Джеймс Робертс: Непал треккингінің әкесі және Гималай тауларын зерттеушісі

Кіріспе

басқалармен бірдей немесе ұқсас есімдерге ие

Подполковник Джеймс Оуэн Мерион Робертс MVO MBE MC (21 қыркүйек 1916 – 1 қараша 1997) – ХХ ғасырдың ең көрнекті Гималай тауларын зерттеуші альпинистерінің бірі; Непалда «трекингтің әкесі» ретінде танылған, көптеген наградаларға ие болған Ұлыбритания армиясының офицері. Оның зерттеу жұмыстары Эрик Шиптон мен Билл Тилманның ізденістерімен салыстыруға болады. 1916 жылдың 21 қыркүйегінде Үндістанның Гуджарат штатында Генри мен Хелен Робертстің отбасында дүниеге келген Робертс балалық шағын Үндістанда өткізді, онда әкесі мектеп директоры болып жұмыс істеген. Кентерберидегі Король мектебін және содан кейін Сандхерсттегі Корольдік әскери колледжді бітіргеннен кейін, 1936 жылдың тамыз айында 19 жастағы лейтенант ретінде тауға көтерілуге деген құштарлығын қанағаттандыру үшін Үндістан армиясының қосымша тізіміне енгізілді. Бір жылдық тәжірибеден кейін Үндістандағы Шығыс Йоркшир полкінің 1-ші батальонына бекітілді, ал 1937 жылдың қарашасында 1-ші батальонға (Патша Георг V-нің өз) Гурка полкіне тағайындалды. Оның алғашқы маңызды экспедициясы – 1938 жылы Ж. Уоллер басқарған Машербрумға (Каракорумдағы 7890 метрлік шың) жасалған әрекет болды: ауа райы нашар болды, әрекет сәтсіз аяқталды, ал Ж. Б. Харрисон мен Р. А. Ходжкин қатты суық тиді. Робертс өзі де биіктікте қиындықтарды бастан өткерді және жеңіл суық тиді. Ол Билл Тилман басқарған 1939 жылғы Эверест экспедициясына қатысуға тырысты, бірақ экспедиция тоқтатылды. Сол жылы ол өзінің көптеген алғашқы көтерілулерінің біріншісін – Спита Гималайындағы Гуан Нельданың (қазіргі Чау Чау Канг Нильда) 6303 метрлік шыңын бағындырды. Бұл көтерілу Робертс үшін ерекше болды: ол ешқандай «сахиб» серіксіз, тек Гуркаларымен бірге көтерілді. Осылайша ол 1914 жылға дейін Сиккимде осындай тәсілмен көтерілген легендарлы доктор А. М. Келластың нағыз ізбасары болды. Ол 1940 жылғы Эверест экспедициясына іріктелді. Робертс жасаған екінші маңызды алғашқы көтерілу – 1941 жылы Кулу Гималайының Тос мұздығындағы жергілікті тұрғындар Дхармасура деп атаған 6431 метрлік (21 100 фут) шыңды бағындыруы болды. Ол оны «Ақ желкен» деп атады.

Lieutenant Colonel James Owen Merion Roberts MVO MBE MC (21 September 1916 – 1 November 1997) was one of the greatest Himalayan mountaineer explorers of the twentieth century; a highly decorated British Army officer who achieved his greatest renown as "the father of trekking" in Nepal. His exploratory activities are comparable to those of Eric Shipton and Bill Tilman. Born in Gujarat, India on 21 September 1916 to Henry and Helen Roberts, Roberts spent his early life in India, where his father was a headmaster. After attending King's School, Canterbury and then the Royal Military College, Sandhurst, he was commissioned onto the Unattached List for the Indian Army in August 1936 as a 19 year old subaltern to satisfy his ardent craving for mountaineering. After a probationary year attached to the 1st Battalion, the East Yorkshire Regiment in India, he was posted to the 1st battalion, 1st (King George V's Own) Gurkha Rifles in November 1937. His first major expedition was the J. Waller led attempt in 1938 on Masherbrum, 7890 metres, in the Karakorams: the weather was bad, the attempt was unsuccessful and J. B. Harrison and R. A. Hodgkin got severely frostbitten. Roberts himself suffered at high altitude and suffered mild frostbite. He tried to join the post monsoon 1939 Everest expedition led by Bill Tilman, but the attempt was called off. That year, he recorded the first of his many first ascents, that of Guan Nelda, 6303 metres (now called Chau Chau Kang Nilda) in the Spiti Himalaya. The ascent was remarkable for something which became a Roberts hallmark: he climbed without any other "sahib" for company, accompanied only by his Gurkhas. In this he was the true successor of the legendary Dr. A. M. Kellas who had climbed in the same fashion in Sikkim before 1914. He was selected for the abortive 1940 Everest expedition. The second major first ascent by Roberts was the 1941 climb of the 6431 metres/21,100 peak locally called Dharmsura in the Tos Glacier of Kullu Himalaya. He named it White Sail.

Әскери мансап

Солтүстік Африкада 1-ші Гуркха батальонында қызметтен кейін, ол Үндістанға оралып, 153-ші (Гуркха) Үндістан парашюттік батальонына қосылды. 1942 жылғы 3 шілдеде ол Солтүстік Бирмаға түсірілді, Миткина аймағын барлау үшін шағын күштің басында, содан кейін 150 миль солтүстікке қарай Форт Герцке жорық жасады. Робертстің тобы тамыздың басында Форт Герцке жетіп, оның әлі де британдықтардың бақылауында екенін анықтады. 13 тамызда 153-ші парашюттік батальонының капитаны Г.Е.С. Ньюлендс басқарыған топ Форт Герцке инженерлік жабдықтармен түсірілді, және 20 тамызға дейін Форт Герцтегі бұрын пайдаланылмаған әуежай жұмыс істей бастады. Робертс және оның әскері сол шамада эвакуацияланды. Осы операциясы үшін ол Әскери крестпен марапатталды. 153-ші (Гуркха) парашюттік батальонының «А» ротасының майоры ретінде, ол 1944 жылы Кохимаға жасалған жапон шабуылына қарсы Сангшақты қорғауда 50-ші парашюттік бригаданың қорғанысына қатысты. Сангшақтың қорғанысы Армия Жоғарғы Басшылығындағы кейбір адамдар үлгілі болмаған деп бағаланды, және жергілікті басқарудағы бригадир Хоуп Томпсон осының жазасын алды. Алайда, 14-ші армияның қолбасшысы Слим алты күн мен түн бойы болған қанау соғысындағы ерліктері үшін оларға мақтау хат жолдады, олардың саны қарсыластарынан 18 есе кем болды. Шындығында, бұл шайқас Үндістан армиясының бір шайқас үшін берген ең көп санындағы наградаларымен танымал. Робертс жақсы жауынгерлік көрсетті. Гарри Сименнің шайқас туралы кітабында оның суреті бар. Ол 1945 жылғы 1 мамырда Оңтүстік-Шығыс Азиядағы бірінші жауынгерлік парашюттік секірістің жетекшісі болды, Рангунның оңтүстігіндегі Элефант-Пойнтқа батальон көлеміндегі күшпен түсірілді, бұл қаланы басып алу операциясының бір бөлігі болды, және ол Депеште аталды. Соғыстан кейін ол Ұлыбритания армиясының Гуркха бригадасына ауысты және 1954 жылға дейін Малайяда қызмет етті. 1955 жылғы мамыр айында Малайядағы қызметі үшін Британ империясы орденінің мүшесі болып тағайындалды және 1961 жылы Корольдік Викториан орденінің мүшесі аталды. 1958 жылы ол әскери атташе ретінде Катмандуға барды. 1962 жылы Ұлыбритания армиясынан подполковник шенімен зейнетке шықты.

After serving with the 1st battalion, 1st Gurkhas in North Africa, he returned to India and joined the 153 (Gurkha) Indian Para Battalion. He was dropped into North Burma on 3 July 1942 at the head of a small force to survey the Myitkyina area and then march 150 miles North to Fort Hertz. Roberts's party reached Fort Hertz in early August and discovered it was still in British hands. On 13 August, a party led by Capt. G. E. C. Newlands of 153 Para dropped in on Fort Hertz with engineering supplies and the hitherto unusable airfield at Fort Hertz was made operational by 20 August. Roberts and his men were extracted around that date. For this operation he was awarded the Military Cross. As Major commanding 'A' Company of the 153 (Gurkha) Para Battalion, he took part in the 50th Para Brigade defence of Sangshak in 1944 against the Japanese thrust towards Kohima. The defence of Sangshak was portrayed by some in the Army High Command as not having been exemplary and Brigadier Hope Thompson, in local command, took the punishment for that. However Slim, the 14th Army Commander personally sent a dispatch praising the bravery of those involved in the six days and nights of hand to hand fighting by a force outnumbered by 18 to 1. In fact the action is noted for the highest number of awards for gallantry issued by the Indian Army for a single action. Roberts fought well. The book about the battle by Harry Seaman has a photograph of him. He led the first combat paratrooper jump in Southeast Asia on 1 May 1945, dropping with a battalion size force at Elephant Point, South of Rangoon as part of the operation to capture that city, and was mentioned in Despatches. After the war he transferred to the British Army's Brigade of Gurkhas and was posted in Malaya until 1954. He was appointed a Member of the Order of the British Empire in May 1955 for service in Malaya and made Member of the Royal Victorian Order in 1961. He went to Kathmandu in 1958 as military attaché. He retired from the British Army in 1962 as a lieutenant colonel.