Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Салливан кеніші – Канаданың Британдық Колумбия провинциясының Кимберли қаласында орналасқан, қазіргі кезде жабық, дәстүрлі-механикаландырылған жер асты кен орны. Кен денесі – күрделі, шөгінділік ортада пайда болған, негізінен мырыш, қорғасын және темір сульфидтерінен тұратын шөгінділік эксалативтік кен орны. Қорғасын, мырыш, күміс және қалайы – өндірілген экономикалық металдар болды. Кен орны Пурселл супертобының төменгі бөлігінде жатыр, ал минералдану шамамен 1470 миллион жыл бұрын, кейінгі Прекамбрий (Мезопротерозой) дәуірінде жүрді. Кен орны 1892 жылы ашылып, 1909 жылы CPR-ге тиесілі Consolidated Mining and Smelting Company of Canada (кейін Cominco Ltd. және Teck Cominco) компаниясы сатып алды. Кен орнының экономикалық сәттілігі негізінен Салливанның 1916 жылы дифференциалдық флотация процесін енгізуімен байланысты, бұл ұнтақтау кезінде қорғасын мен мырыш концентраттарын бөлек өндіруге мүмкіндік берді. Бұл технология, Салливан операцияларында жасалған, әртүрлі кен денелері үшін бүкіл әлемде қолданылып келеді. Өмірі бойында кен орны 8 миллион тонна қорғасын, 7 миллион тонна мырыш және күміс қосылған 160 миллион тоннадан астам кен өндірді, олардың жалпы құны 20 миллиард доллардан асты. 92 жылдық белсенді өндірістен кейін Салливан кеніші 2001 жылы жабылды. Содан бері Teck Cominco компаниясы кен орнында кең ауқымды тоқтату және қалпына келтіру жұмыстарын жүргізуде.
The Sullivan Mine is a now closed conventional–mechanized underground mine located in Kimberley, British Columbia, Canada. The ore body is a complex, sediment hosted, sedimentary exhalative deposit consisting primarily of zinc, lead, and iron sulphides. Lead, zinc, silver and tin were the economic metals produced. The deposit lies within the lower part of the Purcell Supergroup and mineralization occurred about 1470 million years ago during the late Precambrian (Mesoproterozoic). The deposit was discovered in 1892 and acquired in 1909 by the CPR owned Consolidated Mining and Smelting Company of Canada (later Cominco Ltd. and Teck Cominco). The mine's economic success resulted largely from Sullivan's 1916 development of the differential flotation process that allowed separate recovery of lead and zinc concentrates in the milling process. This technology, developed by Trail operations at Sullivan, has been used worldwide for various types of ore bodies. In its lifetime, the mine produced over 160 million tons of ore containing 8 million tons of lead, 7 million tons of zinc, and of silver, which were together worth more than $20 billion. After 92 years of active production, the Sullivan Mine was closed in 2001. Since then Teck Cominco has been undertaking an extensive decommissioning and reclamation process at the site.
Геологиялық жағдай
Салливан кен денесі – негізінен мырыш, қорғасын және темір сульфидтерінен тұратын күрделі шөгінділік экзаляциялық (SedEx) кен орны. Ол Пурселл супертобының төменгі бөлігіндегі Альдридж формациясының шөгінді тау жыныстарында орналасқан. Бұл тау жыныстары теңіз түбінде, тұздықтардың айналымын қоздырған жылу аномалиясының үстіндегі ішкіконтиненттік жарылыс алабында шөгінді. Жарықтар мен брекчия аймақтары тереңнен металға бай, күкіртке азырақ тұздықтардың өтуіне арналған каналдарды қамтамасыз етті, ал металдар теңіз тұздықтарынан алынған күкіртпен қосылғанда сульфид минералдары пайда болды. Минералдану шамамен 1470 миллион жыл бұрын, кейінгі Прекамбрий (Мезопротерозой) дәуірінде жүрді.
The Sullivan ore body is a complex sedimentary exhalative (SedEx) deposit that consists primarily of zinc, lead, and iron sulphides. It is hosted in the sedimentary rocks of the Aldridge Formation in the lower part of the Purcell Supergroup. The rocks were deposited on the sea floor in an intracontinental rift basin above a thermal anomaly that drove the circulation of brines. Fractures and breccia zones provided conduits for metal rich, sulfur poor brines from depth, and sulfide minerals formed when the metals combined with sulfur from marine brines. Mineralization occurred about 1470 million years ago during late Precambrian (Mesoproterozoic) time.
Дәстүрлі тау-кен өндірісі
Дәстүрлі тау-кен жұмыстары Салливан кенішінің бастапқы бөлігін қамтыды, онда кеншілер руданы қолмен және шағын жабдықтармен бұрғылап, жылжытты. Руда кең ауқымды 3 футтік тар теміржол жүйесі арқылы тасымалданды, ол жер астынан шығып, содан кейін Мэриsville концентраттау зауытына жеткізілді. Бір кезде жер астындағы теміржолдың ұзындығы 5600 футтан (1707 м) асып кеткен. Дәстүрлі туннельдер стандартты төртбұрышты болды. Шахтаға адамдарды тасымалдайтын және 60 градус бұрышта отырған орындықтары бар санамен төмен түсетін теміржол вагоны да болды. Теміржол жүйесі жер астының барлық жеріне орналасты, ал руда ұсақтау камераларына теміржолмен жіберілді. Салливан кенішінде осындай үш камера болды, онда руданы жеке құрамдас бөліктерге өңдеу үшін бастапқыда ұсататын, ал сынықтар ұсақталған рудадан бөлінетін. Бұл әсерлі камералар белдікпен қозғалатын және жақсы жарықтандырылған станциялармен жабдықталған, онда адамдар процестерді және жабдықтарды бақылап, күтіп ұстайтын. Екі негізгі ұсақтағыш болды, ал үшіншісі кішірек болды. Теміржолдың көп бөлігі мен жабдықтары қазір жақын жердегі Кимберлидің жер асты тау-кен теміржолының тартуында қолданылады. Дәстүрлі бөлімде жарақаттар мен өлімге әкелетін көптеген апаттар орын алды. "Қайыққан кен" – бұл сирек кездесетін, күкірттің жоғары концентрациясы бар руда, ол ауаға түскенде қызыл және ақ түсте жарқырап, көп мөлшерде жылу мен газ шығаратын. Ол кездегі кеншілер осы руданы өңдеген кезде арнайы қорғаныш костюмдерін киюге міндетті болды.
Conventional mining referred to the original part of operations of the Sullivan Mine, where miners drilled and moved ore by hand and with small equipment. The ore was then shipped via an extensive 3ft narrow gauge underground rail system which led to the surface and then on to the Marysville concentrator. At one time there were more than 5600 feet (1707 m) of rail underground. Conventional tunnels were standard square. There was also a rail man carrier that brought men in and out of the mine, descending on a sled full of chairs at a 60 degree bank. The railway system went everywhere underground, and ore was sent by rail to crushing chambers. The Sullivan mine had three such chambers where ore was initially crushed in order to begin to process it into its separate components, and debris was separated from the crushed ore. These impressive chambers were belt driven and had well lit stations where men would monitor and maintain the process and machinery. There were two main crushers, and the third was smaller. Much of the railroad track and equipment is now used at the nearby Kimberley's Underground Mining Railway attraction. Many accidents causing injury and death occurred on the conventional side. "Hot Muck", a rare occurrence of ore with high concentrations of sulfur, would glow red and white and release amazing amounts of heat and gas when exposed to air. Miners at that time had to wear special protective suits while they processed this ore.
Механикаландырылған тау-кен өндірісі
Механикаландырылған тау-кен өндірісі – тау-кен өндірісін үдету үшін ауыр техниканы қолдану. Механикаландырылған туннельге жасалған алғашқы әрекет шамамен 1975 жылы болды. "4250" (көлденеңі) деп аталған туннель 1976 жылы дәстүрлі рельстік жолмен жалғастырылды. Ауданның көп бөлігі кеңейтілді, рельстер алынып тасталды және 3900 көлденеңінде үш жеке туннельден тұратын қосылыс құрылды. Бір туннель "#7" атты ірі жөндеу базасына және жер асты техникасын күтуге арналған гаражға бағытталды. 1979 жылы №1 туннель, кейіннен басты туннельге айналған, басталып, кен орнының жоғарғы бөлігінен күміс алу үшін 4800 көлденеңінде жаңа дрейф ашылды. Жұмбо машиналары, әртүрлі ауа немесе электрлік шүмек тасымалдағыштар, тас тіреуіш жұмболары, "жирафтар", бетон себу машиналары, гидравликалық домкраттар, адам тасымалдағыштар, бульдозерлер, грейдерлер және джиптер сияқты ауыр техника пайдаланылды. Тау-кен бұрғылау машиналары, тереңдік бұрғылау машиналары, желдеткіш бұрғылау машиналары, ұзын тесік бұрғылау машиналары және TNT бұрғылау машиналары туннель қабырғаларын жарғызу үшін қолданылды. Кен тіректерін қазу жұмыстары жалғасқанда, көптеген шеберханалар қауіпсіздік үшін жер бетіне көшірілді. Кен орнының жоғарғы жағында Ванкуверге жіберілетін темірді өндіру үшін пайдаланылған шағын ашық карьер болды. Онда Cominco болат зауыты, тыңайтқыш зауытының жанында орналасқан. Зауыт қазандығы жарылып, бірнеше жұмысшы қаза болғанша жұмыс істеді. Болат өндірісін тоқтатуға және осы бөлігін сыртқа тапсыруға шешім қабылданды. Cominco болат зауытының қалдықтары кейін жойылды. Бір ерекше жағдайды қоспағанда, механикаландырылған тау-кен өндірісі жаңа жерлерде ешқашан қазба жұмыстары жүргізбеді. Дәстүрлі тау-кен өндірушілер кенді өндіріп, туннель төбелерін ұстап тұру үшін үлкен тіректерді қалдырды. Механикаландырылған тау-кен өндірушілердің міндеті – осындай тіректерді, ішінде кенмен толы, алып тастау болды, ешқайсысы қалмайынша. Жаңа жерлерде қазба жұмыстарын жүргізбеуден басқа жағдай Оңтүстік-Шығыс шетінде болды. 2600 көлденеңі – бастапқы кен денесінен алынған соңғы көлденең болды. Осыдан кейін, қолданыстан шығарылған жабдықтар компаниялармен немесе жеке пайдалану үшін сатып алынуы мүмкін болды, және кен орнын тоқтату және оны экологиялық және құрылымдық тұрғыдан мүмкіндігінше қауіпсіз ету үшін екі жылдық процесс басталды. Соққылар мен желдеткіштер өшірілді және кен орны суға батты. Бұл – өте ерекше кен орны үшін 100 жылдан астам дәуірдің аяқталуы болды. Мұндай ірі операцияны ұзақ жылдар бойы қолдауға жеткілікті бай кен қоры сирек кездеседі. Бұл кен орны Кимберли қаласының тұрғындары үшін негізгі жұмыс беруші болды, ол барлық осы туннельдердің үстінде орналасқан.
Mechanized mining refers to using heavy equipment to speed up the mining process. The first attempt at a mechanized tunnel was around 1975. Referred to as '4250' (level) was collared and connected to the conventional rail drift in 1976. Much of the area was widened, tracks taken out, and a junction was created at 3900 level with three separate tunnels. One tunnel went to a massive repair facility '#7' and garage for servicing underground equipment. In 1979 #1 tunnel, which became the main tunnel, was collared and a new drift created at 4800 level to recover silver at the top of the mine. Heavy equipment including jumbos, various air or electric scoop trams in configurations, rockbolt jumbos, giraffes, shotcrete machines, hyabs, mancarriers, dozers, graders, and jeeps were used. Rockbreakers, downhole drills, fan drills, long hole drills, and TNT drills were some of the equipment used to drill for blasting tunnel faces. As the mining for ore pillars continued, most shops were moved above ground for safety. There was a small open pit facility at the top of the mine that was used for the extraction of iron that was shipped to Vancouver. There was a Cominco steel plant on site, right next to the fertilizer plant. It was in operation until the boiler blew and killed some workers. It was decided to cease steel production and farm out that part of operations. The remnants of the Cominco steel plant were then destroyed. With one exception, mechanized mining never mined in virgin territory. Conventional mining created huge pillars as miners extracted ore and left massive supports to hold up the ceilings of the drifts. Mechanized miners had the responsibility of removing such pillars, also full of ore, until none remained. The exception to never mining in virgin territory came with the South East Fringe. 2600 level was the last of the original ore body recovered. After this, decommissioned equipment could be purchased by companies or for personal use and a two year process of decommissioning the mine and making it as environmentally and structurally safe as possible began. The pumps and fans were turned off and the mine flooded. It was the end of a more than 100 year era for a very special mining facility. Rarely is an ore body rich enough to support such a large operation for so many years. This mine was the primary employer for the residents of the City of Kimberley perched on top of all of these tunnels.
Барлау
2008 жылдың желтоқсанынан бастап Абитиби тау-кен корпорациясы (ABB: TSXV) Шығыс Кутенэй тауларындағы Нельсон тау-кен ауданында Салливан кені бойымен геологиялық барлау жұмыстарын жүргізуде. Компания өз серіктестерімен бірлесіп, қазір Салливан горизонты мен Салливан суб-бассейніне бұрғылау жүргізуде.
As of December 2008, Abitibi Mining Corporation (ABB: TSXV) is exploring along the Sullivan vein in the Nelson Mining District of the East Kootenay mountains. The company, with its partners, are currently drilling the Sullivan horizon and Sullivan sub basin.
Пайдаланудан шығарылған кен орнындағы апат
2006 жылдың 17 мамырында қолданыстан шығарылған кенде апат болды, нәтижесінде төрт адам қаза тапты. Су үлгілерін алумен айналысқан мердігер Дуглас Эриксон оттегінің жетіспеуінен көз жұмды. Екі күннен кейін, жоғалып кеткені туралы хабарланғаннан соң, оны Teck Cominco қызметкері Роберт Ньюкомб тапты. Роберт өзі де оттегісіз қалғандықтан, 911 нөміріне қоңырау шалуға үлкерді, бірақ содан кейін ол да қайтыс болды. Оқиға орнына келген екі жедел жәрдем қызметкері – Ким Вейцель мен Шон Карриер де оттегі жетіспейтін жағдайда көз жұмды. Өрт сөндірушілер тыныс алу аппаратымен жабдықталған күйде денелерді алып шықты. Құрбандар жабық кеңістіктегі классикалық апат салдарынан уыттанды.
On May 17, 2006, four people died in an accident at the decommissioned mine. Douglas Erickson, a contractor who was doing routine water sampling, was overcome by lack of oxygen. Two days later, after being reported missing, he was found by Teck Cominco employee Robert Newcombe, who was able to dial 9 1 1 before also succumbing to the oxygen depleted atmosphere. The two paramedics that responded, Kim Weitzel and Shawn Currier, also died in the oxygen deprived atmosphere of the shed. The bodies were recovered by firefighters equipped with breathing apparatus. The victims succumbed to asphyxiation in an archetypal confined space accident.