Кіріспе

20 ғасырдағы француз ұшқышы және оқиға-оқиғаға толы өмір сүрген адам

Шарль Эжен Жюль Мари Нунгесер (15 наурыз 1892 – болжам бойынша 8 мамыр 1927 немесе одан кейін) – француз ұшқышы және оқиға-оқиғаға толы өмір сүрген адам. Нунгесер Францияда белгілі аса қабілетті ұшқыш болды, Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде 43 әуе шайқасында жеңіске жетіп, елде үшінші орынды иеленді. Соғыстан кейін Нунгесер Парижден Нью-Йоркке тоқталмайтын трансатлантикалық ұшуды жасауға тырысып, құпия түрде жоғалып кетті. Олардың «Ақ құс» (L'Oiseau Blanc) атты ұшағы 1927 жылдың 8 мамырында Парижден ұшып, Ирландия үстінде бір рет көрінді, содан кейін одан әрі хабар болмады. Ұшақ Атлантика мұхитында жоғалып кеткен болуы мүмкін, немесе Ньюфаундленд немесе Мэн штатында апатқа ұшыраған. Нунгесер мен Колидің әрекетінен екі апта өткен соң Чарльз Линдберг «Сент-Луис рухы» (Spirit of St. Louis) ұшағымен Нью-Йорктен Парижге жалғыз өзі сәтті ұшып келді. Нунгесер мен Колидің қаһармандық әрекеттерін еске алу үшін ескерткіштер мен мұражайлар Париждегі Ле Бурже әуежайында және олардың ұшағы Францияда соңғы рет көрінген Этретат жартастарында орналасқан.

Ерте өмір

Шарль Нунгесер 1892 жылдың 15 наурызында Парижде дүниеге келді. Бала кезінде ол бәсекелестік спортымен қатты қызығушылық танытты. École des Arts et Métiers мектебін бітіргеннен кейін, ол орташа оқушы болғанымен, бокс сияқты спорт түрлерінде өте жақсы нәтижелер көрсетті. Содан кейін ол Оңтүстік Америкаға, ең алдымен Бразилияның Рио-де-Жанейро қаласына, табылмай қалған туысын іздеуге, ал кейін Аргентинаның Буэнос-Айрес қаласына, кәсіби жарыскер болуға дейін автомеханик болып жұмыс істеді. Жарысқа деген ынтасы оны ұшқыш болуға итерді; Нунгесер досының меншігіндегі Blériot ұшағымен ұшуды үйренді. Жоғалған туысын ақыры тауып алғаннан кейін, ол Буэнос-Айрес провинциясындағы қант плантациясында жұмыс істеді.

Ат әскеріне шақыру

Бірінші дүниежүзілік соғыс басталғанда Нунгесер Францияға қайтып оралып, 2-ші гусарлар полкіне тіркелді. Бір кезді патрульдеу кезінде ол бірнеше сарбазбен бірге неміс жасалған "Морс" патрульдік машинасына тонап кіріп, оның ішіндегілерді өлтірді. Бұл оның жоғары бағыныштыларына ұнады, нәтижесінде ол "Médaille militaire" медалімен марапатталды және Аэронавтикалық қызметке ауысу туралы өтініші қабылданды.

Аэронаутика бөлімінде қызмет ету

Әскери ұшқыш ретінде ол VB106 эскадрильясына ауыстырылды. 1915 жылдың шілдесінде ол өзінің алғашқы ұшағын, неміс Альбатросын атып түсірді және «Круа-де-Гер» орденімен марапатталды. Бұл оқиға Нунгсердің аңызының бастауы болды. 1915 жылдың 31 шілдесінде Нунгсер мен оның механикі Роджер Пошон күшті күйде болды. Нунгсерге ұшуға қатысы жоқ міндеттер жүктелгеніне қарамастан, екеуі Voisin 3LAS ұшағымен ұшып кетті. Бес екі орындық «Альбатрос» ұшақтарымен болған қақтығыста француздық дуэт Нанси маңында біреуін атып түсірді. Әуежайға оралғаннан кейін Нунгсер бағынбағаны үшін сегіз күнге үй қамауына алынды. Кейін ол марапатталып, Nieuport истребительлеріне оқуға жіберілді. Нунгсер VB106 эскадрильясын тастап кеткен кезде 53 бомбалау миссиясын орындаған еді. Ол сондай-ақ эскадрильяның кем дегенде бір ұшағын өзінің ерекше, қорқынышты жеке белгілерімен: қаңқа мен кемешінің сүйегі және екі шаммен безендірілген табутпен әшекейледі. Оның күміс Nieuport 17 ұшағы қара жүрек пішіндес алаңмен безендірілді, оның ішінде ақ түспен суреттелген қорқынышты «Жолли Роджер», табут және екі шам салынған. Ол француз сөзі «mort» («өлім») сөзін өңдеп, «Өлімнің рыцарі» деген лақап алды, бұл ол кавалерияда тұтқынға алған неміс Mors машинасына сілтеме жасайтын әдемі ойын болды. 1917 жылдың басында Нунгсер жарақаттарын емдеу үшін қайтадан ауруханаға түсуге мәжбүр болды, бірақ ұшудан шеттетілмейтіндей болды. Ол Рене Фонк пен Жорж Гюйнемерден кейін француз ұшқыштары арасында үшінші орында тұрды. Өмірінде Нунгсер Франция, Бельгия, Черногория, Америка Құрама Штаттары, Португалия, Ресей және Сербиядан ондаған әскери награда алды.

Жарақаттар мен жарақаттар

Соғыс аяқталғанда Нунгессердің жаралары мен жарақаттарының қысқаша сипаттамасында былай делінген: "Бас сүйегінің сынығы, мидың шайқалуы, ішкі жарақаттар (көптеген), жоғарғы жақ сүйегінің бес сынығы, төменгі жақ сүйегінің екі сынығы, оң қолға қарсыұшақ шрапнелінің бір бөлігі кіріп кеткен, сол және оң тізелердің шығуы, сол тізесінің қайта шығуы, ауыздағы оқ жарасы, құлақтағы оқ жарасы, сол аяқтағы шеміршектердің атрофиясы, балдыр бұлшық еттерінің атрофиясы, кіндік сүйегінің шығуы, білезік шығуы, оң аяқ білегінің шығуы, тістердің жоғалуы, есептеуге келмейтін көптеген соққылар". Олар 1923 жылы үйленді, 1926 жылы ажырасты.

Ұшақтарды сатуға тырысу

1923 жылдың соңында Нунгесер Гаванаға бағытталған сәтсіз сапарға шықты. Президент Жозе Мануэль Кортинаның хатшысы шақырғаннан кейін, ол Париде демалып жатқанда, Нунгесер Куба үкіметінен ресми тапсырыс алғанын ойлаған секілді. Дегенмен, Нунгесер өзімен бірге төрт SPAD ұшағын және екі соғыс ардагерін алып келді. Нунгесер SPAD ұшақтарын Кампо-Колумбиядағы Куба Әуе корпусының базасында орналастырды. Одан кейін ол кубалықтарға одан қырық немесе одан да көп ұшақ сатып алуды ұсынды. Куба армиясы бюджет жетіспейтінін айтқанда, Нунгесер Куба Конгресіне тым қысым көрсеткендіктен, Куба армиясының Бас штабының бастығы, генерал Альберто Эррера и Франчи, Нунгесердің серіктерін елден қуумен қорқытты. 1924 жылдың 10 ақпанында француз асы Кубадағы сапарын қайырымдылыққа қаражат жинау үшін ұйымдастырылған әуе көрсетілімімен аяқтады. Жиналған ақша қайырымдылыққа бағышталды.

Нунгессер жоғалады

Жерорта теңізі арқылы тарихи ұшулар жасағанымен танымал навигатор Франсуа Коли 1923 жылдан бері соғыстағы жолдасы Пол Тарасконмен бірге Атлантикалық мұхитын басып өтуді жоспарлап келген. Тараскон апатта алған жарақатынан кейін ұшудан бас тартқанда, оның орнына Нунгесер келді. Нунгесер мен Коли 1927 жылдың 8 мамырында Париж маңындағы Ле Бурже әуежайынан Нью-Йоркке қарай "Л'Оизо Бланк" ("Ақ құс") ұшағымен ұшып кетті – бұл Левассер PL.8 екі қанатты ұшағы, Нунгесердің Бірінші дүниежүзілік соғыстағы белгісімен боялған. Ұшақ соңғы рет Ирландиядан өте шығып бара жатқанда байқалды, ал олар ешқашан жетпегендіктен, ұшақ Солтүстік Атлант мұхитына құлаған деген болжам жасалды. Екі аптадан кейін американдық авиатор Чарльз Линдберг Нью-Йорктан Парижге сәтті ұшып келді және француз халқы оны зор құрметпен қарсы алды, сонымен бірге Нунгесер мен Колидің қазасына күйінді. Содан бері жылдар бойы Нунгесер мен Колиге не болғанын анықтау үшін түрлі тергеулер жүргізілді. Көптеген адамдар ұшақ жаңбырлы ауа райынан Атлант мұхитына құлаған деп санайды, бірақ ұшақ әлі табылған жоқ. Басты альтернативті теория бойынша, ұшақ Мэн штатында құлаған болуы мүмкін. Олардың арасында Нунгесер көлі және Коли көлі бар. Канаданың Ньюфаундленд провинциясындағы Гандер қаласы Шарль Нунгесердің есімімен бір көшені атады (48.953497, −54.612927). Қазіргі Гандер қаласы 1950 жылдардың соңында салынып, оның көптеген көшелері атақты авиаторлардың есімдерімен аталады.

Фильмде

Бірінші американдық әуе шайқасының керемет фильмі "The Dawn Patrol" (1930) Нунгесердің өзінің ұшағында, "Өлімнің рыцары" (The Knight of Death) эмблемасымен ұшуын көрсетті. Фильм 1930 жылы, Нунгесердің жоғалып кеткенінен кейін шықты, бірақ төрт жыл бұрын түсірілген. Ол соғыста ұшқан "Nieuport 17" емес, "Hanriot HD.1" типіндегі ұшаққа отырды. Говард Хоукс режиссерлік еткен фильм, көптеген әсерлі әуе шайқасы көріністерінің арқасында сәтті болды. Бірінші дүниежүзілік соғыстың басқа да көптеген ассайлары, түрлі ұлт өкілдері, ұқсас фильмдерде немесе әуешоуларда ұшақтарды ұшыруға тартылды. Мәлімдемеге қарамастан, Нунгессер Говард Хьюздің "Аспан періштелері" (1930) атты эпикалық авиациялық фильмінің түсірілімінде қаза тапқан каскадерлердің бірі емес. 1982 жылы Жан-Пол Белмондоның басты рөлде ойнаған "L'as des as" (Ace of Aces) француз фильмі Нунгесердің өмірінен көптеген оқиғаларды, көбінесе комедиялық эффект үшін пайдаланды. Әуе шайқасынан басқа, оның Париждегі түнгі өмірі де бір түрлі аңызға айналды. 1999 жылы жасалған канадалық телефильм "Dead Aviators" (АҚШ кабельдік теледидарында "Restless Spirits" деп көрсетілді), "Ақ құстың" жоғалуының құпиясын басты сюжеттік желі ретінде пайдаланды. Әкесінің ұшақ апатынан қайтыс болуымен күресіп жүрген жас қыз Ньюфаундлендтегі әжесіне барады. Ол жерде ол Нунгесер мен Колидің арбақтарымен кездеседі, олардың тынышсыз рухтары жақын жердегі көлге құлаған 1927 жылғы апатты қайта-қайта басынан өткізеді. Қыз оларға ұшақты қайта құруға және ұшуды аяқтауға көмектесу арқылы о дүниеге көшуге көмектесуді шешеді, осылайша олар босатылып, өз әкесінің сынақ ұшуынан қайтыс болуына байланысты эмоционалдық ауыртпалығын жеңеді. "Ақ құстың" бейнесі, Нунгесердің гербі және Нунгесердің соғыс кезіндегі ерліктері туралы диалогтар жарияланған мәліметтермен үлкен сәйкестікке ие. "Жас Индиана Джонс хроникалары" эпизодындағы "Атлант" эпизодында Индиана Джонс (Патрик Туми ойнады) Нунгесермен кездеседі, ол бельгиялық офицер ретінде Лафайетт эскадрильясына уақытша бекітілген кезде. Нунгесер эскадрильяның бейбақ, жарқын және харизматикалық батыры ретінде бейнеленген, ол Парижде тойлап, Қызыл баронмен дуэль жасайды. Нунгесер Джонсты Германияға және Германиядан неміс бипланында алып жүріп, голландиялық ұшақ құрастырушы Энтони Фоккерге (Крейг Келли ойнады) қатысты құпия тыңдау миссиясын орындайды, ол Германияның соғыс күшін дамытуға көмектеседі.