Кіріспе

Америка Құрама Штаттарындағы мерекелер

Америка Құрама Штаттарында мемлекеттік мерекелерді федералды, штаттық және жергілікті үкіметтер белгілейді және олар көбінесе мемлекеттік кеңселерді жабу немесе мемлекеттік қызметкерлерге ақылы демалыс беру арқылы тойланады. Федералды үкімет жеке кәсіпорындарды жабылуға немесе ақылы демалыс беруге міндеттемейді, көптеген штаттық және жергілікті үкіметтерде де осылай, сондықтан жұмыс берушілер қай мерекелерді тойлауға болатынын өздері шешеді. Бірнеше федералды мерекелер жеке кәсіпорындарда ақылы демалыс күндері кеңінен тойланады. Оларға Жаңа жыл, Еске алу күні, Тәуелсіздік күні, Еңбек күні, Алғыс айту күні және Рождество жатады. Кәсіпорындар көбінесе Жаңа жыл қарсаңында, Рождество қарсаңында және Алғыс айту күнінен кейінгі күні демалыс береді, бірақ олардың ешқайсысы федералды мереке емес. Басқа федералды мерекелер кәсіпорындарда аз тойланады. Көптеген федералды мерекелер дүйсенбі немесе жұма күндері тойланады, осылай үш күндік демалыс жасауға болады. Рождество – федералды мереке болып табылатын жалғыз діни мереке. Кейбір кәсіпорындар христиан дінін ұстанбайтын қызметкерлеріне өз діни мерекелері үшін ақы төлеп демалуға мүмкіндік береді. Хэллоуин және Валентин күні сияқты басқа мерекелер Америка Құрама Штаттарында кеңінен тойланады, бірақ көбінесе ақылы демалыс күндеріне жатпайды.

Шолу

Заң бойынша барлық кәсіпорындардың жабылуын талап ететін ұлттық мерекелер жоқ. Федералдық мерекелер тек белгілі бір федералдық жарғымен құрылған және реттелген кәсіпорындар, мемлекеттік мердігерлер және Вашингтон қаласы үшін ғана белгіленеді. Қалған барлық мерекелер штаттар тарапынан белгіленеді. Көптеген штаттар жергілікті билік органдарына, қалаларға, ауылдарға және т.б. өздерінің жергілікті мерекелерін белгілеуге рұқсат береді. Осының салдарынан, мерекелер тарихи түрде федералдық деңгейде реттелмеген, және федералдық заңмен кәсіпорындардың жұмыс істеуі реттелмейді. Көптеген штаттарда федералдық үкімет сақтамайтын қосымша мерекелер бар. Олардың ішіндегі ең маңыздысы – штаттардың құрылған күнін тойлау. 2000 жылдан бері, Малькольм Х күні мен Роза Паркс күні, федералдық Мартин Лютер Кинг күніне қосымша, кейбір қалалар мен штаттарда Америка Құрама Штаттарына афроамерикандықтардың үлесін құрметтеу және тану мақсатымен құрылды. Иллинойс және Калифорния штатының Беркли қаласы – Малькольм Х-тің құрметіне ресми мереке белгіленген және кеңселер жабылатын екі орын. Миссури штаты Роза Паркс туған күнін тойлайды. Көптеген кәсіпорындар да белгілі бір мерекелерді тойлайды, бірақ олар да мемлекеттік органдармен міндетті емес. Көптеген жұмыс орындарында діни мерекелер мен этникалық мерекелер, мысалы, Әулие Патрик күні, Кванза, Дивали, Марди Гра және Синко-де-Майо тойланады, бұл жақсы тәжірибе саналады. Әрбір мерекенің танымалдылығын анықтау қиын болғанымен, ең көп сәлемдеме карточкалары сатылатын мереке – Рождество. Ірі сауда орындары, мысалы, сауда орталықтары, тек Алғыс айту күні мен Рождество күні жабылады, ал қалған мерекелерде жұмыс істейді, Рождество алдында және Жаңа жыл алдында ерте жабылады, кейде басқа да маңызды мерекелерде де. 2010 жылдардағы бөлшек сауда нарығының күрт тарылуына байланысты, саудагерлер Black Friday және мерекелік сауда маусымын ұзарту үшін Алғыс айту күні кешкі және түнгі уақытта көбірек ашыла бастады, алайда COVID-19 пандемиясы бұл практиканы қатты шектеді. Барлық ірі компаниялар негізгі мерекелерде (Жаңа жыл, Еске алу күні, Тәуелсіздік күні, Еңбек күні, Алғыс айту күні және Рождество) жұмыстан босатылып, жабылады. Кейбір сауда емес кәсіпорындар Алғыс айту күнінен кейінгі күні жабылады, ал федералдық банктер мен почта бөлімшелері сияқты басқалары сол күні жабылуға құқылы емес. Әдетте жексенбі күндері жұмыс істейтін кейбір шағын кәсіпорындар, сол күні клиенттердің азаятынын күтсе, Пасха жексенбісінде жабылады.

Демалыс бизнесіне шектеулер

Кейбір штаттар кейбір мерекелерде белгілі бір кәсіптік қызметтерді шектеуде. Көк заңдар бойынша, кейбір штаттарда белгілі бір демалыс күндері кейбір кәсіпорындардың жабылуы міндетті болып табылады. Мысалы, кейбір Жаңа Англия штаттарында, күніне белгілі бір сағаттан артық жұмыс істейтін кәсіпорындар Алғыс айту күні жұмыс істей алмайды. Мұндай жағдайларда көбінесе автомобиль сату орталықтары мен алкоголь дүкендері жабылады. Кейбір мерекелер мерекенің мағынасына байланысты қоғамдық қызмет көрсетумен тойланады. Алайда, ешбір федералдық, штаттық немесе жергілікті мемлекеттік орган мұндай қызметті міндетті етпейді.

Діни маңызы бар мерекелер

Америка Құрама Штаттарындағы діни және мәдени мерекелерге діни сенімдер мен тәжірибелердің әртүрлілігі тән. Алайда, Америка Құрама Штаттары Конституциясының Бірінші түзетуінде «Конгресс дін орнатуға қатысты ешқандай заң қабылдамайды, немесе оның еркін танылуын шектемейді» делінген, ал VI бапта «Америка Құрама Штаттарының кез келген лауазымына немесе қоғамдық сеніміне біліктілік ретінде діни сынақ ешқашан талап етілмейді» деп көрсетілген. Осының нәтижесінде, Америка Құрама Штаттарында түрлі діни сенімдер гүлденіп, жойылды. 2002 жылы американдықтардың көпшілігі діннің өмірінде «өте маңызды» рөл атқаратынын мәлімдеді, бұл көрсеткіш дамыған елдер арасында бірегей. 2012 жылы американдықтардың көпшілігі (73–80%) өздерін христиандар деп санады, ал шамамен 15–20% діни байланысы жоқ екенін айтты. 2008 жылғы Америкалық діни идентификациялық зерттеуде (ARIS) американдық ересектердің 76% өздерін христиандар деп санады, олардың 51% протестанттық немесе оған жатпайтын түрлі шіркеулерге баратынын, ал 25% католиктік сенімдерін білдірді. Сол сауалнамада басқа діндер (мысалы, ислам, иудаизм, буддизм және индуизм) ересектердің жалпы санының 4% құрағаны, тағы 15% діни байланысы жоқ екенін, ал 5,2% білмейтінін немесе жауап беруден бас тартқанын көрсетті. 2012 жылы Pew форумы жүргізген сауалнамада американдықтардың 36 пайызы апта сайын немесе одан да жиі құдайға сыйынғанын айтты.

Христиандық мерекелер

2019 жылы АҚШ-тағы ересектердің 65% өзін христиан деп жариялағандықтан, осы топқа жататын көптеген адамдар діни күнтізбедегі мерекелерді тойлайды. Рождество күні көптеген кәсіпорындар, сондай-ақ федералды, штаттық және жергілікті билік органдары жабылады. «Рождестволық оқиға» фильмінде қытай мейрамханасы Рождество күні ашық болатын жалғыз орын екені көрсетілген. Кейбір жеке кәсіпорындар мен басқа да ұйымдар Ұлы жұма күні жұмыстан босатылады. Ұлы жұма күні қаржы және қор нарықтары жабылады. Көптеген бөлшек сауда дүкендері ашық болады, бірақ кейбіреулері ертерек жабылуы мүмкін. Мемлекеттік мектептер мен көптеген университеттер Ұлы жұма күні дербес мереке ретінде немесе көктемгі демалыстың бір бөлігі ретінде жабылады. Пошта жұмыс істейді, ал федералды үкімет бақылайтын банктер Ұлы жұма күні жабылмайды. Банктер, сауда орталықтары, ойын-сауық орталықтары және әдетте сенбі күндері ашық болатын көптеген жеке бөлшек сауда дүкендері Пасха күні жабылады. «Түстер мерекесі» деп аталатын Холи фестивалі осы фестиваль негізінде жазылған Бродвей мюзикліне шабыттандырды. АҚШ-тың көп бөлігінде ресми түрде мойындалмаса да, Нью-Йорк қалалық кеңесі оны Нью-Йорк қаласындағы ресми мектеп демалысы деп таныды. CNN телеарнасы Дивали мерекесінің «The Office» телесериалының бір эпизоды арқылы американдық поп-мәдениетінде көрсетілгенін хабарлады.

Яһуди мерекелері

Яһудилердің ең көп тойланатын үш мерекесі – Рош-Хашана, Йом-Киппур және Ханука. Паска (Құтқарылу) мерекесі мен Йом-Киппур, Рош-Хашана мен Ханукадан өзге Техас штатында қосымша штат деңгейіндегі міндетті емес мереке ретінде танылады. Барлық яһуди мерекелері күні батыстан басталатындықтан, олардың барлығы бұрынғы күні кештен басталады.

Исламдық мерекелер

Рамазан, Ораза айт және Құрбан айт мерекелері АҚШ-та мойындалды. Бұл мерекелер туралы ақпаратты ірі күнтізбе шығарушылар басып шығарған күнтізбелерде кездестіруге болады. "Ал-Жазира" хабарлағандай, Нью-Йорк және Мичиган штаттарындағы (әсіресе Дирборн) мектептер барлық мұсылман мерекелерін тойлау үшін жабылуы мүмкін.

Ішімдік демалыс

Ұлттық денсаулық сақтау институтының мәліметінше, 18 жастан асқан халықтың шамамен 86 пайызы алкогольді ойын-сауық немесе әлеуметтік жиындарда ішеді. АҚШ-та ең "тойлы" саналатын мерекелер көбінесе "ең көп мас болатын мерекелер" деп есептеледі. Мерекелер көбінесе барбекю және сыра ішумен байланысты өтеді. Осы мерекелердің көпшілігінің ресми мәртебесі болмаса да, олар алкоголь ішу мәдениетімен тойланып, осы мерекелердің негізгі мақсаты ішімдік болуы себеп. Бұл мерекелердің танымал екендігі осы оқиғаға сатып алынатын алкоголь мөлшерімен өлшеніп бағаланады.

Конфедерацияның мерекелері

Кейбір штаттар Америка Конфедерациялық Штаттарын құрметтейтін мерекелерді тойлайды, бұл штаттар Құрама Штаттардан бөлініп шыққан. Осы штаттық мерекелердің көпшілігі 20 ғасырдың басында, Азамат соғысы аяқталғаннан кейін 50 жыл өткен соң, Конфедерацияның жоғалған ісі туралы мифтің бір бөлігі ретінде құрылды. Конфедерация еске алу (немесе Батырлар) күні Алабама, Флорида, Кентукки, Миссисипи, Оңтүстік Каролина, Луизиана және Техас штаттарында әртүрлі күндері тойланады. Роберт Ли күні (Лидің 19 қаңтардағы туған күніне сәйкес) әлі де Алабама және Миссисипиде Мартин Лютер Кинг кіші күнімен бірге тойланады, бұл соңғы қалған штаттар. Флоридада ресми түрде мойындалған, бірақ онда кеңінен сақталмайды. Арканзас штаты 1985 жылы Роберт Ли күнін Мартин Лютер Кинг кіші күнімен біріктірді. 2017 жылы штат Лидің атын қаңтардағы мерекеден алып тастау туралы заң қабылдады және оның орнына Лидің құрметіне қазан айының екінші сенбісінде штаттық еске алу күнін белгіледі. Конфедерация тарихы айы кем дегенде бір рет Алабама, Флорида, Джорджия, Луизиана, Миссисипи, Техас және Вирджиния штаттарында, сондай-ақ түрлі қалаларда, әдетте Конфедерация еске алу күнін толықтыру үшін сәуір айында жарияланды.