Қытай тіліне аударылған Білімнің біріккен нұсқасы және оның жаңа басылымы
Chinese Union Version
Қытай тіліне аударылған ең көп таралған Библия – Қытай Одақтық Нұсқасы (CUV) онлайн қолжетімді! Жаңа өңделген нұсқасы да бар. Протестанттар үшін маңызды.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Қытай протестанттары алғаш рет 1919 жылы жариялаған «Қытай одағының аудармасы» (CUV) – қытай тіліндегі Киелі кітаптың ең көп тараған аудармасы. Мәтін қазір интернетте қолжетімді. CUV қазіргі таңдағыда дәстүрлі және оңайлатылған қытай тілінде бар, және Гонконгта Біріккен Киелі кітап қоғамдарына мүше Гонконг Киелі кітап қоғамы, Тайванда Біріккен Киелі кітап қоғамдарымен байланысты Тайвань Киелі кітап қоғамы, ал Қытайда Нанкин қаласындағы Amity Foundation-ның Amity Printing Co., Ltd. компаниясы арқылы жарық көреді, бұл компания Қытай христиан кеңесімен де байланысты және Біріккен Киелі кітап қоғамдарының құрамында. CUV-тің қайта қаралуы, «Түзетілген Қытай одағының аудармасы» (RCUV) Жаңа өсиет үшін 2006 жылы, ал толық Киелі кітап үшін 2010 жылы аяқталды.
The Chinese Union Version (CUV) is the predominant translation of the Bible into Chinese used by Chinese Protestants, first published in 1919. The text is now available online. The CUV is currently available in both traditional and simplified Chinese, and is published in Hong Kong by the Hong Kong Bible Society, a Bible society affiliated with the United Bible Societies; in Taiwan by the Bible Society in Taiwan, also associated with the United Bible Societies; and in China by Amity Printing Co., Ltd., of the Amity Foundation in Nanjing, related to the China Christian Council and also affiliated with the United Bible Societies. A revision for the CUV, the Revised Chinese Union Version (RCUV) , was completed for the New Testament in 2006, and for the entire Bible in 2010.
Тарих
КУВ-ны түрлі протестанттық талшықтардың өкілдерінен құралған комиссия аударды. КУВ-қа жұмыс 1890 жылы басталды, ал бастапқыда КУВ-тің үш нұсқасы жоспарланды: екі классикалық қытай тіліндегі нұсқа және бір халықтық мандарин тіліндегі нұсқа. КУВ 1919 жылы бір классикалық қытай аудармасы және бір мандарин аудармасы түрінде аяқталды. Төртінші мамыр қозғалысы мен оған байланысты Жаңа мәдениет қозғалысы басталғаннан кейін, КУВ – бұл халықтық мандарин тілінде басылған екінші аудармалық еңбек, алғашқысы – Пекин комитетінің Киелі кітабы. Бүгінде қолданылатын КУВ – бұл халықтық мандарин тіліндегі нұсқа, ол екі сәл өзгеше басылымда жарық көрді: Shen Edition (神版) және Shangti Edition (上帝版), олар «Құдай» сөзінің аударылуында ерекшеленеді. КУВ-дағы халықтық қытай тілі 1919 жылдан бері көп өзгерді және оның тілі қазіргі оқырмандар үшін қиын. Сонымен қатар, КУВ-да қолданылған көптеген қытай иероглифтері қазір қолданылмайды және оларды бүгінде кең таралған сөздіктерде табу қиын. КУВ-ті қайта қарау жұмысы, Қайта қараған қытайлық одақ нұсқасы (RCUV) бойынша 1980 жылдардың басында басталды. Оның мақсаты – түпнұсқа аударманың мүмкіндігінше көп бөлігін сақтап, КУВ тілін жаңарту болды, нәтижесінде Жаңа өсиеттің 15%-ы және Ескі өсиеттің 20%-ы жаңартылды. Жаңа өсиеттің қайта қаралуы 2006 жылы аяқталды (新約全書─和合本修訂版), ал толық Киелі кітап 2010 жылы аяқталды. Бұл нұсқа 2010 жылдың 27 қыркүйегінде Гонконгтағы Сент-Джон соборында қасиетті түрде тойланды.
The CUV was translated by a panel with members from many different Protestant denominations, using the English Revised Version as a basis and original language manuscripts for crosschecking. Work on the CUV began in 1890 and originally, three versions of the CUV were planned—two classical Chinese versions and a vernacular Mandarin Chinese version. The CUV was completed in 1919, with one amalgamated classical Chinese translation and one vernacular Mandarin translation. With the onset of May Fourth Movement, and the associated New Culture Movement, the CUV is the second translated work to be published in Vernacular Mandarin Chinese, after the first vernacular Chinese Bible, the Peking Committee Bible. The CUV in use today is the vernacular Mandarin Chinese version, published in two slightly different editions—the Shen Edition (神版) and the Shangti Edition (上帝版) differing in the way the word “God” is translated. The vernacular Chinese language in the CUV has changed a lot since 1919 and its language is stilted for modern readers. Furthermore, many Chinese characters used in the CUV have fallen into disuse and cannot be found in commonly available dictionaries today. Work towards the revision for the CUV, the Revised Chinese Union Version (RCUV), started in the early 1980s. Its goal was to update the language of the CUV while keeping as much of the original translation as intact as possible, ultimately resulting in an update of 15% of the New Testament and 20% of the Old Testament. The revision to the New Testament was completed in 2006 (新約全書─和合本修訂版), and to the entire Bible in 2010. This version was consecrated on 27 September 2010 at St. John’s Cathedral in Hong Kong.
Типографиялық
Chinese Union Version-дағы мәтін әдетте оңнан солға тік, ал кейбір суреттердегі түсіндірмелер солдан оңға көлденең жазылады. CUV ескі үлгідегі тыныш белгілерді қолданады, олардың көпшілігі рубин сияқты орналастырылған. Жеке есімдер үшін ғана қазіргі стандарттағы жеке есім белгісі қолданылады, бірақ географиялық есімдер үшін «қос жеке есім белгісі» деп сипатталатын тыныш белгі қолданылады; екеуі де қазіргі стандарттағы сол жаққа орналастырылған орнына оң жақта орналасқан. Кітап атау белгісі қолданылмайды және кітап атаулары CUV-де ешқандай жолмен белгіленбеген. Бөлімдер мен тараулардың тақырыптары серифсіз шрифтпен жазылған. Әр өлеңнің бірінші сөзінің оң жағында рубин ретінде өлең нөмірі көрсетілген. Олар жолдарда да қайталанады. Жаңа абзацтар тараулар мен бөлімдердің тақырыптарынан кейін басталады. Дегенмен, әр бөлімде абзацтардың бөлінуі дәстүрлі қытай пиктограммасымен, қытай әрпінің мөлшерімен шамалас, жұқа, серифсіз шеңбермен белгіленеді. CUV-нің Shen Edition-да «Құдай» деген әр сөздің алдына толық енді бос орын қосылады, сондықтан Shen және Shangti басылымдарының беттеуі бірдей болады; бұл қосымша орын дәстүрлі құрмет белгісі ретінде қарастырылады. Түсіндірмелер мен ескертулер «варичу» түрінде жазылған. Сонымен қатар, редакциялық түрде қосылған сөздерді көрсету үшін үзік-сызық сияқты көрінетін арнайы тыныш белгі қолданылады; жеке есім белгісінің екі түрі сияқты, бұл белгі де оң жақта орналасқан. Аты-жөні белгісін оң жақта орналастыру өлең нөмірлерімен және көптеген тыныш белгілермен қақтығысқа түсірер еді. Бірақ қақтығыстар туғанда, тыныш белгілердің ешқайсысын жоғалтпау үшін, қақтығыс тудыратын жеке есім және ұқсас тыныш белгілер ішінара қысқартылады.
Text in the Chinese Union Version is typeset generally vertically from right to left, with some captions for illustrations typeset horizontally from left to right. The CUV employs old style punctuation, setting most punctuation marks as if they were ruby. It uses the currently standard proper name mark only for personal names, but punctuation mark that can be described as a “double proper name mark” is used for geographical names; both of these are typeset on the right hand side, instead of the currently standard left. The book title mark is not used, and book titles are not marked in the CUV in any way. Chapter and section headings are typeset in sans serif type. Verse numbers are typeset on the right hand side of the first word of each verse as ruby. They are also repeated in the margins. New paragraphs start after chapter and section headings. Within each section, however, paragraph breaks are indicated by the traditional Chinese pilcrow, a thin, sans serif circle about the size of a Chinese character. In the Shen Edition of the CUV, a full width space is added before each word “God” so that the paging between the Shen and Shangti editions are identical; this extra space is interpreted as the traditional honorific marker. Comments and notes are typeset as warichu. Additionally, an ad hoc punctuation mark that looks like a dashed underline is used to mark editorially inserted words; like the two varieties of the proper name mark, this mark is also typeset on the right hand side. Typesetting the proper name mark on the right would have caused clashes with verse numbers and most punctuation marks. However, when clashes occur, the proper name and similar punctuation marks that cause the clash are partially truncated to avoid omitting any punctuation marks.
Жаңа таңбалаумен кітай тіліндегі аударма
Ескі стильі мен ретсіз пунктуациясының кесірінен CUV заманауи оқырманға көне және біршама жат көрінеді. CUV-дің пунктуациясын қазіргі заманғы талаптарға сәйкес жаңарту нәтижесінде 1988 жылы «Жаңа пунктуациямен қытайлық одақ нұсқасы» (CUVNP немесе CUNP;) жарық көрді. Бұл басылымдағы қытай әріптері көлденең жазылған, Нанкин қаласындағы Amity баспа компаниясы басып шығарған, ал Шанхай қаласындағы Қытай христиандық кеңесі басып таратып, қазіргі Қытайдағы Киелі кітаптардың ең көп таралымын құрайды. Қытай тілінің қазіргі қолданысына бейімделу мақсатында 1919 жылғы нұсқадағы кейбір сөздер мен есімдер (адамдар мен жерлердің аттары) өзгертілген. Қытай христиандық кеңесі «Жаңа қайта қарастырылған стандартты нұсқамен» біріктірілген қытай-ағылшын тілдеріндегі нұсқасын да басып шығарады.
Because of the old style and ad hoc punctuation, the CUV looks archaic and somewhat strange to the modern reader. The result of updating the CUV’s punctuation in line with modern usage is the Chinese Union Version with New Punctuation (CUVNP or CUNP; ) which was published in 1988. This edition with the Chinese characters written horizontally, printed by Amity Printing Company in Nanjing, and published by China Christian Council in Shanghai, constitutes the largest number of the Bibles in present day China. Some wording and proper nouns (people's names and place names) have been changed from the 1919 version in order to adapt to the modern use of the Chinese language. A bilingual Chinese English edition, the Chinese Union Version combined with the New Revised Standard Version, is also published by China Christian Council.