Кіріспе

Арригорриага – Испанияның солтүстігіндегі Баск елінің автономды облысында, Биская провинциясында орналасқан қала және муниципалитет. Арригорриага Бильбаодан оңтүстікке қарай 7 км қашықтықта орналасқан және Бильбао қалалық аймағының бір бөлігі болып табылады. 2019 жылғы халық санауы бойынша, оның ресми халқы 12 160 адамды құрайды. Ол солтүстікте Бильбао және Басауримен, оңтүстікте Угао-Мирабальес және Зебериомен, шығыста Заратамомен, ал батыста Аранкудиага және Алонсотегимен шектеседі.

Орналасу орны

Арригорриага баск тілінен "қызыл тастар орны" деп аударылуы мүмкін. "Харри" ("тас"), "горри" ("қызыл") және локативтік жұрнақ "ага", немесе "жалаңаш тастар орны", себебі "горри" – полисемиялық термин, ол "жалаңаш, ашық, денелі" мағыналарын да білдіреді. Осы атаудың шығу тегін түсіндіретін белгілі бір аңыз бар, ол "қызыл тастар орны" деп айтылады. Бұл оқиға 15 ғасырда басталды, өйткені оны алғаш рет баск хроникашысы Лопе Гарсия де Салазар өзінің "Las Bienandanzas e Fortunas" кітабында жазған. Аңыз бойынша, Арригорриага ежелгі заманда Падура (баск тілінде батпақ) деп аталған, және сол жерде Бискай мен Леон халқы арасындағы Падура шайқасы болған. Бискайлықтар жеңіске жеткен шайқас аяқталғаннан кейін Падура Арригорриага деп өзгертілді, себебі төгілген қан тастарды қызылға бояп жіберген. Бұл оқиғаны 19 ғасырда Сабино Арана баск халқының рухын көтеру үшін пайдаланған. Бұл "романтикалық" теориядан өзге, атаудың жергілікті темір кендерінен шыққандығын растайтын, көбірек прозалық теориялар да бар. Осы теорияларға сәйкес, қаланың аты Оларган тауын қызыл түске бояған темір кенінен немесе, тау-кен жұмыстарының салдарынан айналасында өсімдік болмаған "жалаңаш тастар" сипаттамасынан туындауы мүмкін.

Тарих

Антеиглесия де ла Мериндад де Урибе, Герниканың Бас кеңесінде 39-шы орынды иеленді. 1876 жылға дейін Аригорриага шіркеуі аймақта маңызды рөл атқарды, оның құрамында Аранкудиага, Басаури, Заратама және Алонсотеги муниципалитеттері болды. Осы жылы сот өкілеттіктерінің жойылуымен және бірнеше сот процестерінен кейін, тәуелсіздікке қол жеткізілді. Алонсотеги 16 ғасырда дербес шіркеу ретінде құрылды. Басаури 1510 жылы Аригорриагадан бөлінді, немесе кемінде, Сан-Мигель Арканджель шіркеуі салынған күнді ресми түрде қабылдады, себебі сол күні екі елдің әкімдерінің кездескенін растайтын ешқандай құжат жоқ. Осыдан кейін, қауым Басауридің Сан-Мигель шіркеуі деп аталды. Басауридің тәуелсіздігі бір жақты болды; ол Аригорриаганың келісімін алмады және Герниканың Бас жиналысынан өз орнын алуға рұқсат алмады, олар 1858 жылға дейін бұған қол жеткізе алмады. Аңыз бен мифтерден бастау алатын шығу тегі, тіпті атауын да ("Қызыл тастар орны") осы "ертегіден" босата қоймады. Бұл аңыздың көптеген нұсқалары бар, кейбіреулері растайды, ал кейбіреулері жоққа шығарады. Бірақ шындық мынада: "Падура шайқасы" аңызы, миф немесе әңгіме, қалай атасаңыз да, Баск елінің тарихы мен әдебиетінде жүздеген беттерге арналды. Бұл ертегінің негізгі мәні мынада: 870 немесе 888 жылы біздің заманымызда Падура деп аталатын жерде (Аригорриага орналасқан жерде) тарих бойынша алғашқы Бискай лордының әскері Леон патшасы Ордоно бастаған Леон халқын қанды шайқаста жеңді, ол Леон тағының мұрагері және король Альфонсо "Ұлының" ұлы болды. Аригорриаганың бастауы соғыс алаңына төгілген қаннан туды. Басқа түсіндірмелер бойынша, бұл атаудың шығу тегі Ольярган тауында табылған темір кендерімен байланысты, ол бүкіл муниципалитетке жалпы атау берді. Қалай болғанда да, Аригорриагаға қатысты алғашқы тарихи мәліметтер 12 ғасырға жатады және 1107 жылы Санта-Мария-Магдалена шіркеуінің Монстерио-де-Сан-Сальвадор-де-Онья монастыріна қосылуына қатысты (тарихшы Итурриза өз еңбегінде жинаған). 1300 жылы Ольярган тауы мен оның темір кендері Д. Диего Лопес де Харо берген қала жарғысымен Бильбао қаласына берілді. Бірнеше жылдан кейін, 1375 жылы, осы шіркеудің қауым мүшелері Вискаи лордынан, Д. Хуаннан, қаланың сот билігіне тиесілілігін алуға қол жеткізді. Бұл шара олардың тұрғындарына үлкен туыстарының қасақаналығы мен зорлық-зомбылығынан қорғануға мүмкіндік берді. 1783 жылы қала әкімі Хосе де Арана басшылығымен қазіргі алаң ашылды. Бұрын ол қазіргі Бар-Падура орналасқан жерде, қала әкімдігінің алдында орналасқан. Бұл орынның ауысу себебі - Билбаодан Кастилияға дейінгі жаңа Корольдік жолының салынуы, ол бұрынғы қоғамдық алаңды екіге бөлді, оның тарлығына байланысты көршілердің астық сабау жұмыстарын жүргізуіне кедерілді. Өткен ғасырдағы екі Карл соғысы кезінде Аригорриагада маңызды шайқастар болды, екеуі де қаланы Заратамамен байланыстыратын Мойордин көпірінде болды. Біріншісі 1835 жылдың 11 қыркүйегінде, екіншісі 1872 жылдың мамыр айында болды. 1907 жылы Аригорриага мен орталық бөлік арасындағы байланысты жеңілдету үшін Угерца көпірі салынды. 1920 жылы шіркеудің шығыс жағы, ескі зиратпен қамтылған, "Salón Festivo" деп аталатын кинотеатрға айналдырылды; бұл атау бүгінгі күнге дейін сақталған. 1928 жылы алаңда мектептер салынды, бұрын 1915 жылы Пасео Ургоити көшесінде болған, ғасырдың басында муниципалитетке белгілі болған ғимараттар аясында (Угарза көпірі, қоғамдық фонтандар, Атено мәдени орталығы). Осы уақытқа дейін мектепке қабылдау шіркеудің басқаруында болды және ол осы мақсат үшін жалға алынған арнайы ғимараттарда жүзеге асырылды. 1931 жылғы муниципалдық сайлауда өнеркәсіптік және тау-кен өндірісіне байланысты муниципалитетте көптеген жұмысшылары бар, әртүрлі солшыл саяси партиялар құрған монархияға қарсы партия жеңіп алды. Бұл аймақтағы корпоративизм соғыстан бұрын саяси және әлеуметтік түрлі қауымдастықтардың құрылуымен болды. Соғыстың басты сахнасы жақын маңдағы Малмасин тауы болды, онда Гударис бригадалары немесе Баск үкіметі мен Франко әскерлері бастаған сарбаздар арасында көптеген шайқастар болды, олар 1937 жылдың 16 маусымында сол жерге кірді. Халықтың жартысы (2000 адам) қашып кетті, кейін қайтып оралды. 1940 жылдың 2 қарашасында қалалық зал өртке ұшырап, Муниципальдік мұрағаттың көп бөлігі жойылды. Ол 1777 жылы салынған. 1983 жылғы су тасқынынан кейін ескі қаланың орталық бөлігі жаңаша көрініс алды. Ескі ғимараттар мен ойын-сауық орындарына құрмет көрсету, жергілікті тарихқа және ескі қағаз фабрикасына, қазіргі Lonbo (Lonbo Aretoa, спорт аймағы, ойын-сауық аймағы және балалар ойын алаңы), Санто-Кристоға, Мендикосолобаррена табиғи паркіне және Минтегиге (ескі Динамита паркі) көңіл бөлуге мүмкіндік берді. Жерді теңгермелеудің негізі - көршілерге ең жоғары тұру деңгейі, өмір сүру стандарты және қоршаған ортаға құрмет көрсетуді қамтамасыз ету.

Жалпы мәліметтер

Бұл өнеркәсіптік қала тұрғындарының орналасқан жеріне байланысты зор маңызы бар, себебі ол елордадан 9 шақырым ғана қашықтықта орналасқан және Бильбао мен Витория, сондай-ақ Испанияның таулы аймағы арасындағы маңызды коммуникациялық бағыттардың бірі болып табылады. Оның географиялық орналасуы халықтың өсуіне де ықпал етті, нәтижесінде қазіргі таңда 12 мыңнан астам тұрғыны бар.

География

Аригорриага – физикалық тұрғыдан екі маңызды және шалғай орналасқан орталыққа бөлінген елді мекен. Бір жағынан, Нервион өзенінің жағасында қаланың орталық бөлігі орналасқан. Екінші жағынан, Басаури және Бильбао қалалық округтерінің арасында, өзен жағалауында Абусу-Ла-Пенья шағын ауданы бар. Малмасин саябағына жақын орналасқан.

Санта-Мария-Магдалена епархиясы

Оның негізі 9 ғасырға дейін барады, бірақ оның алғашқы құрылысынан ештеңе қалмаған. Оның ұзындығы 106 фут, ал биіктігі 42 фут, және ол бір ағаш күмбезбен жабылған. Алтарьдағы сурет өте жақсы сапада.

Ермитаждар

Сан-Педро де Абрискета. Бұл роман стиліне дейінгі стильдік белгілерді көрсетеді және Бискайдағы ең көне шіркеу (12 ғасырдың басында). Оның тікбұрышты негізгі бөлігі 7,34 x 5,25 метр, ал апсидасы цилиндрлі күмбезбен жабдықталған. Батысқа қаратылған кіреберіс есіктері дөңгелек аркамен жасалған, ал оң жақ тірегінде визиготтық ою-өрнек болуы мүмкін. Оңтүстік қабырғасында жартылай көмілген дөңгелек арка бар, бұл бұрынғы басты кіреберіс болуы мүмкін. Осы арканың үстінде екі қолмен жасалған медальондарды көруге болады, олар адам бейнесін бейнелейді. Қайта пайдаланған құрылыс материалдарының ішінде римдік жерлеу тастарының қалдықтары және роман стиліне дейінгі белгілері бар құмтас блогы табылды. Бұл белгілер апсида терезесінде де кездеседі. Санто-Кристо де Ландедеррага. Алғашқы құрылысы 1655 жылға дейін барады, бірақ ол көптеген қайта жаңартулардан өткен. Оның еден жоспары тура емес, қиық крест пішіндес. Оның айқын ерекшелігі – қарапайымдылығы және үлкен көлемі.

Суреттер

Тала де Ста. М.ª Магдалена. 1705 жылы Николас Тейте жасаған. Бұл – жоғары көркемдік құндылығы бар ағаштан ойылған мүсін. Оның айқын бейнесі ерекше атап өтілуі керек. Сан-Франциско Хавьер және Сан-Игнасио де Лойола мүсіндері. Бұл мүсіндер Мария Магдалена шіркеуінің жоғары алтарында орналасқан екі ағаштан ойылған туынды. Олар шамамен 1693 жылы жасалған. "Круцифицидадо" (Круцифицидадо) Христа мүсіні Санто-Кристо шіркеуінде орналасқан, ол 1655 жылға дейін жасалған.