Кіріспе

Тайландтағы малай мұсылман сепаратистік бүлікші тобы – Патани Біріккен Азаттық Ұйымы (қысқартылған PULO) – тәуелсіз Патаниді талап ететін Тайландтағы сепаратистік бүлікші топ. Ол 1968 жылы Сауд Арабиясында құрылған. Бұл ұйым «Lagu Kebangsaan Patani» деп аталатын Патанидің ұлттық әнұранын жасады. PULO, басқаларымен бірге, қазіргі уақытта Таиландтың көпшілігі малай мұсылмандары тұратын оңтүстігінің тәуелсіздігі үшін күресуде. PULO-ның бағдарламасы ислами ұлтшылдық мақсаттарымен ерекшеленеді, Паттанидегі тайлардың болуын «колонизация» және «заңсыз оккупация» деп сипаттайды. Оның негізгі мақсаттары – әскери және саяси жолдармен Таиландтан бөлініп шығу және «Патани Дарул Макриф» (Паттани, Игіліктер елі) деп аталатын мемлекет құру. PULO туында төрт қызыл және ақ жолақ бар, ал сол жақ жоғарғы бөлігінде көк түсті төртбұрыш, онда жарты ай мен жұлдыз бейнеленген, бұл басқа малайзиялық малай штаттарының туларына ұқсас.

Тарих

PULO 1968 жылы Патани малай ғалымы Кабир Абдул Рахманның (Бира Котанила) басшылығымен құрылған, ол 2008 жылы қайтыс болғанға дейін төрағасы болды. 1992 жылдың соңына қарай ұйым үш топқа бөлінді. Бірінші топты доктор Аронг Муленг, ал екінші топты Хажи Хади Бин Газали басқарды. Бірінші топ PULO Басшылық кеңесін құрды, оның логотипі – қылышпен қиылысқан пышақ бейнесі. Оның қарулы бөлімшесі "Касдан армиясы" деп аталады. Екінші топ, сонымен қатар Хажи Сама ае Танам басқарып, PULO-ның негізін қалаушы Кабир Абдул Рахманға қолдау көрсету үшін PULO Армиясының Командалық кеңесін құрды. PULO-ның бастапқы хартасына сәйкес жұмыс істейтін үшінші топ ең көп қолдауға ие және OIC-те PULO-ны ресми түрде келіссөздер жүргізуге және өкілдік етуге дипломатиялық сенімділікке, саяси ықпалға және халықтық қолдауға ие жалғыз топ. Олар өз туларында төрт жұлдызды пайдаланады және оларды Абу Ясир Фикри, PULO құрылғаннан бері ұзақ жылдар бойы құрметті басшысы, басқарады. 1995 жылы жаңа PULO қозғалысының негізгі басшылары арасында келіспеушіліктер туды. Осының салдарынан доктор Аронг Муленг өзінің тобын қозғалыстан бөліп, "PULO 88" деп аталатын жаңа ұйым құрды, ал Хажи Абдул Рахман басқарған екінші топ өзінің қарулы бөлімшесін "Pulo Keris" (Пышақ PULO) деп атады.

Қазіргі сепаратистік әрекеттер

Қазіргі уақытта PULO Таиланд үкіметімен байланысы бар деп санайтын адамдарды – мысалы, мұғалімдерді, мемлекеттік қызметкерлерді, солдаттар мен полиция қызметкерлерін нысанаға алу саясатын ұстанады. Ұйым Таиланд әскерилері мен полициясына қарсы автокөлік бомбаларын, жол жиегіндегі бомбаларды және жылдам өткізілетін оқ жауын шабуылдарын жүргізеді, оларды заңды нысаналар деп есептейді, бірақ сонымен қатар азаматтық нысаналарға да шабуыл жасайды. PULO өзін 1767 жылы Аюттая құлағаннан кейін тәуелсіздігін жариялаған солтүстік Малай сұлтандығының тәуелсіздік күресін жалғастырып жатыр деп санайды, алайда шындығында тайлықтар оны 18 жыл өткен соң қайта басып алған. PULO ұсынатын ислам мемлекеті Паттани сұлтандығы тарихи түрде билеген деп есептейтін аумақтарды қамтиды, олардың айтуынша, қазіргі Таиландтағы Паттани, Наратхиват, Яла, Сонгхла және Сатун провинцияларынан тұрады.

Төрт жұлдызды PULO

Төрт жұлдызды PULO Патанидегі ең беделді және танымал сепаратистік ұйым деп санайды, оның саяси ықпалы зор және аймақта кең таралған, бірақ ұйым туралы көп мәлімет жоқ, себебі олар бұқаралық ақпарат құралдарынан қашып, үнсіздік саясатын ұстанады. Соңғы жылдары ұйымның беделі артып, өздерінің саяси қанаты астына белсенді сепаратистерді жинап, ұйымдастыру арқылы ықпалын көрсетіп келеді, сондай-ақ Патани халқының өкілдері ретінде халықаралық деңгейде мойындалды. Қазіргі таңда олар GMIP және BRN, RKK сияқты басқа да сепаратистік ұйымдардың әскери фракцияларының саяси өкілдері болып табылады. "Төрт жұлдыз" күннен-күнге күшейіп, түрлі ұйымдардан сепаратистердің қолдауын және адалдығын жеңіп алып, оларды өз қатарына қосылуға итермелеп отыр. 2009 жылдың 26 шілдесінде PULO президенті және Муджахидин Ислам Патани қозғалысының (GMIP) әмірі Cikgume Kuteh күш біріктіру туралы ресми келісімге келді. Келісімге GMIP атынан барлық саяси мәселелер бойынша сөйлеуге PULO президентіне мандат беру туралы тармақ кірді. Сондай-ақ келісімде қозғалыстардың бірігіп, Патани Біріккен Бостандық Ұйымының (PULO) бірінші әскери қолбасшысының орынбасары басқаратын Патани Азаттық Армиясы деген бір әскери күш құруға келісім берілді.

Бір жұлдызды PULO

1. Патани мәселесін шешу, егер ол мәселе Патани халқы мен Таиланд үкіметіне толығымен жүктелсе, мүмкін емес сияқты. Сондықтан сыртқы үкіметтер немесе Біріккен Ұлттар Ұйымы түріндегі халықаралық араласу қажет. Кейбіреулер сыртқы қатысу Таиландтың ішкі істеріне араласу болады деп санайды, бірақ біз Патани колониялық оккупацияда және оның халқы өзін-өзі анықтау құқығын қайтару үшін күресіп жатыр деп есептейміз. Сондықтан сыртқы араласу Таиландтың ішкі істеріне араласу ретінде қарастырылмауы керек. 2. Бірінші кезеңде Таиланд үкіметі Патани аймағына (Паттани, Наратхиват, Яла, Сетун және Сонкла провинциясының бес ауданы кіретін аймақтарға) арнайы мәртебе беруі керек. Үкімет пен Парламент Патаниге өз ішкі істерін басқаруда көбірек еркіндік беруі тиіс. Бұл Таиланд Конституциясына қайшы келмейді және Патаниға қатысты қолданылады, себебі бұрыннан арнайы мәртебе берілген аймақтардың (мысалы, Бангкок пен Патая) шарттары мен талаптары әр түрлі болған. 3. Таиландтағы этникалық қытайларды мойындағандай, этникалық малайларды да мойындауы керек. Қазір Таиланд малай этносын мойындамайды, бұл Таиланд үкіметінің Патани халқымен бейбіт өмір сүру ниетін дәлелдеуді қиындатады. Малай тілі де аймақтағы ресми тіл ретінде мойындалуы керек, сондай-ақ жауи жазуын (араб әріптерін пайдалана отырып) қолдануға рұқсат етілуі керек. Таиланд әр штаттың бірінде малай тілінде білім беруді тай әліпбиімен енгізуге тырысуда. Бірақ, Тайландтағы білім беру саясатында жауи жазуын қолдануға рұқсат беруде ешқандай қайшылық жоқ, өйткені Тайландтағы шетел тілдерін оқытуда ағылшын және француз тілдері латын әліпбиімен, ал жапон және қытай тілдері өздерінің әріптерімен оқытылады. Жоғарыда аталған тілдердің ешқайсысы (жавидан басқа) тай әліпбиімен оқытылмайды. 4. Исламдық Малай Патаниде, әсіресе азаматтық құқық саласында Ислам заңын мойындау керек, себебі халықтың көп бөлігі мұсылман. 5. Патани аймағының халқы болашақта халықаралық бақылаумен референдум өткізіп, Таиланд құрамында қалуды немесе Таиландтан тәуелсіздік алуды қалайтынын анықтауы керек. 6. Таиланд Патани Біріккен Азаттық Ұйымының (PULO) және Революциялық Ұлттық Майданның (BRN) рөлін азайтуды қалайды, сонымен бірге RKK (кішкентай және мобильді жауынгерлік бөлімшелер) рөлін арттыруға тырысады. Бірақ, RKK – жеке ұйым емес, ол Патанидегі басқа азаттық ұйымдарының құрамына кіретін ауылдарда еркін қозғалатын шағын топтар.

Бес жұлдызды PULO

Бес жұлдызды PULO, төрт жұлдызды PULO-дан туындаған бес жұлдызға ие болуымен ерекшеленеді. Бұл топтың көп бөлігі БАҚ-та Кастури арқылы көрсетіледі. Топ Тай үкіметінің қолдауымен, экономикалық тұрғыдан қамтамасыз етіліп, сепаратистік қозғалыстарды бақылауға алып, оларды бейтараптандыру мақсатында құрылған. Тай үкіметі осы топтарды TASKFORCE сияқты жобаларының заңдылығын арттыру үшін пайдаланған. Олар 2005 жылы құрылған жаңа топ және көбінесе Тайланд ақпарат құралдарында жиі кездеседі, сондай-ақ төрт жұлдызды PULO-мен шатастырылады, себебі есімдері бірдей. Дегенмен, олар Швейцариядағы гуманитарлық диалог орталығы және Тайланд әскерінің қолдауын алған, бұл олардың белсенділігін сақтап тұруға мүмкіндік берді.