Кіріспе

Йокай

Нюпеппо (ぬっぺふほふ немесе ぬっぺっぽう) – Едо дәуіріндегі йокай эмакилерінде, мысалы «Газу Хяки Ягё» және «Хяккаи Зукан» еңбектерінде кездесетін йокай. Ол бір басты ет массасы түрінде, беті мен денесінде ешқандай ерекшеліксіз қырсықтармен бейнеленген.

Тұжырымдама

Эмакиде оның аты мен суреті ғана бар, түсіндірме мәтіні жоқ десе де, аты мен «нупеппо деп аталатын жәндік (бакемоно) бар. Көзі де, құлағы да жоқ» (ぬっぺっぽうといふ化けもの有り。目もなく耳も無く) деген мәтіннен, «Шинго Заде Ходай Могю» («Шинго соқыр сиырдың бәрін жейді») (1781) кітабынан нопперабоның бір түрі ретінде қарастырылады. Шисуй кітапханасында сақталған ескі сурет кітапшасының қолжазбасында (жылдығы белгісіз) Инуи Юхей «нуббехо» (ぬっべっほう) деп аталатын йокайды бейнелеген, оны «түлкіге немесе танукиге ұқсас ескі жабайының жасырын түрі» деп сипаттайды. Бұл «нуббехо» суретіне «өте бүршіктелген, төрт қысқа аяқтары бар тәтті картоп сияқты жын» деген қосымша мәтін қосады. Аталған «Шинго Заде Ходай Могю» кітабында «өлгендердің майын сорып, инедей кішкентай кесектермен жейді. Бұрын дәрігер кейпінде келетін, ал қазір өз түрінде келеді» (死人の脂を吸い、針大こくを喰う。昔は医者に化けて出てきたが、今はそのまま出てくる) деп жазылған. Йокай зерттеушісі Кацуми Тада, қазіргі заманда нопперабо бетінде көз бен мұрынсыз йокай ретінде танымал болса, бұрынғы кезде оның пішіні осы нуппепо сияқты, беті мен денесі арасында ешқандай айырмашылық болмаған деседі. Ол өзін «ақтап» (白化) – ақ бет ұнтағымен («nupperi») жағу арқылы жасырады, бірақ бұл «ақтап» сөзі «білмеушілік таныту, надандық», «ашық сөйлеу арқылы алдау», «ашық және жасырын емес болу», «ақ бет ұнтағын жағу» және «ақ жын» сияқты мағыналарды білдіреді. Осы «ақтап» көрінісі ретінде, нуппепо алдымен адам кейпіне кіріп (білмеушілік танытып), жаяу келе жатқан адамға жолығып, достықпен сөйлеседі (ашық сөйлейді), ал ол адам күдігін жойғанда, өз шынайы бейнесін көрсетеді (ашық және жасырын емес) және бастапқы түрін көрсетеді (ақ монстр, бетіне ақ ұнтақ жаққандай). Шөва және Хейсей кезеңдерінен бастап жазылған әдебиеттерде ол тасталған ғибадатханалардың жанында пайда болатын йокай деп сипатталған, бірақ бұл «Ескі ғибадатханалардың төбелерінде нуппепо пайда болады, ол қиындықтардың өзі сияқты» деген сөздерден алынған. Бұл сөздерді фольклор ғалымы Морихико Фуджисаваның «Йокай Гадан Зеншу Нихонхен Джо» (妖怪画談全集 日本篇 上) кітабынан келтірген, сондықтан Фуджисаваның «ғибадатханаларда пайда болады» деген мәлімдемесі Гадзу Хяки Ягёдағы фоннан туған ойдан шығарылған туынды болуы мүмкін. Бірақ оның бастапқы көзі әлі белгісіз.

Ұқсас әңгімелер

Бунка дәуірінде "Исшова" (一宵話, "Бір түндік әңгіме") жазылғанда, "нупепо" сияқты оқиғаға ұқсас бір әңгіме кездеседі.

Этимология

"Нуппеппо" атауы – макияжға тым көп көңіл бөлетін әйелді сипаттау үшін қолданылған, қарапайым сөздермен айтылатын "нуппери" (ぬっぺり) сөзінің өзгеруінен пайда болған. Бұл, ең алдымен, аталған жаратылыстың салбыраған сыртқы түріне сілтеме жасайды, ол көп макияж салған беттің құлап түсуіне ұқсас.

Сипаттама

Нюпеппо майлы қабаттар арасында бет-пішіні сезілетін еттен тұратын дөңгелек ретінде көрінеді. Көбінесе пішінсіз болғанымен, саусақтар, бауырсақтар және тіпті қарапайым мүшелер тері қатпарларының арасында көзге түсуі мүмкін. Нюпеппоның пайда болуы белгісіз. Дегенмен, кейде ол Франкенштейннің монстрына ұқсас, өлген адамдардың етінен жасалған деп сипатталады. Нюпеппо елді мекендердегі, қалалар мен ауылдардағы қараусыз қалған көшелерде мақсасыз шарлайды, көбінесе жыл соңына қарай түнгі уақытта, немесе зираттарда, немесе тастап кетілген храмдарда. Әдетте ол жалғыз жануар, бірақ оларды топтап көру туралы хабарлар да бар. Кейінгі суреттерді Торияма Секиеннің 1776 жылғы «Газу Хьяки Ягё» басылымынан бастап, оның еңбектерінде табуға болады. 18 ғасырдың жазушысы Макибокусен шогун Токугава Иэясудың сарайында нуппеппо сипаттамасына сәйкес келетін жаратылыстың сыртқы түрін сипаттайтын парқ жазды. Әңгімеге сәйкес, Токугава жаратылыстың қауіпсіздігі үшін және адамдардан алшақтату үшін зардапсыз түрде тауларға жіберуге бұйрық берді. Кейін Токугава бұл жаратылыстың қытай әдебиетінде «ерекше билеуші» ретінде, жаңару күшімен жабдықталған деп естіген.