Кіріспе

Норвегиялық ханым мүсіндері Норвегияның Эстфолд графтығындағы жағалау қаласы және муниципалитеті Мосс қаласында, сондай-ақ АҚШ-тың Вирджиния штатындағы Вирджиния-Бич жағажай курортындағы жағалау жолағында (серуендеу аллеясында) орналасқан. Олар 1891 жылы Вирджиния-Бич жағалауында сүңгіген норвегиялық "Диктатор" барокенің кеме апатында қаза тапқандардың есін сақтайды және жергілікті қауымның өмірді құтқаруға жасаған тырыстарын еске алады.

Диктатордың құлдырауы

1891 жылғы 27 наурыздағы Ұлы жұма күні Норвегияның «Диктатор» барқы, оның үй порты Норвегияның Мосс қалашығы болды, Вирджиния штатының Вирджиния-Бич жағалауынан оңтүстікке қарай, Чесапик шығанағының аузынан Атлант мұхитында жоғалды. «Диктатор» кемесінде 15 адамнан тұратын экипаж және капитанның отбасы болды. Кеме Флорида штатының Пенсакола қаласынан Англияның Вест-Хартлпул қаласына Джорджия қарағайының ағаштарын тасып бара жатқан еді. Америка Құрама Штаттарының шығыс жағалауындағы бірнеше дауылда қақтығысып, зақымданғаннан кейін, жөндеу үшін Норфолк штатындағы Хэмптон-Роудс портына қарай бет алды. Кейп Генриден бірнеше шақырым оңтүстікке және Чесапик шығанағының салыстырмалы түрде қорғалған жерінен, кеме Вирджиния-Бич жағалауынан 300 метрден астам қашықтықтағы құмға тіреліп қалды, қазіргі 37-ші көшенің жанында. Оның екі құтқару шалпайығы негізгі мачта мен басқа да тұтқалар палубаға құлаған кезде қирады. «Принцесса Энн» қонақ үйінің қонақтары мен жаңа курорттық қаланың тұрғындары бақылап отырғанда, АҚШ Жағалау күзетінің алдыңғы агенттігі – АҚШ Құтқару қызметінің Seatack және Cape Henry құтқару станцияларының қызметкерлері, шамамен сағат 10:45-те құтқару жұмыстарын бастады, жел мен толқындарға қарамастан жұмыс істеді. Кеме экипажының күш-жігерімен бірігіп, 17 адамның 8-і, соның ішінде, қараңғы түскенге дейін қолданылған «брюки буйы» сияқты әдістерді пайдалана отырып құтқарылды. Капитан Йорген М. Йоргенсеннің жүкті жас әйелі Йоханна Йоргенсен және олардың 4 жасар ұлы Карл Зеланд Йоргенсен кеме суға батқан кездегі соңғы құтылу әрекетінде қаза тапқандардың арасында болды. Тағы бір теңізші аман қалды, бірақ тағы бес теңізші суға батып кетті. Капитан қалай болса да аман қалды және жартылай есінен айырылып жағаға шығарылды, бірақ тірі еді. Капитан Йоргенсен және оның экипажының 9 аман қалған мүшесі Норфолкке жеткізілді. Оларға Норвегия консулы және түрлі діни және қайырымды кеме жүргізу ұйымдары көмектесті. Суға батқандардың барлығынан басқа біреуі Норфолк қаласының Элмвуд зиратына жерленді. Қалған теңізшінің денесі апаттан бірнеше күннен кейін жағаға шықты және Оушенфронтқа жақын жергілікті зиратқа жерленді. Сол кезде «Диктатордың» қайғылы кеме апаты (және оның нәтижесінде болған өлім-жұлым) Атлант мұхитының зиратының солтүстік бөлігіндегі жергілікті тұрғындар үшін ерекше жағдай емес еді. Аймақтағы қауіпті сулар Солтүстік Каролина жағалауы бойымен оңтүстікке қарай созылып, жүздеген кемелерді құрбан болды. Алайда, көп ұзамай импровизацияланған ескерткіш орнатылғандықтан, «Диктатор» және оның бортындағы жандар туралы әңгіме Принцесса Энн округі мен Вирджиния-Бичтің жергілікті дәстүрі мен аңызының бір бөлігіне айналды.

Кемедегі суреттегі: Норвегиялық ханымның ескерткіші

Кеме қатынасының алғашқы күндерінен бері кеме басындағы суреттер кемеде қауіпсіз және сәтті сапарды қамтамасыз ету үшін орнатылатын. "Диктатор" кемесінің қирап, батып кеткеннен кейін, кемедегі ағаштан жасалған әйел суреті жағаға шығып қалды. Оны жас қонақ байқап, "Принцесса Анна" қонақ үйінің басқарушысы тауып алды. Ол кейіннен оны кеме апатында қаза тапқандардың құрметіне, жағажайдың жанында теңізге қаратып тік орналастырды. "Норвегиялық ханым" деп аталған бұл сурет, 1906 жылы қала құрылғаннан және 1923 жылы шағын қалаға дейін өскеннен кейін, 60 жылдан астам уақыт бойы Вирджиния Бичтің 16-шы көшесіндегі жағажай серуендеу жолындағы (Boardwalk) танымал орынға айналды. Жағалаудың қатал ауа райында сурет біртіндеп тозып, бұзылды. 1953 жылы "Барбара" дауылы кезінде ол қатты зақымданып, қауіпсіз сақтау үшін қалалық ғимаратқа көшірілді. Бірақ, бірнеше жыл өткен соң, қалалық шенеуніктер оны таба алмады, оның ұрланғаны немесе жазатайым жойылғаны болжалды. Көптеген кемелерде суреттер орнату тоқтатылғанмен, "Норвегиялық ханым" Вирджиния Бич халқы үшін қарапайым кеме суретінен гөрі артық нәрсеге айналды – ол ескерткіш және қауымдастықтың символы болды.