Маркина-Хемейн: Баск елінің тарихы мен экономикасы
Markina-Xemein
Маркина-Хемейн: Баск елiндегi қала, тарихы мен географиясы. Ауыл шаруашылығы, мал шаруашылығы, орман және металл өнеркәсібіне шолу. Испания, Баск жерi.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Маркина-Ксемен – Испанияның солтүстігінде орналасқан Баск автономиялық бірлестігіндегі Бискай провинциясындағы қала және муниципалитет. Қала атауының шығу тегі оның географиялық орналасуымен байланысты. Бискай провинциясының соңғы қаласы Маркина-Ксемен Гипускоа және Бискай провинцияларының арасында жатыр. "Марка" деген испан сөзінен (мағынасы – "белгі") шыққан Маркина-Ксемен, Гипускоа провинциясының халқы (гипуцкоанолар) пен Бискай провинциясының халқы (бискайнолар) жиі шайқасқан жерді көрсетеді. Жергілікті экономика негізінен бірінші және екінші секторларға, әсіресе ауыл шаруашылығы мен мал шаруашылығына, ағаш өңдеу және металлургия салаларына негіделген. Металлургия өнеркәсібі бұрын қорғаныс саласындағы маңызды қару-жарақтарды жасау арқылы үлкен рөл атқарды. "Неро Маркина" (Marmol Negro) деп аталатын қара мәрмәрді өндіру де жергілікті экономикада маңызды орынға ие. Бұл тастың жоғары сапасы халықаралық деңгейде танымал; ол Испанияның ең маңызды мәрмәрлерінің бірі. Маркина-Ксемен баск пелотасы спортымен тығыз байланыста, оның екі қабырғалы алаңы (фронтон) "Пелота университеті" деп белгілі, себебі осы жерде көрнекті баскет немесе жай алай пелотаристер ойнауды үйренген. Маркина-Ксеменнің қасиетті әулиесі – Вирген дель Карменге арналған мереке шілде айының ортасында тойланады. Сонымен қатар, муниципалитет жыл бойы көптеген жәрмеңкелер мен базарларға қонақжайлық көрсетеді.
Markina Xemein is a town and municipality located in the province of Biscay, Bizkaia, in the Basque Autonomous Community, also known as the Basque Country, located in northern Spain. The origin of the town's name lies in its geographic location. The last town in the province of Bizkaia, Markina Xemein lies between Gipuzkoa and Bizkaia. Coming from the Spanish word "marca" meaning "mark", Markina Xemein marks the location where the Gipuzkoanos (the people of Guipuzcoa province) often battled the Bizkainos (the people of Biscay province). The local economy is mostly based on the primary and secondary sectors, with particular relevance for agriculture and cattle herding, timber research and metal industry. The metal industry has in fact played an important role in the past, through the development of important weapons in the defense industry. Extraction of black marble, known as Nero Marquina (Marmol Negro), also plays an important role in the local economy. The high quality of the stone has gained international recognition; it is one of the most important marbles from Spain. Markina Xemein keeps a tight connection with Basque pelota sport; in fact its two walled court or frontón is known as "University of the Pelota", since it is the place where great Basket or Jai Alai pelotaris learnt to play. Markina Xemein's patron saint festival, consecrated to the Virgen del Carmen, takes place in the middle of July. Besides, the municipality hosts many fairs and markets all through the year.
География
Маркина-Ксемен - Бискайяның солтүстік-шығысында, Гипускоамен шекараға жақын орналасқан. Ауыл орталығы жазық болғанымен, оны төбелер мен таулар қоршап тұрады, олардың көпшілігі 400-700 метр биіктікте. Оңтүстік-батыста орналасқан Оиз тауының биіктігі 1026 метрді құрайды. Басты өзен – Артибай, ол Маркина-Ксемен аумағынан оңтүстік-батыстан солтүстік-шығысқа қарай ағып өтеді. Ауыл орталығына жақын жерде оған оңтүстік-шығыстан Урко өзені қосылады. Маркина-Ксеменнің климаты жыл бойына қоңыл, себебі ол жағалаудан бар болғаны 10 шақырым қашықтықта орналасқан. Қыстары көбінесе салқын және ылғалды, бірақ қар жаумайды. Жазда температура салыстырмалы түрде жоғары болғанымен, 35°C-тан аспайды. Сонымен қатар, жылдың барлық мезгілдерінде жаңбырлы болады, сондықтан жылдық жауын-шашын мөлшері 1550 мм-ден жоғары.
Markina Xemein is located in the north east of Biscay, and it is next to the border with Gipuzkoa. Although the village centre is plain, it is surrounded by hills and mountains, most of them 400 to 700 metres high. Oiz, located to the southwest, is 1,026 metres high. The main river is Artibai, which passes through Markina Xemein from southwest to northeast. Near the village centre, it is joined by another river from the southeast, Urko. Markina Xemein enjoys a mild climate throughout the year, thanks to being located only 10 kilometers from the coast. Winters tend to be a little bit cool and wet, but not snowy. Although summers are relatively hot, temperatures hardly ever go above 35 °C. Apart from that, all the seasons are wet and rainy, so yearly rainfall is above 1550 mm.
Тарих
Маркина ауылын (сол кезде испан тілінде Villaviciosa de Marquina деп аталған) 1355 жылдың 6 мамырында Бискай (Бизкая) лорды Дон Телло құрды. Дон Телло жергілікті дворяндарға (баск тілінде jauntxoak немесе испан тілінде hidalgos) жаңа ауылды құруға және Гипускоа дворяндарының шабуылдарынан қорғауға рұқсат берді. Осы құрылымның ең таңғажайып жағы – Маркинаға жеке шіркеу берілмеген. Соған қоса, ол сол кезде дербес қала (элизат) болған Ксемейннің шіркеуін пайдалануға мәжбүр болды. Бұл шіркеуге қатысты мәселелер олардың қарым-қатынасында, әсіресе орта ғасырларда, шиеленіс тудырды және жергілікті дворяндар арасында бірнеше дау болды. Өткен ғасырда (1952 жылдың 29 қыркүйегінде) Маркина мен Ксемейін бірігіп, бүгінде Маркина-Ксемейін қаласы ретінде танылған жерді құрды. 1969 жылы Маркина-Ксемейіннің оңтүстік-батысында орналасқан кішігірім Зиорца-Болибар қаласы ауылға қосылып, одан әрі кеңейді. Бұл біріккендік 2005 жылдың 1 қаңтарына дейін сақталды, содан кейін барлық тараптар келісімге келіп, Зиорца-Болибар дербес қалаға айналды.
The village of Markina (called, in that time, Villaviciosa de Marquina in Spanish) was founded by Don Tello, Lord of Biscay (Bizkaia), on May 6, 1355. Don Tello gave permission to the local nobility (jauntxoak in Basque or hidalgos in Spanish) to create and defend the new village from the attacks of the Gipuzkoan nobility. One of the most astonishing aspects of that foundation was that Markina was not given a parish church for itself. Moreover, it has had to use the existing church of Xemein, which, at that time, was an independent town (an elizate). The patronage of that church was a hot point in their relations, especially in the Middle Ages, and several disputes took places between local nobility. Last century, (September 29, 1952) Markina and Xemein joined each other to found what we know today as the town of Markina Xemein. A further enlargement took place on 1969, when Ziortza Bolibar (a smaller town located to the southwest of Markina Xemein) joined the village. That union lasted until January 1, 2005, when all the parts concerned reached an agreement by which Ziortza Bolibar become an independent town.