Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Бхопал биесі Бегум (1838–1901)
Begum of Bhopal (1838–1901)
Шахжахан Бегум (29 шілде 1838 – 16 маусым 1901) – екі рет Бхопал навабы Бегум болды (Орталық Үндістандағы ислам княздығының билеушісі): 1844–1860 жылдары (анасы регенттік қызметін атқарды) және 1868–1901 жылдары.
Shahjahan Begum (29 July 1838 – 16 June 1901) was the Nawab Begum of Bhopal (the ruler of the Islamic principality of Bhopal in central India) for two periods: 1844–60 (her mother acting as regent), and secondly during 1868–1901.
Өмірбаян
Шахжахан Бхопал қаласының жанындағы Исламнагарда дүниеге келді. Шахжахан – Бхопалдың Сикандар Бегумының, кейде дұрыс атағымен Бхопал Навабы болған, және оның күйеуі Жахангир Мұхаммед Ханның жалғыз тірі баласы еді. Ол 1844 жылы алты жасында Бхопалдың билеушісі ретінде мойындалды; анасы оның кәмілетке толмаған кезінде регенттік билік жүргізді. Бірақ 1860 жылы британдықтар Сикандар Бегумды Бхопалдың билеушісі деп мойындады, ал Шахжахан шеттетілді. Шахжахан 1868 жылы анасы қайтыс болғаннан кейін Бхопалдың Бегумы болды. Мемлекет басшылығына дайындалған Шахжахан салық жүйесін жақсартты, мемлекеттік кірістерді арттырды, әскерлерінің жалақысын көтерді, әскери қару-жарақтарды жаңартып, бөгет және жасанды көл салды, полицияның тиімділігін арттырды және мемлекет екі обадан зардап шеккеннен кейін алғашқы халық санауын жүргізді (халық саны 744 000-ға дейін азайды). Бюджет тапшылығын жою үшін опиум егіншілігін ұйымдастырды. Ол бірнеше кітаптың авторы ретінде танылды. Олардың ішінде "Гаухар и Иқбал" кітабында оның билігінің алғашқы және жетінші жылдарындағы маңызды оқиғалар мен сол кездегі Бхопалдағы әлеуметтік-саяси ахуал сипатталған. "Өмірбаян" – Сұлтан Жахан Бегумнің "Гаухар и Иқбал" атты өмірбаянның ағылшын тіліне аудармасы. Оны Бегумның білім беру жөніндегі кеңесшісі К.Х. Пейн жазған. Ол "Гаухар и Иқбал" кітабының екінші бөлігі – "Ахтар и Иқбал" кітабын жазды. 1918 жылы "Иффат ул-Муслимат" еңбегін жазды, онда Еуропа, Азия және Египеттегі әдет-ғұрыптардағы пурда және хиджап ұғымдарын сипаттайды. Ол Үндістандағы ең ірі мешіттердің бірі – Бхопалдағы Тадж-ул-Масаджид мешітінің құрылысын бастауға белсенді түрде қатысты. Бірақ оның қайтысынан кейін құрылыс тоқтап, кейіннен тоқтатылды; жұмыс тек 1971 жылы қайта басталды. Сондай-ақ, ол Бхопалдағы Тадж-Махал сарайын салды. Шахжахан Меккеге қажылық жасауды қалағанмен, нашар денсаулығы мен кеме апаттарына қатысты қорқынышы оның осы арманына жетпеуіне себеп болды. Шахжахан Бегум Ұлыбританиядағы Суррей графтығындағы Уокинг қаласында мешіт салуға үлкен қаржылай көмек көрсетті. Ол сондай-ақ Алигархтағы Мұхаммедті-Англо-Ориентал колледжінің құрылуына жан-жақты қолдау көрсетті, ол кейіннен Алигарх Мұсылман университетіне айналды. Хошангабад пен Бхопал арасында салынатын темір жол құрылысына да қаржылай көмек берді. 1855 жылы Шахжахан Бегум Бхопалдың орташа дәрежелі ақсүйекі Бақи Мұхаммед Ханға үшінші әйелі болып тұрмысқа шықты. Ол 1867 жылы қайтыс болды. Төрт жылдан кейін Шахжахан сол кездегі Біріккен провинциялардың Каннаудж қаласының Сиддик Хасан Ханға үйленді. Екінші некеде бала болмады. Шахжахан екі күйеуінен бөлек, екі немересінің де қазасын бастан өткерді. Шахжахан Бегумның соңғы жылдары жақсы басқарылатын мемлекеттің басшысы ретінде өтті.
Born in Islamnagar, near Bhopal, Shahjahan was the only surviving child of Sikandar Begum of Bhopal, sometime Nawab of Bhopal by correct title, and her husband Jahangir Mohammed Khan. She was recognised as ruler of Bhopal in 1844 at the age of six; her mother wielded power as regent during her minority. However, in 1860, her mother Sikandar Begum was recognised by the British as ruler of Bhopal in her own right, and Shahjahan was set aside. Shahjahan succeeded her mother as Begum of Bhopal upon the death of the latter in 1868. Having been groomed for leadership of the state, Shahjahan improved the tax revenue system and increased state intake, raised the salaries of her soldiers, modernised the military's arms, built a dam and an artificial lake, improved the efficiency of the police force and undertook the first census after the state suffered two plagues (the population had dropped to 744,000). To balance her budget deficit, she commissioned the farming of opium. She has been credited with the authorship of several books in Urdu. Among them are the Gauhar i Iqbaal, which describes the major events between the 1st and 7th years of her regime and the socio political conditions of Bhopal at that time. An Account of My Life is the English translation of Sultan Jahan Begum's autobiography, Gauhar e Iqbal. It was written by C. H. Payne, who was the education advisor to the Begum. She wrote the Akhtar i Iqbaal which is the second part of Gauhar i Iqbaal. In 1918 she wrote the Iffat ul Muslimaat, where she describes the notions of purdah ad hijab in customs in Europe, Asia, and Egypt. She was instrumental in initiating the construction of one of the largest mosques in India, the Taj ul Masajid, at Bhopal. The construction however remained incomplete at her death and was later abandoned; work was resumed only in 1971. She also built the Taj Mahal palace at Bhopal. While Shahjahan had desired to perform the Muslim pilgrimage to Mecca, frail health and her phobia of shipwrecks prevented her from ever doing so. Shahjahan Begum made sizeable donations towards the building of a mosque at Woking, Surrey in the UK. She also contributed generously towards the founding of the Muhammadan Anglo Oriental College at Aligarh, which developed into the Aligarh Muslim University. She also subsidised the cost of a railway to be constructed between Hoshangabad and Bhopal. In 1855, Shahjahan Begum married Baqi Muhammad Khan, a nobleman of middle rank of Bhopal, as his third wife. He died in 1867. Four years later, Shahjahan married Siddiq Hasan Khan of Kannauj in the then United Provinces. The second marriage was childless. In addition to the deaths of two husbands, Shahjahan also experienced the deaths of two granddaughters. Shahjahan Begum's final years were spent in leadership of a reasonably well run state.
Пошталық қызметтер
Оның билік еткен кезеңінде Бхопал мемлекетінің алғашқы пошта маркалары шығарылды. 1876 және 1878 жылдары жарты және ширек анналық маркалар басылды. 1876 жылғы маркаларда "HH Nawab Shahjahan Begam" деген мәтін сегізбұрышты шеңберде келтірілген, ал 1878 жылғы маркаларда дәл сол мәтін дөңгелек шеңберде және Бегумнің атағының урдуша жазылған түрі бейнеленген. Оның аты жазылған соңғы маркалар 1902 жылы "H. H. Nawab Sultan Jahan Begam" деген жазумен шығарылды. (Бхопал мемлекеттік пошта қызметі 1949 жылға дейін өз пошта маркаларын шығарып келді; 1908 жылғы маркалардың екінші шығарылымынан бастап 1945 жылға дейін ресми маркалар шығарылды, оларда "Бхопал мемлекеті" немесе "Бхопал үкіметі" деген жазулар болды. 1949 жылы екі қосымша төлеммен маркалар шығарылды, олар Бхопалдың өз маркаларының соңғысы болды.)
During her reign the first postage stamps of the Bhopal state were issued. In 1876 and 1878 there were issues of half and quarter anna stamps. Those of 1876 have text "HH Nawab Shahjahan Begam" in an octagonal frame; the 1878 stamps the same text in a round frame and the Urdu form of the Begum's title. The last stamps bearing her name were issued in 1902 with inscription: "H. H. Nawab Sultan Jahan Begam". (The state postal service of Bhopal issued its own postage stamps until 1949; from the second issue of stamps in 1908 official stamps were issued until 1945 and these had the inscriptions "Bhopal State" or "Bhopal Govt." In 1949 two surcharged stamps were issued, the last of Bhopal's own stamps.)
Басылымдар (таңдалған)
Таджүл Икбал Тарих Бхопал, немесе Бхопал тарихы, Шах Джахан Бегум жазған, Х. Д. Барстоу урду тілінен аударған. Калькутта: Тэкер, Спинк, 1876 жыл.
The Taj ul Ikbal Tarikh Bhopal, Or, The History of Bhopal, by Shah Jahan Begum, translated from the Urdu by H. D. Barstow. Calcutta: Thacker, Spink, 1876.