Кіріспе
Ұйықтауға дайындалып жатқан адамға оқиға айту – балаға ұйықтамас бұрын оқиға айтудың дәстүрлі түрі, баланың ұйқыға дайындалуына көмектеседі. Ұйықтамас бұрын айтылатын ертегі көп отбасыларда қалыпты жағдай болып саналады. "Ұйықтамас бұрынғы ертегі" терминін Луиза Чандлер Мултон 1873 жылы жарық көрген "Ұйықтамас бұрынғы ертегілер" кітабында қолданды. Ғалым Робин Бернштейн "ересек адамның балаға ұйықтамас бұрын дауыстап оқып беру рәсімі негізінен XIX ғасырдың екінші жартысында қалыптасып, ХХ ғасырдың басында балаларды тыныштандыру үшін күннің соңында қажетті рәсімдерге сенімнің артуымен бірге кеңінен таралғанын" көрсетеді. Бұл рәсім әртүрлі құбылыстардың нәтижесінде пайда болды және олармен байланысты болды: сурет кітаптары индустриясының өсуі, балалардың жеке бөлмелерде ұйықтауының таралуы, электр қуаты мен жылыту жүйелерінің кеңеюі кешкі оқуды отбасының басқа кеңістіктеріне көшірді, сондай-ақ ата-аналарды балаларға ұйықтамас бұрын міндетті түрде рәсімдер қажет деп сендірген психологтардың пайда болуы. Бернштейннің жазуынша, "ХХ ғасырдың ортасына қарай бұл рәсімнің айқын символдық мағынасы пайда болды. Ата-ананың баласына ұйықтамас бұрын кітап оқып беруі – дұрыс тәрбие берудің және орта таптың балалық шағының белгісіне айналды". Ұйықтамас бұрын ертегі оқу ата-ана мен балаға көптеген пайда әкеледі. Ұйықтамас бұрынғы тұрақты оқу баланың миын дамытуға, тілдік қабілетін жетілдіруге және логикалық ойлау дағдыларын арттыруға көмектеседі. Оқиға айтушы мен тыңдаушы арасындағы қарым-қатынас ата-ана мен бала арасындағы эмоционалды байланысты нығайтады.
A bedtime story is a traditional form of storytelling, where a story is told to a child at bedtime to prepare the child for sleep. The bedtime story has long been considered "a definite institution in many families". The term "bedtime story" was coined by Louise Chandler Moulton in her 1873 book, Bed time Stories. The scholar Robin Bernstein traces how the "ritual of an adult reading out loud to a child at bedtime formed mainly in the second half of the nineteenth century and achieved prominence in the early twentieth century in tandem with the rising belief that soothing rituals were necessary for children at the end of the day. The ritual resulted from and negotiated diverse phenomena: not only the growth of the picture book industry but also the spread of isolated sleeping in which children occupied individual bedrooms, the expansion of electricity and heating systems that shifted evening reading beyond the hearth to other domestic spaces, and a bevy of newly crowned psychological experts who persuaded parents that children needed" bedtime rituals. "By the middle of the twentieth
century," Bernstein writes, "the ritual had acquired acute symbolic meaning. Parents’ reading to children at bedtime became a metonym for proper parenting and an idealized middle class childhood." Reading bedtime stories yields multiple benefits for parents and children alike. The fixed routine of a bedtime story before sleeping can improve the child's brain development, language mastery, and logical thinking skills. The storyteller listener relationship creates an emotional bond between the parent and the child.
Батыс мәдениеті
Батыс мәдениетінде көптеген ата-аналар балаларына тыныш ұйықтауын қамтамасыз ету үшін ұйықтар алдында әңгіме оқиды. Көбінесе, бұл әдет ата-ана мен бала арасындағы жақсы қарым-қатынасты нығайтудың және басқа да пайдалардың туындауының бір жолы деп есептеледі. Әңгімелердің түрі мен оқу уақыты мәдениетке қарай өзгеруі мүмкін. Батыс мәдениетінде ұйықтар алдында оқылатын әңгімелердің түрлі санаттары кездеседі.
Мәдени сурет
Кез келген мәдениет сияқты, батыс елдерінің ұйықтар алдындағы әңгімелері де дәстүрлі құндылықтармен және басым субмәдениеттерден алынған оқиғаларға толы. Ковбойлар мен хиппи өмір салты туралы айту ауызша әңгіме айтудың маңызды бір түрі болып табылады.
Жаңа авторлар
Баспа және түрлі түсті басылымның қолжетімділігі арқасында, жаңа авторлар әңгіме жазу саласына қатысып, көрерменнің қызығуын ояту үшін жаңа, шығармашылық және суреттерге байланысты әңгімелер жазады, бұл Артур С. Максвеллдің балаларға арналған әңгімелер сериясында көрсетілгендей.
Еуропалық мәдениет
Еуропа мәдениетінің ұлы мол төсек алдындағы әңгімелер қоры бар. Олар тек Еуропа аймағында ғана емес, бүкіл әлемде танымал. Бұл балалардың ой-қиялын дамытуға және қабілеттерін арттыруға көмектеседі. Еуропа төсек алдындағы әңгімелер мәдениеті Әзұп немесе грек мысалына негізделген, олар ересектер мен балалардың бәріне де әлем жүзінде ұнайды.
Эзоптың аңыздары
Эзоп аңыздары – грек әңгімешісі Эзоп жазған аңыздар жинағы. Бұл аңыздарда түрлі жануарлар бейнеленеді, олар жас өрбулерге моральдық сабақтарды үйретуге немесе даналықты жеткізуге арналған. Аңыздардағы моральдық мәніне байланысты, олар қазіргі заманда балаларға этикалық және рухани құндылықтарды сіңіру үшін оқылады. Эзоп аңыздары бастапқыда ауызша хабарлар мен грек халқының мұрасы болған. Эзоптың өлімінен кейін отыз жыл өткен соң, бұл аңыздар жиналып, кітап түрінде жарық көрген. Эзоптың шығармалары латын және грек тілдерінде жазылып, кейін әртүрлі тілдерге аударылған, осылайша оларға үлкен даңқ келген.
Эзоптың аңыздарында не бар?
Ертегілер балаларға да, ересектерге де сабақтарды жылдам әрі тиімді үйренуге көмектеседі. Мысалдар қабылдаудан гөрі күшті. Сондықтан балалар осы сияқты оқиғалардан көбірек моральдық құндылықтарды ұсынады.
Қазіргі заманғы ертегілер
Қазіргі заманда кейбір ересектер де ұйықтау үшін ұйықтар шағын әңгімелерді пайдаланады. Көбінесе осы мақсатта мобильді қосымшалар қолданылады.
Ғылыми зерттеулер
Балаларға ұйықтамас бұрын ертегі оқып беру олардың сөздік қорын дамытады.