Альберт Брисбен: Американдық утопиялық социалист және фурьелік теорияның жақтаушысы
Albert Brisbane
Альберт Брисбен: Американдық утопист социалист, Шарль Фурье теориясын таныстырған, «Социалдық тағдыр» авторы. Коммуналар мен «Фаланга» журналының негізін қалаушы.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Америкалық утопиялық социалист, жазушы және журналист
American utopian socialist, writer, and journalist
Альберт Брисбен (22 тамыз 1809 – 1 мамыр 1890) – америкалық утопиялық социалист және АҚШ-та Чарльз Фурье теориясын кеңінен таныстырған негізгі тұлға ретінде еске алынады. Брисбен бірнеше кітаптың авторы, оның ішінде ең белгілісі – «Адамның әлеуметтік тағдыры» (1840) және «The Phalanx» фурьестік журналы. Ол 1839 жылы Нью-Йоркте Фурьестік қоғамды құрды және 1840-1850 жылдары бірнеше фалангалық коммуналарға қолдау көрсетті. Оның ұлы Артур Брисбен 20-шы ғасырдағы ең танымал американдық газет редакторларының бірі болды.
Albert Brisbane (August 22, 1809 – May 1, 1890) was an American utopian socialist and is remembered as the chief popularizer of the theories of Charles Fourier in the United States. Brisbane was the author of several books, notably Social Destiny of Man (1840), as well as the Fourierist periodical The Phalanx. He also founded the Fourierist Society in New York in 1839 and backed several other phalanx communes in the 1840s and 1850s. His son, Arthur Brisbane, became one of the best known American newspaper editors of the 20th century.
Жас шағы мен отбасы
Альберт Брисбен 1809 жылдың 22 тамызында Нью-Йорк штатының Батавия қаласында дүниеге келген. Ол Мэри Стивенс (1889 жылы қайтыс болған) және Джеймс Брисбеннің (1776–1851) ұлы, бай жер иесі болған. 1798 жылы Джеймс Брисбен, Джозеф Элликотт (1760–1826) және тағы үш адаммен бірге Батыс Нью-Йоркқа Голландия жер компаниясы Пенсильвания штатының алғашқы сенаторларының бірі Роберт Морристен (1734–1806) сатып алған жерлерді зерттеу үшін сапарлаған. Олар Батавияда кеңсе ашып, жерді учаскелерге бөліп сату және Буффало қаласына дейін қоныстар құруға кіріскен. Нью-Йорк қаласына көшуге дейін ол мектепте аз ғана уақыт оқыды, содан кейін WD=Q108641807 сияқты жеке репетиторлармен білім алды. Нью-Йорктегі білімінен кейін Брисбен алты жыл бойы шетелде оқыды, Париж мен Берлинде философияны зерттеді. Оқу барысында ол көптеген белгілі еуропалық зиялылармен және саяси қайраткерлермен танысты.
Albert Brisbane was born on August 22, 1809, in Batavia, New York He was the son of Mary Stevens (died 1889) and James Brisbane (1776–1851), a wealthy landowner. In 1798, James Brisbane, along with Joseph Ellicott (1760–1826) and three others, had traveled to Western New York to survey the that had been purchased by the Holland Land Company from Robert Morris (1734–1806), one of the first Senators from Pennsylvania. They opened an office in Batavia to sell the land in parcels and establish settlements, which included the city that became Buffalo, New York. He briefly stayed at the school before moving to New York City and studying with tutors, including WD=Q108641807. His New York schooling would ultimately be followed by six years of education abroad, with Brisbane studying philosophy in Paris and Berlin. He made the acquaintance of a number of prominent European intellectuals and political figures during the course of his studies.
Социализмге қызығушылық
Берлинде Брисбен социализм идеяларына қызығушылық танытып, Анри де Сент-Симон идеяларының жақтасы болды. Брисбен бір кезде Сент-Симон идеяларын таратумен белсенді айналысты, бірақ қозғалыс Бартеломи Энфантин мен Аманд Базардың жақтастары арасында бөлініске ұшырағанда көңілі тоймады және Сент-Симондиан қозғалысынан толығымен бас тартты. Кейін Брисбен Сент-Симонның тұжырымдамаларын "жасанды және кейбір тұрғыдан жалған" деп сынады.
In Berlin, Brisbane became interested in the ideas of socialism, becoming an advocate of the ideas of Henri de Saint Simon. Brisbane was very active with the promotion of Saint Simon's ideas for a time, but became disaffected when the movement split between the followers of Barthélemy Enfantin and Amand Bazard and dropped out of the Saint Simondian movement altogether. Brisbane would later dismiss Saint Simon's doctrines as "artificial and in some respects false."
Фурьеизмге айналу
Жаңа идеяларды іздеп, Брисбен философ Чарльз Фурьедің (1772–1837) «Үй шаруашылығы және ауыл шаруашылығы қауымдастығы туралы трактат» атты жаңадан жарияланған қысқа еңбегін оқыды және бірден жазушының идеяларына көнді. Француз философы және жазушысы Фурье өмірінің көп бөлігін қоғамды басқаратын, оның пікірінше, әмбебап заңдарды ашуға арнады, осылайша өндірістік кәсіпорындарды рационалды негізде қайта ұйымдастыруға, өндірісті кеңейтуге және адамның қажеттіліктерін оңайрақ қанағаттандыруға болады деп ойлады. Фурье ғаламның негізгі үйлесімділігіне және қоғамдардың алғашқы жағдайынан дамыған жағдайға қажетті түрде өтуі тиіс, алдын ала белгіленген кезеңдерге сенді және өзін Исаак Ньютон сияқты ғылыми ашқан адам деп санады. 1832 жылы Брисбен Парижге кетті, онда ол екі жыл Фурье жүйесін зерттеді, соның ішінде 60 жастағы теоретиктерден тікелей білім алды. Ол Фурьешіл қозғалыстың бастапқы кезеңінде Фурье идеяларының басқа да жақтастарымен танысты. Ол Америка Құрама Штаттарына қайтып келгеннен кейін Фурье идеясының берілген жақтасы және таратушысы болды және қайтыс болған ұстазының идеяларын түсіндіру үшін кітап жазуға кірісті. Брисбеннің алғашқы және ең танымал кітабы «Адамның әлеуметтік тағдыры» 1840 жылы жарық көрді.
Searching for new ideas, Brisbane read a newly published short work by the philosopher Charles Fourier (1772–1837) entitled Treatise on Domestic and Agricultural Association and was immediately converted to the writer's ideas. Fourier, a French philosopher and writer, spent the greater part of his life attempting to uncover universal laws which he believed governed society so that productive enterprise could be reorganized on a rational basis, production expanded, and human needs more readily fulfilled. Fourier believed in a fundamental harmony of the universe and a preordained series of periods through which societies needed to necessarily travel from their primitive to their advanced state, and he considered himself a scientific discoverer akin to Isaac Newton. In 1832 Brisbane left for Paris, where he would stay two years studying Fourier's system, including obtaining direct tutelage from the 60 year old theorist himself He made the acquaintance of other devotees of Fourier's ideas during this initial phase of the Fourierist movement. He would return to the United States a committed believer and proselytizer of Fourier's idea of association and began work on a book to expound the ideas of his late master. Brisbane's first and most famous book, Social Destiny of Man, would see print in 1840.
Брисбеннің ең биік шыңы
Брисбеннің 1840 жылғы кітабы жақсы қабылданып, бірден табысқа ие болды, қоғамның мәселелеріне алаңдаған оқырмандардың кең шеңберіне ие болды және АҚШ-та фурьестік қозғалыстың басталуына көмектесті. Брисбеннің кітабын оқып, социализм идеяларына көшкендердің қатарында жас Нью-Йорк газетшісі Хорас Грили болды, кейіннен ол АҚШ Өкілдер палатасына сайланды. Грили 1840 және 1841 жылдары өзінің газеті «The New Yorker» беттерінде фурьестік идеяларды жариялап, қозғалысқа құнды үлес қосты, ал 1842 жылдың наурыз айында құрылған «New York Tribune» басылымында Брисбенге колонна ұсынды. «New York Tribune» газетіндегі Ассоциация идеялары туралы жарияланымдардан үлкен қызығушылық туды, 1843 жылдан 1845 жылға дейін солтүстік және орталық штаттарда 30-дан астам фурьестік «фаланга» құрылды. 1844 жылы Массачусетс штатындағы бұрыннан бар трансценденталистік аграрлық қауымдастық Брук Фарм, Брисбеннің іліміне негізделген фурьестік қауымдастық екенін ресми түрде жариялады. 1843 және 1844 жылдары «Ассоциационистер» ұлттық қозғалысы қалыптаса бастады, АҚШ-тағы Ассоциация достарының бас съезі 1844 жылдың 4-6 сәуірінде Нью-Йорк қаласында өтті, оған Мэн және Вирджиния сияқты алыс штаттардан делегаттар қатысты. Съезд Фурье еңбектерінің қияли, болжамдық аспектілерін жоққа шығарып, оның негізгі философиялық негізімен қатар, одан туындаған ассоциацияның нақты жоспарын қолдады. Көптеген шағын фалангалардың күш-жігерін үйлестіруге көмектесетін ресми «Ассоциациялар одағын» құру жұмыстары жүргізілді және келесі қазан айында осындай ұйымның кездесуі жоспарланды. Қозғалыстың практикалық дамуының маңызды кезеңінде, 10 фаланга құрылып, тағы да бірнешесі жоспарлау кезеңінде болғанда, Америкадағы фурьеизмнің даусыз көшбасшысы Альберт Брисбен Францияға сапар шешіп, Фурье қолжазбаларын зерттеу және француз ассоциацияларының тәжірибесімен танысуға бел буды. 8 айлық сапар нәтижесінде фурьестік армияның бас қолбасшысы кампанияның ең қиын кезеңінде алынып тасталды, ал қозғалыстың жетекші тарихшысы Карл Дж. Гварнери бұл Брисбеннің «өмір бойы билік пен жауапкершілікке төтеп беруге келмейтін қабілетсіздігінің» көрінісі екенін айтты. Брисбенді алмастыратын белсенді көшбасшы болмағандықтан, қозғалыстың күші тез жоғалды.
Brisbane's 1840 book was well received and it enjoyed immediate success, gaining a broad readership among those concerned with the problems of society and helping to launch the Fourierist movement in the United States. Among those who read Brisbane's book and was thereby converted to the ideas of socialism was a young New York newspaper publisher, Horace Greeley, later elected to the US House of Representatives. Greeley would provide valuable service to the Fourierist movement by advancing its ideas in the pages of his newspaper of that day, The New Yorker, throughout 1840 and 1841, and offering Brisbane a column in his successor publication, the New York Tribune, from the time of its establishment in March 1842. A groundswell of enthusiasm resulted from coverage of the ideas of Association in the New York Tribune, and from 1843 to 1845 more than 30 Fourierian "Phalanxes" were established in a number of northern and midwestern states. In 1844, Brook Farm, already an established Transcendentalist agrarian community in Massachusetts, formally declared itself a Fourierist community based on Brisbane's teachings. A national movement of "Associationists' began to take form in 1843 and 1844, with a founding convention of the General Association for the Friends of Association in the United States held in New York City from April 4–6, 1844, attended by delegates from as far away as Maine and Virginia. The convention made a point of renouncing the fanciful, conjectural aspects of Fourier's writings, instead endorsing the concrete plan of association derived from his writings, in addition to its underlying philosophical framework. Work was done to create a formal "Union of Associations" to help coordinate the efforts of the myriad of small phalanxes coming into existence, and a meeting of such a group was planned for the following October. At this critical juncture in the emergence of a practical movement, with 10 phalanxes already in existence and others at the planning stage, Albert Brisbane, the uncontested leader of Fourierism in America, made the fateful decision to depart for France to study Fourier's manuscripts there and to speak with French Associationists about their experiences. The 8 month trip effectively removed the commanding general of the Fourierist army from the campaign at its most critical juncture and is characterized by Carl J. Guarneri, a leading historian of the movement, as a reflection of Brisbane's "lifelong inability to cope with power and responsibility." With no energetic leader to replace Brisbane, the movement's momentum quickly dissipated.
Екінші Еуропалық кезең
1877 жылы Ределия Бейтспен жаңадан үйленгеннен кейін, балаларының білімі үшін олар балаларымен бірге Еуропаға көшіп кетті. Отбасы екі жыл бойы Еуропаны аралап, содан кейін Парижде қоныс тепті. Денсаулығы нашарлап, эпилепсиямен ауырған Брисбен жеке ғылыми ізденістермен айналысып, өзін өнертапқыш ретінде сынап көрді, әсіресе вакуумде пісіретін пеш жасауға ден қойды, осы арқылы нан мен кондитерлік бұйымдарды ашытқысыз пісіруге болатын еді. 1889 жылы отбасы Нью-Йорк штатына қайтып келді, Брисбен жетілдіруге тырысқан вакуумдық пештің үлгісін жасау үшін деген сылтаумен.
In 1877, after his new marriage to Redelia Bates, they relocated to Europe with his children with a view towards the education of the latter. The family traveled the continent for two years before taking up resident in Paris. His health in decline and suffering from epilepsy, Brisbane pursued personal intellectual pursuits and tried his hand as an inventor, concentrating in particular on an effort to create an oven which cooked in a vacuum, thereby allowing the baking of bread and pastry without the use of yeast. In 1889, the family returned to New York state, ostensibly so that Brisbane could build a prototype of the vacuum oven which he had been attempting to perfect.
Бигамияға қатысты айыптаулар
1850 жылғы АҚШ халық санағы Альберттің Лодоискамен бірге Нью-Джерси штатының Берген округінде тұрғанын көрсетеді. Бірақ, 1860 жылғы санақта Альберт Сарамен бірге Нью-Йорк штатының Вестчестер округінде тұрғаны көрсетілген. 1870 жылғы келесі санақта Альберт тағы да Лодоискамен бірге Нью-Джерси штатының Юнион округінде тұрды. Тарихшылар екі қарым-қатынастағы балалардың туу мерзімдерінің және сәйкес санақ деректерінің үйлесуіне байланысты Альберт әр әйелмен бір уақытта екі бөлек шаңырақтың иесі болды деген қорытындыға келді. Ол аптасына 25 доллар табатын.
The United States Census of 1850 indicates that Albert was living in Bergen County, New Jersey with Lodoiska. However, the Census of 1860 reports Albert living in Westchester County, New York with Sarah. In the next Census of 1870, Albert was living in Union County, New Jersey, again with Lodoiska. Historians conclude that because of overlapping births of children in the two relationships and the corresponding census records, Albert was simultaneously maintaining two separate households with each woman. receiving $25 a week.
Өлім
1889 жылы Америка Құрама Штаттарына оралғаннан кейін Брисбен көп ұзамай ауырып, денсаулығын жақсарту үшін климатты өзгертуге мәжбүр болды. Ол сол қыста Флоридаға барар алдында Солтүстік Каролинаға сапар шекті. Келесі жылдың көктемінде Бейтспен бірге Брисбен Ричмондқа (Виргиния) қайта көшті. Бірақ денсаулығы жақсармады, сәуірдің соңында төсекке жатып, өлімін күте бастады. Альберт Брисбен 1890 жылдың 1 мамырында таңертең Ричмондта қайтыс болды. Оның денесі Батыс Нью-Йоркке жеткізіліп, Батавия қаласындағы Батавия зиратына, ата-анасы мен бұрынғы әйелі Сараның қасына жерленді.
After his return to the United States in 1889, Brisbane soon became ill and was forced to seek a change of climate to improve his health, traveling to North Carolina, before heading south to Florida, that winter. Together with Bates, Brisbane again moved north to Richmond, Virginia early in the spring of the following year. Good health did not return, however, and late in April Brisbane became bedridden and began to await his inevitable death. Albert Brisbane died in Richmond early in the morning on May 1, 1890. His body was transported home to Western New York and where he was buried in the Batavia Cemetery in Batavia, alongside his parents and previous wife Sarah.
Ұрпақтар
Брисбеннің ұлы Артур Брисбен 20-шы ғасырдағы ең белгілі американдық газет редакторларының біріне айналды. Әкесі мен ұлының құжаттары Нью-Йорк штатының Сиракуз қаласындағы Сиракуз университетінің Арнайы жинақтар зерттеу орталығында «Брисбен отбасының құжаттары» жинағы ретінде сақталады. Альберт Брисбеннің материалдары бір мұрағат қорабында сақталған, оның ішінде өмірбаяндық материалдар, хаттар, 1830-шы жылдардағы күнделіктерінің микрофильмі және 1881 жылы Лондон қаласында жазылған 56 беттік автобиографиясы бар.
Brisbane's son, Arthur Brisbane, became one of the best known American newspaper editors of the 20th century. The papers of father and son are held together as Brisbane Family Papers collection by the Special Collections Research Center of Syracuse University in Syracuse, New York. The Albert Brisbane material is housed in one archival box and includes biographical material, correspondence, microfilm of his diaries from the 1830s, and a 56 page autobiography dated London, 1881.
Шығармалары
Адамның әлеуметтік тағдыры немесе, өнеркәсіптің бірігуі мен қайта ұйымдастырылуы. Филадельфия, ПА: С. Ф. Столлмейер, 1840 жыл. Ассоциация: немесе Фурье әлеуметтік ғылымының практикалық бөлігінің қысқаша түсіндірмесі. Нью-Йорк, Нью-Йорк: Грили және МакЭлрат (және басқалар), 1843 жыл. Ассоциация доктринасының қысқаша түсіндірмесі: немесе қоғамды қайта ұйымдастыру жоспары. Нью-Йорк, Нью-Йорк: Дж. С. Редфилд, 1844 жыл. Адам құмарлықтарының функциялары теориясы, содан кейін Фурье әлеуметтік ғылым теориясының негізгі принциптерінің схемалық көрінісі. Нью-Йорк, Нью-Йорк: Миллер, Ортон және Муллиган, 1856 жыл. "Ақша философиясы: жаңа валюта және жаңа несие жүйесі" – белгісіз шығу тегі бар симпозиумдағы мақала. 1863 жыл. Әлеуметтік ғылымдарға жалпы кіріспе: Бірінші бөлім: Фурьедің әлеуметтік ұйымдастыру теориясына кіріспе. Нью-Йорк, Нью-Йорк: К. П. Сомерби, 1876 жыл.
Social Destiny of Man, Or, Association and Reorganization of Industry. Philadelphia, PA: C. F. Stollmeyer, 1840. Association: Or, A Concise Exposition of the Practical Part of Fourier's Social Science. New York, NY: Greeley & McElrath (and others), 1843. A Concise Exposition of the Doctrine of Association: Or, Plan for a Re organization of Society. New York, NY: J. S. Redfield, 1844. Theory of the Functions of the Human Passions Followed by an Outline View of the Fundamental Principles of Fourier's Theory of Social Science. New York, NY: Miller, Orton, & Mulligan, 1856. "Philosophy of Money: A New Currency and a New Credit System," article in symposium of unknown origin. 1863. General Introduction to Social Science: Part First: Introduction to Fourier's Theory of Social Organization. New York, NY: C. P. Somerby, 1876.