Кіріспе

Барбара Гоудидің 1999 жылғы романы. «Ақ сүйек» – Барбара Гоуди жазған және 1999 жылы HarperCollins баспасында жарық көрген канадалық роман. Ол 1998 жылы Scotiabank Giller Prize сыйлығына ұсынылған. Кейде Ричард Адамстың «Уотершип Даун» романымен салыстырылатын бұл кітап ересектерге арналған фантастикалық туынды, оның басты кейіпкерлері – африкалық пілдер. Оқиға нақты табиғи ортада өрбітеді, бірақ пілдер бір-бірімен сөйлесе алады. Автор пілдердің мінез-құлқын зерттеу нәтижесінде, пілдерге адам сипаттары беріліп, олар өз діндерін, халық ауыз әдебиетін және салт-дәстүрлерін қалыптастырады. Романға оқиға орын алған Африка аймағының картасы, піл кейіпкерлерінің шежіресі және пілдердің тілінде қолданылатын терминдердің сөздігі қоса берілген. («Уотершип Даун» романынан айырмашылығы, кейіпкерлер өз тілінде сөйлемейді, бірақ өз тілінде жоқ ұғымдарды білдіру үшін белгілі бір сөздерді қолданады, мысалы, бамбук үшін «үлкен шөп», ал биік қызу үшін – «сасқақ»).

Сюжет

Роман толығымен фил кейіпкерлерінің көзқарастарынан баяндалады. Нағыз филдерге ұқсап, барлық әйел филдер (сиырлар) және жас ересек еркек филдер (қазақылар) аналық туыстық топтарда өмір сүреді, ал ересек еркек филдер көбінесе жалғызбасты болады. Романның басты кейіпкерлері көбінесе "Ше С" отбасынан, оның ішінде алғашқы бұзаумен жүкті жас сиыр Мад қабылданады. Мадқа болашақты көру қабілеті сыйырған, ол кейде болашақты көре алады. Құрғақшылыққа ұшырап, адам аңшыларының саны артып келе жатқанда, Мад және оның отбасы құрғақшылық пен аңшылардың келмейтін аңыздағы "Қауіпсіз орынды" табуға тиіс. "Ақ сүйек" – жаңа туған филдің қабырғасы, ол саваннаның бір жерінде жатыр деп есептеледі және Қауіпсіз орынға бағыт көрсетеді. Мадтың асырап алған отбасы мүшелерінің көпшілігі қырғын салдарынан қаза болып, оның ең жақсы досы, Date Bed жоғалып кеткеннен кейін, Мад және қалған Ше С филдері Ақ сүйекті және Date Bed-ті іздеуге аттанады. Роман көбінесе нигилистік сипатқа ие, өйткені кейіпкерлердің ешқайсысы Қауіпсіз орынға жете қоймауы мүмкін, тек бірнеше ерекше жағдайларды қоспағанда. Сондықтан бұл кітап жойылып бара жатқан жануарлардың аяулы жағдайына күшті әлеуметтік түсінік ретінде қарастырылады, олардың жағдайын үмітсіз деп көрсетеді. Романның тағы бір маңызды тақырыбы – отбасылық байланыстардың маңыздылығы, сондай-ақ Мадтың Ше С отбасының асырап алынған мүшесі ретінде, басқа филдерден бөтен сезінуі. Роман тағы бір тақырыпта "Піл ешқашан ұмытпайды" деген ежелгі мақалды мойындайды. Романдағы мәліметтерге сәйкес, пилдер кәрілікке шалдығады, бірақ көпшілігі өмірлерінің гүлденген кезеңіне жетпей қаза болады, сондықтан бұл мақал көбінесе дұрыс. Пилдер өз өмірінің әрбір минутының ең ұсақ бөлшектерін есінде сақтай алады, адамдардан өзгеше, олар көбінесе маңызды оқиғаларды жақсырақ есінде сақтайды.