Montesa Honda: Испан мотоциклетінің тарихы

Кіріспе

Montesa Honda — Honda компаниясының испандық еншілес кәсіпорны.

Montesa Honda — Испанияның Барселона қаласында бірнеше мотоциклдер мен велосипедтер модельдерін құрастыратын Honda компаниясының еншілес кәсіпорны. Ол 1944 жылы Пере Перманиер және Франсеск Ксавье "Пако" Булто құрған. Кәсіпорын Honda компаниясымен серіктестікке дейін испандықтардың меншігінде болды.

Перманиер мен Бульто

Олардың алғашқы Montesa прототипі сол кездегі француз Motobécane модельдеріне негізделген еді. Перманиер өзінің газ қозғалтқыштарын жасауға кірісті, бұл мотоциклдер саласында жаңа мүмкіндіктерді зерттеуге және дамытуға жол ашты. Перманиер мен Бульто Барселонада бірігіп, жеңіл мотоцикл құрастырды. Бұл 95 см³ екі тактылі қозғалтқышы бар, артқы серіппесі жоқ мотоциклдің пайда болуына әкелді. Кейбір қиындықтарға қарамастан, олар өндірістің алғашқы жылында осы модельдердің 22 данасын сатты. Келесі жылы серіктестік өндірісті жетілдіруге және олардың мотоцикліне деген сұранысты қанағаттандыруға күш салды. Алдыңғы модельдің ізбасары ретінде Бульто жаңа 125 см³ роудстерді жобалады, ол сол кезде Испанияда танымал болған көптеген трассалық раллилер мен жартылай эндуро жарыстарында сынақтан өтті. Бұл модель 1951 жылғы Халықаралық алты күндік сынақтарға қатысты. Мотоцикл зауыттан жіберілді, оны Бульто мен Г. Кавестани басқарды. 1950 жылдардың басында Montesa 125 см³ класындағы көптеген жарыстарға қатысты. Бұл мотоциклдер алты жылдамдықты, бұрандалы қораптары бар, жартылай біріктірілген конструкцияда жасалған, ал барлық берілістер инелі ролик подшипниктерінде жұмыс істеді. 1956 жылға қарай бұл Montesa 125 машиналары өте бәсекеге қабілетті болды және Мэн аралындағы TT жарысындағы Ultra Lightweight сыныбында екінші, үшінші және төртінші орындарды иеленді. 1950 жылдардың ең сәтті Montesa көшелік мотоциклі – Brio 80, оның 12 000-нан астам данасы өндірілді. Brio және басқа модельдердің табысы Espluges de Llobregat қаласында жаңа, үлкен зауыт ашуға себеп болды. Brio 80 және Brio 90 модельдерінде көптеген жаңа жетістіктер болды, мысалы, карбюраторды цилиндрдің артына жылжыту және қол тежегішінің енгізілуі. Алайда, Испания экономикасының төмендеуі Перманиерді компанияның жарыс қызметін қысқартуға мәжбүр етті. Перманиер жол жарыстарынан бас тартуды қалаған, бірақ Бульто олардың бұл салада қалуын талап етті. 1958 жылдың мамыр айында бас дизайнер Бульто Montesa-ның бірнеше маңызды қызметкерлерін алып, бәсекеге қабілетті фирма – Bultaco-ны құрды. Перманиер керемет дизайнер Бультодан ғана емес, сонымен қатар компаниядағы 30% үлесінен де айырылды.

Their first Montesa prototype was based upon the French Motobécane models of that time. Permanyer began to produce his own gas engines, which allowed for a new area in motorcycles to be explored and expanded into. Permanyer and Bultó teamed up in Barcelona and created a light weight motorcycle. This led to the creation of a bike powered by a 95cc two stroke engine with no sprung rear suspension. Despite some setbacks, they sold 22 of these units in the first year of production. The next year, the partnership focused on production improvements and meeting the growing demand for their bike. As a successor to the previous model, Bultó designed a new 125cc roadster, which was tested in many of the trail type rallies and semi enduros that were popular in Spain at the time. This model went on to enter the 1951 International Six Day Trials. The bike was entered by the factory, being ridden by Bultó and G. Cavestany. In the early 1950s, Montesa entered many races in the 125cc class of road racing. These bikes featured six speed, bolt on gearboxes, in semi unit construction, with all gears running on needle roller bearings. By 1956, these Montesa 125s were very competitive and took second, third and fourth places in the Ultra Lightweight race at the Isle of Man TT. The most successful Montesa street bike of the 1950s was the Brio 80, of which more than 12,000 were produced. The success of the Brio and the other models, led to the opening of a new, larger factory in Espluges de Llobregat. The Brio 80 and Brio 90 models contained many new advances, such as moving the carburetor behind the cylinder, and a handbrake. However, a slump in the Spanish economy had forced Permanyer to cut back on the company's racing activities. Permanyer wanted to pull out of road racing, but Bultó insisted that they stay the course. In May 1958, chief designer Bultó left, taking with him several of Montesa's vital personnel to form a competitive firm, Bultaco. Permanyer had not only lost the brilliant designer Bultó, but also his 30% share of the company.

1960-1970 жылдардағы өсім мен табыстар

Испания экономикасы жақсара бастады. Перманиер барлық жағынан чемпион мотоциклші Педро Пиді бас сынақ жүргізушіден бас инженер-конструкторға дейін көтерді. Леопольд Мила техникалық директор болып тағайындалды, ал Перманиердің ұлы Ксавьер спорттық көмекші болды. 1960 жылы Impala спорттық роудстерінің ең соңғы үлгісіне қуат беретін жаңа 175 см³ қозғалтқышты жобалау жұмыстары бірден басталды. Бұл қозғалтқыш компанияның болашақ сынақ және мотокросс машиналарын жасауға негіз болды. Бұл модельдің сатылымын арттыру үшін үш Impala Африкаға жіберілді, онда олар 12 000 мильден астам жерді, оның көп бөлігі жолсыз жерлерді басып өтті. Испанияға оралған соң Пи Испанияның мотокросс және жол жарыстары чемпионатында жеңіске жетіп, 250 см³ көлемді жаңа үлгіні жасаумен айналысты. 1965 жылы ұсынылған 250 қозғалтқышы компанияның болашақ табысының кіліті болды. Жаңа 250 Scorpion scrambler-де Пи 1966 жылы Испания чемпионатында тағы да жеңіп алды, ал ұқсас қозғалтқышпен жабдықталған Sport роудстер Барселонадағы 24 сағаттық төзімділік жол жарысында жеңіске жетті. 1967 жылы алғашқы Montesa сынақ үлгілері пайда болды, ал 1968 жылы мотоцикл, енді Cota деп аталды, Пи Испанияның сынақ чемпионатында жеңімпаз атанды. Бұл жеңіске жол жарысындағы және алты мотокросс титулы қосылғаннан кейін, ол өзінің бар күшін мотоциклдерді жетілдіруге арнау үшін жарыстан шықты. Келесі он жылда Montesa әлемде бұрын-соңды болмаған өсімді көрсетті. Bultaco мотоциклінен айырмашылығы, Montesa өндірісінің шағын бөлігін ғана АҚШ-қа жіберіп, негізінен Еуропа нарығына назар аударды. Сынақ үлгілері 25, 49, 125, 175, 250, 348 және 349 түрлі көлемдерде, ал мотокросс машиналарын 125, 175, 250, 360 және 414 түрлерінде ұсынылды. Бұған қатар көшелік және Enduro модельдерінің де желісі кірді. 1973 жылы VR (Vehkonen Replica) шығарылып, 1974 жылғы стандартты белгіледі, ал 348 Cota 1976 жылы солай жасады. 1980 жылы Ульф Карлсон Cota мотоциклімен әлем чемпионатында жеңіске жетті. 1974 жылы Ричард Раш түсірген «Фриби мен фасоль» фильмінде танымал қалалық жол қуу көрінісі бар, онда басты кейіпкер Фриби (Джеймс Каан) – әдеттен тыс полицей, кездейсоқ жолмен өтіп бара жатқан адамнан Montesa Cota 247 мотоциклін алады. Фриби содан кейін «Бұл Montesa!» деп айғайлап, жаман жігіттерді қуалайды, машиналарды, баспалдақтарды, қоғамдық фонтандарды және т.б. шауып өтеді, мотоцикл жоғалып, зардап шегетінге дейін, бұл көрініс үш минуттан астам уақытқа созылады.

Spain's economy began to improve. Permanyer promoted the all around champion motorcyclist Pedro Pi from head test rider to chief development engineer. Leopold Milà was made Technical Director and Permanyer's son Xavier, was to be Sports Assistant. Work began right away on designing a brand new all unit construction 175cc engine that by 1960, would power the latest Impala sports roadster model. This engine would form the basis of the company's future trials and motocross machines. To promote sales of this model, three Impalas were taken to Africa where they covered over 12,000 miles of terrain, most of it being off road. Back in Spain, Pi was busy winning the Spanish motocross and road race championships and working on a new 250cc version. Following its introduction in 1965, the 250 engine would be the cornerstone of the company's future success. Mounted on the new 250 Scorpion scrambler, Pi won the Spanish championship again in 1966 and the similarly engined Sport roadster won the Barcelona 24 hour endurance road race. In 1967 the first Montesa trials models appeared and in 1968, the motorcycle now retitled the Cota, Pi won the Spanish Trials Championship. After adding this title to go along with the road race and six motocross titles, he retired from competition to devote his full energy to bike development. In the decade following, Montesa had unprecedented growth around the world. Unlike Bulto's bike, the Bultaco, Montesa only sent a small percentage of its production to the United States, concentrating mostly on the European market. Trials models were offered in many different sizes 25, 49, 125, 175, 250, 348 and 349, as were motocrossers 125, 175, 250, 360 and 414. This also included a line of street and Enduro models also. In 1973, the VR (Vehkonen Replica) was released and set the standard for 1974, as did the 348 Cota did in 1976. Ulf Karlsson won the World Trials Championship on a Cota in 1980. The 1974 film Freebie and the Bean directed by Richard Rush features a famous urban trail chase action scene, where the main character Freebie (James Caan), an unorthodox policeman, takes a Montesa Cota 247 from a casual bypassing rider. Freebie then exclaims "It's a Montesa! ", and starts a chase after the bad guys, running over cars, stairs, public fountains, etc., until the bike is lost and damaged, lasting for more than three minutes in total.

Honda серіктестігі

1981 жылы Испаниядағы экономикалық дағдарыстың кезегі мотоцикл өндірушілерге кедергі келтіре бастады. Ереуілдер мен нарықтың тарылуы Монтесаны елдегі жалғыз ірі мотоцикл компаниясы қалдырды; бірақ олардың өмір сүруі үшін үлкен капиталға мұқтаждығы болды. Үкіметтен алынған қарыз бен Honda компаниясына сатылған үлестер (олардың қалалық мотоциклдері үшін еуропалық өндіріс орталығын құру мақсатында) өндірісті жалғастыруға көмектесті. Шындығында, үкіметтің бірінші шарты – Honda өндірісті тоқтатпауға кепілдік беруі керек болды. Honda сынақ мотоциклдерін жинақтап, оларды Еуропаның тиімді нарығына жеткізу және шектеуші импорт тарифтерін айналып өту үшін заласымен сатуға дайын болды. 1985 жылдың шілдесінде ірі қайта ұйымдастыру орын алып, Honda-дан көп қаржы түсті. Ол кезде тек екі сынақ модельдері ұсынылды және жұмыскерлер саны 152 адамға дейін азайды. Бір жыл өткен соң, Honda, Испания үкіметі және Перманиер отбасы арасында қаржылық келісімдер болды, нәтижесінде Honda отбасының қалған акцияларының көп бөлігін сатып алды. Honda енді 85% үлеске ие болды және зауытты жаңартуға тағы 5 миллион доллар жұмсады. Монтеса 1980-ші және 1990-шы жылдар аралығында әлемдік сынақтарда белсенді болды. Тек бір модель – Cota ұсынылса да, бұрынғы әлем чемпионы Эдди Лежун және Эндрю Кодина сияқты мотоциклшілер 80-ші жылдардың ортасында осы мотоциклмен жақсы нәтижелерге қол жеткізді. 1992-1993 жылдары сұйық салқындатылатын Cota 311 шығарылды; бұл соңғы "нағыз" Монтеса болып саналды. 1994 жылы 314R жаңа моделі таныстырылды. Бұл модельде HRC Honda қозғалтқышы және Honda-дан көптеген басқа да бөліктер болды. Монтесаның Marc Colomer атты мотоциклшісі 1996 жылы әлем чемпионы атанды, ал 315R 1997 жылдың басында пайда болды. 315R 7 жыл бойы өндірісте болды, Дуги Лэмпкинге көптеген әлем чемпионаттарында жеңіс әкелді, ал Такахиса Фудзинами 2004 жылы мотоциклдің соңғы жылында әлем чемпионы болды. 2005 жылы ол техникалық жағынан жетілдірілген төрт тактілі Cota 4RT моделімен алмастырылды. Испандық мотоциклші Тони Бу 2007 жылдан бері Монтеса Honda мотоциклімен әлемдік трассада үстемдік танытып келеді.

By 1981, another round of economic unrest in Spain began to hinder motorcycle manufacturers. Strikes and a shrinking market left Montesa as the only major motorcycle concern in the country; however they were in need of a major influx of capital in order to continue to survive. A loan from the government and shares sold to Honda (to establish a European manufacturing base for their commuter bikes) helped production continue. Indeed, one of the government's stipulations was that Honda would guarantee that production would not stop. Honda was prepared to stockpile trial bikes and to sell them off at a loss in an effort to reach Europe's more profitable market and to bypass restrictive import tariffs. In July 1985, a major reorganization took place and a large amount of money from Honda was received. By then, only two trials models were offered and the workforce had dwindled to a mere 152 employees. A year later, there were further financial moves between Honda, Spain's government and the Permanyer family, leading to Honda buying the majority of the family's remaining shares. Honda now had an 85% holding and spent another $5 million on modifying and updating the factory. Montesa was still active in World Trials competition throughout the 1980s and into the 1990s. Even though reduced to only offering one model, the Cota, such riders like former World Champion Eddy Lejeune and Andrew Codina rode the bike to good results in the mid '80s. In 1992–93, the liquid cooled Cota 311 was produced; this was to be the last "real" Montesa. In 1994, a new model, the 314R, was introduced. This model featured an HRC Honda powerplant with many other components from Honda. Montesa mounted Marc Colomer won the World title in 1996 and the 315R followed in early '97. The 315R had a run of 7 years, taking Dougie Lampkin to many world championships and Takahisa Fujinami for his world championship in 2004 for the bikes last year. It was replaced by the technically advanced four stroke Cota 4RT in 2005. Spanish trials rider Toni Bou has dominated the world circuit with Montesa Honda since 2007.