Кіріспе
Жұмысшы бір күнге жалданып, күндізгі еңбекақы төленетін жұмыс. Күндізгі жұмыс (немесе Британдық орфографияда күндізгі еңбек) – жұмысшы бір күнге жалданып, күндізгі еңбекақы төленетін жұмыс, болашақта қосымша жұмыс болатынына кепілдік жоқ. Бұл – уақытша жұмыс түрі.
Day labor (or day labour in Commonwealth spelling) is work done where the worker is hired and paid one day at a time, with no promise that more work will be available in the future. It is a form of contingent work.
Түрлері
Күндізгі жұмысшылар (кейде күндізгі жұмысшылар деп те аталады) жұмыс табудың үш негізгі жолын пайдаланады. Біріншіден, кейбір жұмыспен қамту агенттіктері құрылыс, фабрикалар, кеңселер және өндіріс сияқты салалардағы қысқа мерзімді жұмыстарға маманданған. Мұндай компанияларда әдетте жұмысшылар келіп, бос орын болған жағдайда дереу жұмысқа орналасатын кеңселер болады. Екіншіден, жоспарлардың күтпеген өзгеруіне байланысты қосымша еңбек күші қажет болған менеджерге, қажетті біліктілікке ие жұмысшыларды табу мәселесі туады. Көшеде немесе түрлі жұмыспен қамту агенттіктеріне қоңырау шалып, асфальт төсеуші, машинист, бағдарламашы және т.б. мамандықтарын растайтын жұмысшыларды іздеудің қаншалықты қиын екенін көзге елестетіңіз. Өкілдік қызметі еңбекшілерге де, жұмыс берушілерге де пайдалы. Еңбекшілер қауіпсіз жұмыс ортасын, жақын туыстыққа немесе кездейсоқ тапсырмаларға жол бермейтін ортаны қамтамасыз етуге мүмкіндік алады. Жұмыс берушілер ұйымдастырылған оқу бағдарламаларынан, әлеуметтік жәрдемақы жоспарларынан, дауларды шешуден және кез келген уақытта және кез келген жерде жұмыс берушілердің көпшілігінің еңбекке деген сұранысын қанағаттандыратын еңбек күшінен пайда көреді. Белгіленген уақытта және бір күннен кем уақыт ішінде жұмыс күшін жеткізудің артықшылығы – бұл операциялық шығындарды азайтуға мүмкіндік береді. Үшіншіден, және бұл азырақ ресми, жұмысшылар белгілі орындарда, әдетте көше төңіректерінде немесе сауда орталықтарының тұрақтарында жиналады және құрылыс мердігерлері, ландшафт дизайнерлері, үй иелері, шағын бизнес иелері және басқа да жұмыс берушілер жұмыс ұсынуын күтеді.
АҚШ-тағы күндізгі жұмыс
Бейресми күндізгі жұмыс АҚШ-та жаңалық емес, және күндізгі жұмысшылар көбінесе көшіп-қонушы емес. Терри Истон Атлантадағы күндізгі жұмысшылар туралы зерттеуінде латын американдық жұмысшылармен қатар ақ және қара нәсілді жұмысшылармен де сұхбаттасқан. Көптеген басқа да ірі қалаларда көшіп келмеген күндізгі жұмысшылар бар, ал көптеген үлкен және кіші қалаларда Моңғолия, Польша, Ресей, Бразилия, Орталық және Оңтүстік Америка, Африка елдерінен келген көшіп-қонушы жұмысшылар жұмыс істейді. Көп қалада кездесетін көшіп келмеген бейресми күндізгі жұмыс, иммигранттар жұмыс іздеп жиналғанда туындайтын дау-дамай мен полицияға, жергілікті билікке шағымдану сияқты мәселелерді қозғамайды. Дегенмен, АҚШ-тағы күндізгі жұмысшылардың көп бөлігі иммигранттар. Көбінесе бұл жұмыс шағын тұрғын үй құрылысы немесе ландшафтты жақсарту саласында болады. Бұл жұмысшылар орташа есеппен сағатына 8–10 доллар табады. БАҚ және UCLA жүргізген зерттеулер күндізгі жұмысшыларды көбінесе Мексика мен Орталық Америкадан келген заңсыз иммигранттар ретінде көрсетеді. Бірақ басқа зерттеулер күндізгі жұмысшылардың көбі заңсыз емес, тіпті көптегені АҚШ азаматы екенін, ал күндізгі жұмыс көбінесе тұрақты жұмысқа өтуге мүмкіндік беретінін көрсеткен. Ұйымдастырылмаған күндізгі жұмыс күндізгі жұмысшылар үшін нақты проблемалар тудырады: соңғы екі айда әр үшінші жұмысшы жалақысының ұрлануына тап болған, ал өткен жылы әр бесінші жұмысшы жұмыс орнында ауыр жарақат алған. Төмен жалақы, нашар жұмыс жағдайы, жұмыс берушілердің зорлық-зомбылық көрсетуі және жұмысқа байланысты жазатайым оқиғаларға сақтандырудың болмауы жиі кездеседі. Иммигрант күндізгі жұмысшылар туралы көптеген шағымдар түседі. Оларға бос жүріп, шу шығару, қылмыс жасау және жұмыс берушілердің тұрақтарында көліктерді тізгінсіз айдау сияқты мәселелер жатады. Қалалар мен округтер әртүрлі шешімдерді қолданып көрді, бірақ нәтижелері әртүрлі болды. Кейбір муниципалитеттер мен қауымдастықтар жұмысшылардың демократиялық түрде басқарылатын орталықтар, белгіленген аймақтар мен ұйымдар құруына қолдау көрсеткен, олар жұмысшылардың құқықтарын қорғауға бағытталған. Мұндай жұмысшылар орталықтары кем дегенде 18 жыл бұрын Лос-Анджелесте пайда болған. Басқа муниципалитеттер иммиграциялық заңдарды қатаң орындау үшін күндізгі жұмыс орындарын бағытқа алған. Иммигрант жұмысшылардың құқықтарын қорғауға бірдей мүдделі болса да, NDLON және Күндізгі еңбек зерттеу институты күндізгі еңбек орталықтарының екі әртүрлі моделін ұсынады. NDLON «әлеуметтік қызмет агенттігі моделін», ал Институт «жұмысшылардың өзі жасаған модельді» ұсынады. Күндізгі еңбек орталықтарының әртүрлі үлгілері әр модельдің әртүрлі мақсаттарын көрсететін әртүрлі нәтижелерге әкелуі мүмкін. Жаңа проблемалар туындауы мүмкін, мысалы, орталықтың жанында сағаттан кейін үйсіз және есірткіге тәуелді адамдардың көп тобы жиналуы, ал орталықтарды қоршаған көшелерге басқа аудандардан көптеген жұмысшылар келуі мүмкін. Орталықтардағы жұмыс деңгейінің төмендігі, жалақының төмендігі және жұмыс үлестіру жүйесімен байланысты проблемалар да жиі кездеседі.