Кіріспе
Англиялық суретші, англикандық епископ Джордж Чиннери (5 қаңтар 1774 – 30 мамыр 1852) – өмірінің көп бөлігін Азияда, әсіресе Үндістан мен Оңтүстік Қытайда өткізген ағылшын суретшісі.
the Anglican bishop
George Chinnery (; 5 January 1774 – 30 May 1852) was an English painter who spent most of his life in Asia, especially India and southern China.
Ерте өмір
Чиннери Лондонда дүниеге келді, онда Корольдік академиялық мектептерде оқыды. Оның әкесі Гурни жүйесімен тасқа қадаудың шебері болды; оның үлкен ағасы Уильям Чиннери Эссекстің Эппинг орманындағы, қазіргі Гилвелл паркіне иелік еткен, бірақ ірі алаяқтық жасағаны анықталған соң Швецияға қашып кетті. Джордж Чиннери 1796 жылы Ирландияға көшіп, суретші ретінде біршама жетістікке жетті және 1799 жылдың 19 сәуірінде Дублинде Марианнаға (Винье есімді) үйленді.
Мансап
1801 жылы Чиннери әйелі мен екі кішкентай баласын тастап Лондонға оралды. 1802 жылы ол «Гилвелл» кемесімен Мадрасқа (Ченнай) аттанды. Ол өзін сол жерде суретші ретінде таныстырды, содан кейін Калькуттаға (Колкатта) көшті, онда Үндістандағы британдық қауымның жетекші суретшісі атанды. 1813 жылы Чиннери масон болып тіркелді, ол Калькуттаның белгілі масондық ложасы «Шығыстағы Жұлдыздың» мүшесі болды. Бұл қаладағы үш масондық ложаның бірі, ол лорд Мойраның (1754-1826) Үндістанның жаңа генерал-губернаторы ретінде келгеніне ресми түрде қарсы алуға қатысты (1813). Чиннеридің масондық мансабы туралы аз мәлімет бар, ал оның көркемдік шығармаларымен байланысы зерттелмеген. Оның ең танымал суреттерінің бірі – Хайдарабад низамының британдық резиденці полковник Джеймс Ахилл Киркпатриктің отбасының суреті. Ол Хайдарабад низамының бас министрінің үнді-ирандық шөбересімен үйленгендіктен, еуропалық әріптестері арасында қыңырлық тудырған еді. Ол «Киркпатрик балаларын» суреттегенде, «сол кезеңдегі портреттерде сирек кездесетін жанылыспен» бейнелеген: ұл көрерменге өзіне сенімді түрде қарап, қолын жамбасына қойып тұр, ал қыз алаңдап еденге қарайды. 1825 жылы үлкен қарыздардан құтылу үшін Оңтүстік Қытайға көшіп кетті. 1825 жылдан 1852 жылы қайтыс болғанға дейін Чиннери Макаода тұрды, бірақ 1832 жылға дейін Кантонға (қазіргі Гуанчжоу) үнемі сапар шекті. Ол Макаода тұратын қытай және батыс саудагерлерінің, теңіз саяхаттарын жасаған капитанның және олардың отбасыларының портреттерін салған. Оның майлы бояулардағы туындыларын кантондық суретші Лам Куа ұқсатып суреттеген, ол да белгілі портретші болды. Чиннери пейзаждарды (майлы және су бояуларымен) салған, сондай-ақ Макао халқының күнделікті өмірінен көптеген суреттер жасаған. 1846 жылы ол Гонконгқа алты айлық сапармен барды, онда денсаулығы нашарласа да, жаңадан құрылған колонияны мұқият зерттеді. Ол 1852 жылдың 30 мамырында Макаода қайтыс болды және сондағы Ескі протестант зиратына жерленді. Сондай-ақ Джеймс Мэтисон және күнделік жазушы Харриет Лоу туралы мәліметтер бар. Джордж Чиннери Гурни жүйесінің стенографиясын әкесі мен атасынан (екеуі де жазу шеберлері) үйренді және қаламмен салған суреттеріне жылдам жазбалар жасау үшін осы стенографияның өзіндік нұсқасын қолданды.
Мұра
Чиннеридің суреттерінің мол жинақтары Лондондағы Виктория және Альберт мұражайында және Британ мұражайында, сондай-ақ Массачусетс штатының Салем қаласындағы Пейбоди Эссекс мұражайында сақтаулы. Басқа да маңызды топтар Ұлыбританиядағы Бирмингем мұражайы мен көркемсурет галереясында, Гонконг өнер мұражайында, Макао мұражайында және Макао өнер мұражайында орналасқан. Гонконг пен Шанхай банктік корпорациясы Чиннеридің туындыларының ең көрнекті корпоративтік жинағына иелік етеді. Оның суреттерінен жасалған көшпелі көрмелер жақында Лиссабондағы Белем мәдени орталығында (1995), Токиодағы Метрополитен Тейен өнер мұражайында (1996), Гонконг тарих мұражайында (2005) және Макао мұражайында (2010) өткізілді. Чиннери Джеймс Клавэллдің «Тай Пан» романындағы суретші Аристотель Кванс кейіпінің прототипі болды.