Кіріспе

Кейлиард мектебі – шотланд фикшнының ұсынылған әдеби ағылы; кейлиард туындылары шамамен 1880–1914 жылдар аралығында жарияланып, сол кезде кең танымал болды. Бұл термин әдеби сыншылардың арасында пайда болды, олар осы мектепке жатқызылатын туындыларды көбінесе сынай қарады; бұл термин осы мектепке жатқызылатын авторлардың өздері қолданған есім емес еді. Сыншылардың пікірінше, кейлиард әдебиеті шотланд ауылдық өмірін идеалистік бейнеде бейнелейді, көбінесе күрделі мәселелерді қозғамайды және сезімталдыққа толы болады.

Шығуы мен этимологиясы

"Кейлиард мектебі" деген ат алғаш рет 1895 жылғы сәуірде J. H. Millar-дың "New Review" журналында жарияланған мақаласында қолданылды, алайда оның редакторы Уильям Эрнест Хенли осы терминді құрастырған болуы мүмкін. Бұл термин шотланд авторларының бір тобы ауылдық өмірді тым сезімтал және тұрмыстық тұрғыдан әдемілеп көрсетуіне бағытталған сын ретінде қабылданды, бірақ бұл авторлардың танымалдылығына наразылықтың көрінісі де болуы мүмкін. Атау шотланд тіліндегі "kailyaird" немесе "kailyard" сөзінен шыққан, ол шағын кәдігі бақшасы немесе асүйге жақын бақшаны білдіреді, әдетте шағын үйдің жанында орналасқан; бірақ одан да белгілісі, 1894 жылы Ян Маклареннің "Бонни Бриер Буш" атты кітабынан алынған, оның атауы Джейкобит әні "Біздің кәдігі бақшамызда бони бриер бұтасы өседі" дегенге сілтеме жасайды.

Жазушылар мен шығармалары

Кейлиард мектебімен байланысты жазушылардың қатарында Дж. М. Барри, Иан Макларен, Дж. Белл, Джордж Макдональд, Габриэль Сетуэн, Робина Ф. Харди және С. Р. Крокетт болды. Барридің "Аулд Лихт Идилл" (1888), "Трамс терезесі" (1889) және "Кішкентай пастор" (1891) сияқты туындылары; сондай-ақ Крокетттің "Стикит пастор" (1893) шығармасы осы аталатын "мектептің" мысалдары саналады. Т. В. Х. Кросленд және Джордж Дуглас Браун сияқты ағылшын әдебиетінің өкілдері, сондай-ақ шотланд жазушылары, оның ішінде Джордж Дуглас Браун 1901 жылғы "Жасыл жалюзилермен үй" романында "Кейлиард мектебінің сезімталдыққа құмарлыққа бой алдыруын" деп атаған нәрсеге бағытталды. Хью МакДиармидтің көптеген еңбектері және онымен байланысты шотландтық жаңаруы Каильярдизмге қарсы реакция болды. Ян Картер Кейлиард мектебінің шотланд әдебиетінде терең тамырлар тартқан, Бернс пен Скотттың туындыларында кездесетін сезімталдық құрылымын көрсететінін, ал Уильям Александрдың және кейін Льюис Грассик Гиббон сияқты шотландтық жаңаруының жазушыларының еңбектерін онымен қатар келетін демократиялық сезімталдық құрылымын бекіту ретінде қарастыруға болатынын айтты.

Скептицизм

Шотландияның әдеби сыншылары осы терминді 1980 жылдарға дейін пайдаланды. Содан бері Эндрю Нэш сияқты сыншылар бұл нақты әдеби ағым емес, әлеуметтік құрылым екенін дәлелдеді.

Әдебиеттегі сілтемелер

Джон Эшбери өзінің "Апрель галлеондары" атты өлеңдер кітабында мектепті атап өтеді, ал оның басты кейіпкері "Мен танитын ешкім Кайлиард мектебі туралы әңгіме қозғамайды, кем дегенде мен қатысатын кешкі ас дастарқандарында емес" деп шағын реніш білдіреді.