Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Графикалық сауаттылық – эскиздер, фотосуреттер, диаграммалар, карталар, жоспарлар, кестелер, графиктер және басқа да мәтіндік емес форматтарда ақпаратты түсіну және беру қабілеті.
Graphicacy is defined as the ability to understand and present information in the form of sketches, photographs, diagrams, maps, plans, charts, graphs and other non textual formats.
Шығу тегі
Графикалық сауаттылық терминін география ғалымдары Уильям Балчин мен Элис Коулман визуалды-кеңістіктік және картографиялық қабілеттерді сипаттау үшін ұсынған, бұл – "сөзбен немесе сандармен толыққанды жеткізіле алмайтын кеңістіктік ақпаратты жеткізу", соның ішінде графикалық өнердің барлық саласы, географияның, картографияның, компьютерлік графиканың және фотосуреттің көп бөлігін қамтиды. "Графикалық сауаттылық" сөзі сауаттылық, сандық сауаттылық және сөздік шеберлік сияқты ұғымдармен салыстыру арқылы таңдалды.
The word graphicacy was coined by geographers William Balchin and Alice Coleman as a characterisation of visuo spatial and cartographic abilities, "the communication of spatial information that cannot be conveyed adequately by verbal or numerical means", including the whole field of graphic arts and much of geography, cartography, computer graphics, and photography. The word "graphicacy" was chosen by analogy with literacy, numeracy and articulacy.
Басқа дағдылардан айырмашылықтары
Графиканы түсіндіру мәтінді оқу процесіне шартты түрде ұқсас, ал графиканы жасау мәтін жазудың кері процесі болып табылады. Дегенмен, мәтін мен графика әртүрлі символ жүйелеріне негізделген. Мысалы, мәтін мазмұнына қарамастан қолданылатын белгілі бір ұйымдастыру қағидаларымен құрылады, графикада мұндай ережелер жоқ. Мәтін құрылымында ақпарат бірліктері (сөздер) жалпыға ортақ келісімдерге сәйкес ұйымдастырылуы тиіс (мысалы, жоғары сол жақтан басталып, бет бойынша реттелген қатарлармен төмен қарай жүреді). Ал графика мұндай қатаң құрылымдық талаптарға бағынбайды. Оның орнына, графикалық элементтердің сипаты мен орналасуын өзінің мазмұны анықтайды. Мысалы, графикада бейнеленген нақты тақырыпты құрайтын элементтердің пішіні мен кеңістіктегі орналасуы, графикада көрсетілген графикалық элементтер мен құрылымның негізі ретінде пайдаланылады. Бұл жазба мәтінге тән емес, онда сөздер мен олардың орналасуы бейнеленген тақырыпқа ешқандай ұқсамайды. Мәтін мен графика арасындағы осы және басқа да маңызды айырмашылықтардың нәтижесінде, графиканы түсіну және жасау процестері мәтінді түсіну және жасау процестерінен өзгеше болады.
Interpretation of graphics is loosely analogous to the process of reading text, while generation of graphics is the counterpart of writing text. However, text and graphics are based on very different symbol systems. For example, whereas text is structured according to formal organisational rules that apply irrespective of the content, this is not the case for graphics. With text structure, the units of information (words) are expected to be organised according to broad conventions (such as being sequenced in orderly rows starting from top left and progressing down the page). However graphics are not subject to a similarly stringent set of structural conventions. Instead, it is the content itself that determines the nature of the graphic entities and the way they are arranged. For example, the form and spatial arrangement of the items that comprise the actual subject matter being represented in the graphic are used as the basis for the graphic entities and structure that are displayed in the graphic. This is not the case with written text where the words and their arrangement bear no resemblance to the represented subject matter. Because of these and other fundamental differences between text and graphics, the processes involved in comprehension and production of graphics are distinguished from those involved in comprehension and production of text.
Мәселелер
Графикалық сауаттылық тұжырымы графикалық ақпараттың ерекше белгілерін мойындайды, олар оны сөздік және сандық ақпарат сияқты басқа да бейнелеу нысандарынан ажыратады. Графикалық сауаттылықты әдебиеттік сауаттылықтан және сандық білімнен бөлу, графиканың, сөздердің және сандардың адам коммуникациясына тигізетін ерекше және толықтыратын үлестерін анықтайды. Графикалық дағдылардың түсіндіру бөліктері графиканың коммуникация үшін негізгі жауапкершілікті жүктелетін жағдайлардың кеңеюіне қатысты маңызға ие. Графикалық сауаттылықтың маңыздылығы география, ғылым және математика сияқты пәндерде ерте танылды, онда графика маңызды рөл атқарады. Осы және ұқсас пәндердегі педагогтар студенттердің графикалық түрде ұсынылған ақпаратты түсіну қабілетіне көбірек мән беруде. Графиканың кейбір түрлерін түсіндіру кейде өте қиын болуы мүмкін. Сонымен қатар, графикалық дағдылар көбінесе туа біткен емес, үйрену арқылы қалыптасады және көрерменнің нақты графикалық түрлерді түсіндіру қабілеті олардың алдыңғы білімімен байланысты, атап айтқанда, тақырыпты бейнелеу үшін қолданылатын нақты графикалық жүйе туралы біліммен және графикада бейнеленген тақырып туралы біліммен. Осы алдыңғы білімнің кез келген саласындағы елеулі жетіспеушілік көрерменге графиканы түсінуге кедергі келтіруі мүмкін.
The concept of graphicacy acknowledges the characteristic features of graphic information that distinguish it from other forms of representation such as verbal and numerical information. Separating graphicacy from literacy and numeracy delineates the distinctive and complementary types of contributions that graphics, words, and numbers each make in human communication. The interpretative components of graphicacy skills are relevant in the increasing range of situations where graphics carry the primary responsibility for communication. Early recognition of the importance of graphicacy came from disciplines such as geography, science and mathematics in which graphics play a key role. Educators in these and similar disciplines have become increasingly concerned with the capacities of students to comprehend information presented by way of graphics. The interpretation of certain types of graphics can sometimes be very challenging. In addition, it is thought that graphicacy skills are largely learned rather than innate and that a viewer's capacity to interpret particular types of graphics is related to their background knowledge, in particular knowledge about the specific graphic system used to depict the subject matter, and knowledge about the subject matter that is depicted in the graphic. Severe deficiencies in either of these aspects of background knowledge may prevent a viewer from comprehending a graphic.