардың бәрі атылуға тиіс еді. Тағы бір хатта әскердің бірі өте жақсы көретін және зиян келтіре алмайтын жәндіктер туралы лирикалық тілмен айтқан, соның ішінде картоп қоңызы туралы және кішкентай нәрестені қабырғаға лақтыруға дайын тұрған суреті де бар еді. Либертас Адам Кукхофф пен журналист Джон Зигпен бірге хаттардағы материалдарды пайдаланып, ойдан шығарылған полиция капитанына жолданған ойдан шығарылған хат жазды:

"Егер сіз кеңес халқының жаппай қырғыны сияқты айуандық "міндетке" қарсы шығуға батылдығыңыз бен қабілетіңізді жоғалтпағаныңызды білсе, маған басқаша жазар ма едіңіз? Жақында [ ] қаласындағы ауруханада шығыстан жүйке ауруымен келген полиция қызметкерлерінің кейбірімен кездестім. Сіз аурухана атмосферасын білесіз, оның ерекше тыныштығын, бөлме гүлдермен де жанданды, науқастарға музыка тыңдауға рұқсат етілді, эмоциялық жазылудың қарапайым реквиеміне, тіпті бірнеше күн сәулесі де қосылды. Айтпақшы, сол жерде жолдастарым маған одан да жаман жағдайлардың бар екенін айтты: бұрынғы күшті полиция қызметкерлері кенгуру сияқты секіріп жүреді, сіз білесіз бе, ал басқалары төрт аяғымен жүреді, басын мұқият шайқап, шаштары беттеріне түседі, ал көздері, біреу қайталап айтқандай, "Сент-Бернар итінің көзі сияқты". Мен жолдастарымнан көптеген қорқынышты оқиғаларды естідім; бөлмедегі тыныштық алдамшы еді, ашу-ызалар қайнап тұрды. Менен құтқаратын ақталу сөзін күтіп, көздерін кең ашып, маған Ресейдегі бейбіт тұрғындарды жаппай ату туралы, таңдап алынған зұлымдықтар туралы, өлшеусіз қан мен жас туралы, айуандық СС бұйрықтарының түпкі мағынасы туралы, көмексіз құрбандардың түсініксіз сабырлығы туралы, иә, және әрине, мені саяси және тактикалық тұрғыдан қатты қызықтырған партизандық күрес туралы айтылды. Әрине, мен бірде-бір науқасқа жұбаныш айтқан жоқпын, оларға қорқынышпен толған қараңғы кеште көмектесер едім, олардың барлық іс-әрекеттерін ашуға ынталанды. Мен, әсіресе, кейінірек, тіпті азап шегіп, бұйрық бойынша, айлар бойы күнделікті әдет ретінде 50 адамды атып өлтіргенін мойындаған адамға кешірім беруім керек пе?"

Хат гектрограф машинасымен көшірілді. Курт Шумахер Познаньдегі бөлімшесіне оралғанда бірнеше данасын алды және топ оның таралуында қар шары әсерін күтті, хаттың командалық тізбекке көтерілгенін көру үшін.

Ашылу

Функабверь ұйымы арқылы неміс радиосы кеңес агенті Иоганн Венцельдің заңсыз радиохабарларын анықтады және 1942 жылдың 29-30 маусымында гестапоға ұстатты. Бұл оқиға топты әшкерелеп, Шульце Бойзендердің тұтқындалуына әкелді. Венцель азапталғаннан кейін ынтымақтастыққа келісті. Оның радио кодтарын жариялауы, Функабверь шифрлау бюросының 12-бөліміне "Қызыл оркестр" желісінің хабарларын бұзуға мүмкіндік берді. Бұл бөлім 1941 жылдың маусымынан бері "Қызыл оркестр" радиохабарларын қадағалап, Венцельдің Брюссельдегі үйін анықтаған еді. Гестапо үйді тінту кезінде көптеген шифрланған хабарламалар табылған. Абвердің радиоқарсылық қызметі Функабверьдің бас криптографы Вильгельм Ваук Венцельден шифрларды алғаннан кейін, бұрынғы хабарламалардың бір бөлігін шеше алды. 1942 жылдың 15 шілдесінде Ваук 1941 жылдың 10 қазанындағы, Кукхофтар мен Шульце Бойзендердің пәтерлерінің мекенжайларын көрсеткен хабарламаны шифрдан шығаруға қол жеткізді.

Тұтқындау

1942 жылдың 31 тамызында Харро Шульце Бойсен Әуе шаруашылығы министрлігіндегі кеңсесінде тұтқындалды. Либертас бірнеше күн бұрын кеңсесінен түсініксіз телефон қоңырауы алған. Сонымен қатар, почтасын жеткізетін әйелдер Гестапо оны бақылап отырғанын ескертті. Либертас көмекшісі Александр Спорл Адам Кукхоффтың Прагада жұмыс істегенде жоғалып кеткенін байқады. 1942 жылдың 7 қыркүйегінде Харнактар демалыс кезінде тұтқындалды. Сол күні Либертас қысқа бизнес-сапарынан кейін бос пәтерге оралып, Харроның хатшысын шақырып, оны табуға тырысты. Ол Шульце Бойзеннің тұтқындалғанын күдіктеніп, Энгельсингтермен байланысқа түсті. Герберт Энгельсинг Кукхоффпен байланысуға тырысты, бірақ нәтиже болмады. Либертас пен Спорл қорқып, басқаларды ескертуге асықты. Олар "Культурфильм" орталығындағы қара бөлмені жойды, ал Либертас мұқият жинаған архивін жойды. Үйде ол Харро Шульце Бойзеннің барлық қағаздарын бір чемоданға жинап, нацистік режимге адал екенін көрсету үшін жалған хаттар жазды. Ол чемоданды Гюнтер Вайзенборнға жіберді, оның жасырылуы мүмкін деген үмітпен, ал ол Харро Шульце Бойзенмен байланысуға тырысты, бірақ сәтті болмады. Сол күні Хорст Хейлманн Харроның тұтқындалғанын хабарлады. 8 қыркүйекте Мозель аңғарындағы достарына бара жатқан пойызда Либертас тұтқындалды. Ол неміс тіліндегі "Hausgefängnis" деп аталатын жертөледегі камераларға, Германия басып алған Еуропадағы ең қорқынышты мекенжайға, 8 Prinz Albert Straße (Принц Альберт көшесі) орналасқан Рейх қауіпсіздік бас кеңсесінің штаб-пәтеріне, AMT IV бөліміне, Гестапоға жеткізілді және олар оны "қорғанышқа алу" (Schutzhäftlinge) үшін қамауға алды. Түрмеде Либертас тергеуші комиссар Альфред Гёпферттің хатшысы Гертруда Брейтермен кездесті. Либертас Брейтердің жоғары лауазымды тұлғаларға қарсы екенін сезінді, оны агенттік провокатор емес, досы ретінде қарады. Брейтер Либертасқа Гёпферттің оған қарсы айғақтары жоқ екенін және оның отбасылық байланыстарының арқасында өмірі қауіпсіз болады деп айтты. Либертас Брейтерге сеніп, онымен оннан астам рет сөйлесті. Олардың құпия әңгімелері барысында Либертас Брейтерге басқа тұтқындар туралы білгендерін айтты, анасына хаттар жеткізуін және, ең бастысы, өлеңдер жазу үшін теріс машина сұрады. Либертас түрмеде өткізген үш айда анасы мен достарына көптеген керемет хаттар мен өлеңдер жазды. Гестапо Брейтердің сатқындығы туралы хабарлағанда, Либертас қатты өкініш сезінді, анасына жазған хатында: "Мен қазір ащы тостағанды ішуге мәжбүрмін, себебі мен толық сенім білдірген адам, Гертруда Брейтер, маған сатқындық жасады" деді. Оның анасы Либертастың Шульце Бойзен/Харнак тобының бірнеше мүшелерін сатқанына сенді. Алайда, соғыстан кейін Дэвид Даллинмен өткізген жарияланбаған сұхбатында, Шульце Бойсендерді Рейхскригсгерхтте қудалаған адвокат Манфред Родер Либертастың ешкімді сатпағанын мәлімдеді. Родер Абвердің "Функшпиль" операциясының, "Қызыл оркестр" радио операторларына қарсы жүргізілген операцияның, қарсылық мүшелерін анықтау үшін қажетті ақпаратты ұсынғанын айтты. 1942 жылдың 15 қарашасында Гуревич Берлинге қайтарылды, онда Гестапо 1942 жылдың 22 қарашасында суреттегі әйелдің атын анықтауды сұрады. Ол оны дереу Либертас Шульце Бойсен деп таныды. Бұл тергеушілерге оның күйеуінің жұмысына белсенді қатысқанын нақты дәлелдеді.

Сот және өлім жазасы

Ол және оның күйеуі Рейхскригсгерхт ("Рейх әскери соты") алдында сотқа тартылды. Оған "жоғары мемлекеттік қылмыс жасауға дайындық", жауға көмектесу және тыңшылық жасау айыптары тағылды. Оның күйеуі жоғары мемлекеттік қылмыс жасауға дайындық, соғыс уақытындағы мемлекеттік қылмыс, әскери саботаж және тыңшылық жасау айыптарымен айыпталды. Сот 19 желтоқсан 1942 жылы оның күйеуіне де, өзіне де өлім жазасын кесті. Либертас Шульце Бойзен 22 желтоқсан 1942 жылы Берлиндегі Плоццензее түрмесінде оның күйеуінен шамамен 90 минут кейін гильотинамен атты.

Құрметтер

Неміс жазушысы 1950 жылы шығарған "Memoiren eines mittelmässigen Schülers" ("Орташа студенттің естеліктері") романын Либертас Шульце Бойзенге арнады. 1972 жылы Берлиннің Лихтенберг ауданында Шульце Бойзендердің есімімен көше аталды. Либенберг сарайында, ол күйеуі Харроға тұрмысқа шыққан жерінде, оған ескерткіш орнатылған. 2004 жылдан бері, Неміс қарсыласының еске алу орталығында Либертастың өмірі мен Қызыл оркестр атынан нацизмге қарсы күресі туралы арнайы көрме көрсетілуде – фотосуреттермен және кең көлемді жазбалармен құжатталған. 2017 жылы Либенберг сарайының кіреберісі алдында Либертас пен оның күйеуі Харроның есімдерімен екі-екі "Столперштейн" (еске алу тасы) орнатылды.