Кіріспе
Дэвид Рентген (1743 жылы Гернхаагта дүниеге келген, 1807 жылғы 12 ақпанда қайтыс болған) – XVIII ғасырдағы танымал неміс жиһаз шебері, бүкіл Еуропаға маркеттериясымен, құпия жәшіктерімен, инкрустациясымен және механикалық жинақтарымен әйгілі болған. Оның туындылары кейінгі рококо және неоклассикалық стильдерін қамтиды.
Хронологиясы
1753 жылы оның әкесі Абрахам Рентген, Лондонда Уильям Гоммның шеберханасында тәлім алғаннан кейін, Кобленцке жақын орналасқан Нойвидтегі моравиялық поселеніне көшіп келді, онда жиһаз фабрикасын құрды. Давид әкесінің шеберханасында кәсібін үйреніп, 1772 жылы әкесінің бизнесін мұраға алды және сағатшы Кинцингпен серіктестікке кірісті. Ол кезде фирманың аты Францияда да жақсы танымал болды. Ол Францияда Жан Франсуа Обен және Жан Анри Ризенер сияқты Ансиен Режимнің соңғы жылдарында өзгешелікке қол жеткізген шетелдік жиһаз жасаушылар мен инкрустация шеберлерінің бірі ретінде еске алынады. Париж Еуропаның сән орталығы болғандықтан, ол көрме залын ашты, бірақ оның жиһаздары Нойвидте жасалды. Гравёр Виллерс оның Париждегі алғашқы келгенін, 30 тамыз 1774 жылы, М. Ронтген, танымал жиһаз шебері, Nieuwied-те орналасқан, Кобленц суретшісі, М. Зиктің Кобленцтегі суретшісінен келген ұсыным хатымен маған келді деп жазды. М. Ронтген Парижде ешкімді танымағандықтан, мен оған қажет болған бірнеше мүсіншілер мен суретшілерді таныстыру арқылы көмектестім. Рентген ең алдымен тапқыр бизнесмен болды. Оның саудасы күткендей дамымады. Парижге келген кезде, шетелдік жиһазды сату құқығына күмәнді қарады. 1780 жылы ол бұл мәселені жаңа инкрустация стилін ойлап табу арқылы шешті, ол көп назар аударды. DR ағаш инкрустациясының күрделі үлгілерін құрастырып, пиетра-дура әсерін жасады, бұл жарық пен көлеңкені күйдіру, түтіндіру немесе инкрустация бөлшектерін ойып бедерлеу арқылы бейнелеуден өзгеше болды. Оның күрделі қарсыластары оны өзінің эксклюзивті гильдиясына қабылдады. Ол өзінің ана тілі неміс тілі болған Мария Антуанетта патшайымының қамқорлығына ие болды. Ол Еуропаға бірнеше сапар барысында, оған Париж сәніндегі киімдермен киіндірілген сыйлықтар мен қуыршақтарды жеткізуді тапсырды. Бұл киімдер оның анасы мен қарындастарына киім тігушілерге үлгі ретінде қызмет етуі керек еді. Оның қызықты механикалық ерекшеліктері бар жиһаз жасаудағы шеберлігі үшін патшайым Рентгенді жиһаз шебері-механик етіп тағайындады. XVIII ғасырдың соңында танымал болған әйелдердің киім үстелдері, туалет бұйымдарын жасыру үшін бюро, сурет салу үстелі немесе басқа да жеке емес жиһаз ретінде көрінуі үшін жасалды. Жасырын серіппе, құлып немесе түйме оның екі мақсатын ашты. Давид бұл стильді меңгерді, оны театр кейіпкерінің атымен Харлекин деп атады, архетипке сілтеме қандай болса да. Оның механикалық таланты, оның шеберлігінен де асып түсті. Оның даңқының ауқымын Гётенің «Вильгельм Майстер» романындағы есімі көрсетеді. Перінің өлімді сүйгенімен бірге саяхаттаған қорабы Рентгеннің бюросына теңестірілді, онда бір тартым көптеген серіппелерді, құлыптарды, жасырын сөрелерді, құпия бөліктерді және механикалық құрылғыларды босатады. Басын жоғалтқанға дейін Людовик XVI оған осындай бюро үшін 80 000 ливр төлеген. Сырттан қарағанда, ол комодқа ұқсады. Инкрустация панельдерінде өнердің римдік құдайы Минерва Мария Антуанеттаның суретін оның аты жазылған бағанаға іліп қойған. Архитектуралық бөлшектердің үстінде музыкалық сағат (өріптесі Питер Кинцингтің жұмысы) орналасқан, оның үстінде Парнас шыңы бейнеленген купол болды. Бұл монументалды жұмыстың ішкі бөлігі 3 метр биіктікте орналасқан және механикалық дәлдіктің ғажабы болды. Ол Наполеон тұсында Бірінші империя кезінде жоғалып кетті. Рентген өзінің назарын Парижге, тіпті Францияға ғана шектемеді. Ол фабрикасының өнімдерімен жиһаз фургондарымен бірге Еуропаны аралады. Оның сауда-саттықпен айналысу қабілеті ерекше болғаны сөзсіз. Оның Берлин мен Санкт-Петербургте дүкендері болды. Ресейге жасаған сапарының бірінде ол Екатерина патшайымға 20 000 рубльге есептелген жиһаз сатты. Ол 5000 рубльді және күттірмейтін өтінішті тез орындау үшін жеке сыйлық, алтын табақ қорапшасын қосты. Ресей теңіз флотының түрік әскерін Чешмедегі жеңісі туралы хабар жеткенде, Д.Р. патшайымның жеке бюросына сол күн мен уақытты еске алатын сағат орнатты. Бұл жиһаздар жиынтығы Ресейден тыс жерде каталогталмаған көптеген керемет өнерлер бар Эрмитаж сарайында сақталып тұр деп есептеледі. Франция патшайымы мен Ресей императоршасының қамқорлығына Давид Пруссияның патшасы Фредерик Вильгельм II-ні қосты, ол 1792 жылы оны Төменгі Рейн ауданының коммерциялық агенті етіп тағайындады. Француз революциясы мен Наполеон соғыстары сол кезеңнің көптеген басқа да ірі жиһаз шеберлері сияқты Рентгеннің даңқын басып тастады. 1793 жылы Революциялық үкімет оны эмигрант деп жариялап, оның көрме залдарының, инвентаризациясының және жеке заттарын тәркіледі. Одан кейін ол Парижде тағы да бизнес жасаған жоқ. Бес жылдан кейін, Германияға, Пруссияға және Австрияға жасалған француз шабуылы Нойвидтегі оның фабрикасының жабылуына әкелді. Ол 12 ақпан 1807 жылы Висбаденде жартылай қирап қайтыс болды. Оның жеке қолындағы жұмыстарының ең толық жиынтығы Саксе-Кобург және Гота герцогтық үйіне тиесілі, ол Кобургтегі Калленберг сарайында көрмеге қойылған. 2012 жылы Метрополитен өнер музейінің қызметкері Вольфам Кёпп Рентгеннің оңай тасымалдау үшін алынып келінетін аяқтары бар ерекше үстелін тапты.
Бағалау
1911 жылы шыққан "Британ энциклопедиясының" 11-ші басылымындағы өмірбаянына сәйкес, Рентген шебер шкаф жасаушы болған жоқ: "Оның формалары көбінесе ұқыпсыз, сәнді емес және қарапайым болды; оның жиһаздары 1790 жылға дейін өркендеген француз және ағылшын шеберлерінің өнерінен кемшілік көрсетеді. Оның қола бұйымдары дизайны нашар әрі өңделуі дөңгелек болды; қысқасы, оның жұмысы коммерциялық мүдделерге бағынған. Бірақ, қапталдарын безендіруші ретінде ол жоғары деңгейде танымал. Оның маркеттериясы, басқа жағынан, одан да жоғары тұрған Ризенердің жұмысынан батыл әрі күшті. Ол механизмді тапқыр ойластырушы ретінде бұрынғы ұрпақтардың қазіргі сыншылардан, салыстыру мүмкіндіктеріне ие болғандардан, жоғары бағаланған беделге ие болды. Механикалық жағынан ол Кинцингтің көмегімен көптеген ұзын жақшалы және басқа да сағаттарды, сонымен қатар тапқыр көрсеткіш және тіркеу құрылғыларымен жасады. Рентген сәулеттік формаларды ұнататын, ал оның маркеттериясы көбінесе 18-шы ғасырдың сүйікті тақырыбы болған классикалық мифологияның көріністерін бейнелейді". Ол Лондондағы V&A мұражайында және басқа да коллекцияларда кеңінен өкілдік етілген.