«Тілектер шатырында» пьесасы және фильмдеуі

Кіріспе

1924 жылы Юджин О'Ниллдің жазған пьесасы, фильмге бейімделуі

"Елм астындағы құштарлық" – Юджин О'Ниллдің 1924 жылы жазған пьесасы. "Аза тұту Электраға айналады" сияқты, "Елм астындағы құштарлық" О'Ниллдің грек трагедиясының сюжеттік элементтері мен тақырыптарын Жаңа Англияның ауылдық жеріне бейімдеу әрекетін көрсетеді. Ол Федра, Гипполит және Тесей туралы мифтерден шабыттанды. 1958 жылы оның фильмдік нұсқасы түсірілді, ал Эдвард Томас опералық қойылым жасады.

Әсерлер

"Құштарлық астындағы шатырлар" Еврипидтің "Ипполит" пьесасының сюжеттік элементтері мен кейіпкерлеріне сүйенген. Онда Федра, Тесейдің әйелі, оның ұлы, таза Ипполитті баурауға тырысады. Бұл әрекет сәтсіз аяқталып, Ипполит оның адалдығын ашамын деп қорқытқаннан кейін Федра өз-өзіне қол жұмсады. Тесей Федраның Ипполитті зорлағандығы туралы жазған хатын табады. Ашуға буған Тесей (әкесі Посейдон оған уәде еткен үш тілектің біреуін пайдалана отырып) ұлын елден қуғынға немесе өлімге кеседі. Ипполит бұқамен болған қақтығыста қаза тапқаннан кейін Артемида Тесейге шындықты ашады, ал Ипполит әкесін кешіріп, көз жұмады. Эбен, Эбби және Ефрем кейіпкерлері сәйкесінше Ипполит, Федра және Тесейге ұқсас. Екі пьесада да әке, ұл және өгей ана арасындағы махаббат үшбұрышы бейнеленген, ал трагедия өгей ананың дұрыс емес әрекеттерінен туындайды. Федраның күйеуінің ұлына деген құштарлығы және оның жазған хатының жалғандығы осы трагедияның себебі. О’Нилл "Құштарлық астындағы шатырлар" пьесасында бұл тақырыпты одан әрі дамытып, Эббидің дұрыс емес әрекеттерін оның баласын дүниеге әкелуімен және оның өлімімен байланыстырады. "Стриндбергтің ықпалында: "Құштарлық астындағы шатырлар" туралы" еңбегінде Мюррей Хартман "Құштарлық астындағы шатырлар" мен Август Стриндбергтің шығармалары арасындағы айқын параллелизмді байқап, "Шындығында, пьесадағы барлық сюжеттік элементтерді Стриндбергтің бір немесе бірнеше шығармаларынан табуға болады" деп жазады. Ол О’Нилл мен Стриндбергтің өмірбаяндарының ұқсас аспектілерін және олардың "Құштарлық астындағы шатырлар" пьесасында қалай көрініс тапқанын егжей-тегжейлі сипаттайды. Ол екі жазушының аналарымен және әкелерімен болған керіс қарым-қатынастарын ерекше атап көрсетеді. Ол сондай-ақ былай деп жазады: "Жас ұл сүйікті анасын қатал әкесінің тыңшылыққа салуынан кейін, оның орнын агрессивті өгей ана басып алуына шыдауға мәжбүр болған жағдай "Қызметшінің ұлы" пьесасынан бастау алады". Бұл "Құштарлық астындағы шатырлар" пьесасында Эбеннің Ефремнің анасын өлімге дейін жұмысқа салды деген пікірі арқылы көрінеді және сюжеттің дамуын анықтайды.

Desire Under the Elms was inspired by plot elements and characters from the Euripides play Hippolytus. In it, Phaedra, Theseus' wife, attempts to seduce his son, chaste Hippolytus. After this fails and Hippolytus threatens to reveal her unfaithfulness, Phaedra commits suicide. Theseus finds a letter that Phaedra carried accusing Hippolytus of raping her. Enraged, Theseus (using one of three wishes that his father Poseidon promised him) curses his son with banishment or death. After Hippolytus is fatally wounded by an encounter with a bull, Artemis arrives to reveal the truth to Theseus, and Hippolytus dies after absolving his father. The characters Eben, Abbie, and Ephraim roughly correspond with Hippolytus, Phaedra, and Theseus respectively. Both plays are driven by a love triangle between a father, a son, and a stepmother, and the tragedy arises from misguided actions made by the stepmother. In Phaedra's case it is her lust of her husband's son and the falseness of her letter. O'Neill takes this one step further in Desire Under the Elms and makes Abbie's misguided actions the begetting and murder of her child. In Desire Under the Elms: In the Light of Strindberg's Influence, Murray Hartman also saw strong parallels between Desire Under the Elms and the work of August Strindberg, writing "At any rate, there is hardly a plot element in the play that cannot be traced to one or more sources in Strindberg." He details several elements of O'Neill and Strindberg's biographies that are similar, and how they manifest in Desire Under the Elms, in addition to naming several specific works of Strindberg's, such as The People of Hemsö, The Bridal Crown, and The Son of a Servant. Specifically, he points out very similarly confused relationships with the writers' respective mothers and contentious relationships with their fathers. He also writes, "The basic situation, where the young son has seen his beloved mother worked to death by a hard father and then has had to bear the usurpation of her position by an aggressive stepmother, has its origin in The Son of a Servant." This can be seen in Desire under the Elms through Eben's opinion that Ephraim worked his mother to death and largely drives the plot.

Өндіріс тарихы

Провинштаундық ойыншылар (Бродвейден тыс, 1924) – Эфраим Кэбот рөлінде Уолтер Хьюстон, Эбби Путнам рөлінде Мэри Моррис және Эбен Кэбот рөлінде Чарльз Эллис. Гринвич Виллидж театрында екі айдан кейін бұл қойылым Бродвейге көшірілді және одан әрі тоғыз ай бойы, бірінші Эрл Кэрролл театрында, содан кейін Джордж М. Кохан театрында және ақырында Дейлидің 63-ші көше театрында, барлығы 420 қойылым көрсетілді. Бродвей (1952) – режиссері Гарольд Кларман, продюсері Америка Ұлттық Театры және Академиясы. Эфраим Кэбот рөлінде Карл Малден, Эбен Кэбот рөлінде Дуглас Уотсон және Эбби Путнам рөлінде Кэрол Стоун, 46 қойылым. Академия фестиваль театры (Лейк Форест, Иллинойс, 1974) – режиссері Винет Керрол, продюсері Уильям Т. Гарднер. Эфраим Кэбот рөлінде Роско Ли Браун, Эбен Кэбот рөлінде Глинн Турман және Эбби Путнам рөлінде Сисили Тайсон. Асмита театры (Үндістан, 1995) – режиссері Арвинд Гаур, аудармашысы Надира Баббар, актерлері Дипак Добриял, Ману Риши, Дипак Охани және Арахана Шинтре Джоши, 14 қойылым. Гудман театры (Чикаго, 2009) – режиссері Роберт Фоллс, Эфраим Кэбот рөлінде Брайан Деннехи, Анна Путнам рөлінде Карла Гугино және Эбен Кэбот рөлінде Пабло Шрайбер. Шри Рам Орталық Театры (Манди Хаус, Нью-Дели, Үндістан, 2010) – RAS өндірісі. Режиссерлері Дипак Очани және Гаджрадж Нагар, Эфраим Кэбот рөлінде Мукул Саран Матур, Анна Путнам рөлінде Санджила Матур, алты қойылым. Бродвей (2009) – Гудман өндірісінің көшірілімі; 27 сәуірде 2009 жылы Сент-Джеймс театрында ашылды, 32 қойылым. New Vic Theatre (Ньюкасл-андер-Лайм, Стаффордшир, Ұлыбритания, 2010) – режиссері Джеймс Дейкр, Эфраим Кэбот рөлінде Гарет Томас, Анна Путнам рөлінде Виктория Ллойд, Эбен Кэбот рөлінде Кэри Кранксон, Питер Кэбот рөлінде Оуэн Оукшотт және Симеон Кэбот рөлінде Тимоти Чиппинг. Lyric Hammersmith (2012) – режиссері Шон Холмс, дизайні Иан МакНейл, Эбен Кэбот рөлінде Морган Уоткинс, Анна Путнам рөлінде Дениз Гоф және Эфраим Кэбот рөлінде Финбар Линч. Бұл пьеса Балвант Гарги (Балде Тиббе атымен) тарапынан пунджаби тіліне бейімделді, Джахангирнагар университетінің Драма және драматургия факультеті, Дакка, Бангладеш, 2015 жылғы екінші курс студенттерінің дипломдық жұмысы ретінде қойылды. 26 қараша 2016 жылы өтті. Режиссері: Реза Ариф. Шоу фестивалі (2021) – "Desire Under the Elms" бастапқыда фестивальдің 2020 жылғы маусымының бір бөлігі ретінде жоспарланған, бірақ COVID-19 пандемиясы салдарынан маусым кейінге жылдырылды және қойылым 2021 жылғы маусымның күзіне ауыстырылды. Режиссері Тим Кэрролл, декорациясы Джудит Боуден, жарықтандыруы Кевин Ламот, костюмдері Джойс Падуа.

Provincetown Players (off Broadway, 1924) – Starring Walter Huston as Ephraim Cabot, Mary Morris as Abbie Putnam and Charles Ellis as Eben Cabot. After two months at the Greenwich Village Theater, this production transferred to Broadway and played an additional nine months, first at the Earl Carroll Theatre, then at George M. Cohan's Theatre and finally at Daly's 63rd Street Theatre, for a total of 420 performances. Broadway (1952) – Directed by Harold Clurman, produced by The American National Theater and Academy. Starring Karl Malden as Ephraim Cabot, Douglass Watson as Eben Cabot and Carol Stone as Abbie Putnam, 46 performances. Academy Festival Theatre (Lake Forest, Illinois, 1974) Directed by Vinette Carrol, produced by William T. Gardner. Starring Roscoe Lee Browne as Ephraim Cabot, Glynn Turman as Eben Cabot and Cicely Tyson as Abbie Putnam. Asmita Theatre (India, 1995) – Directed by Arvind Gaur, translated by Nadira Babbar, starring Deepak Dobriyal, Manu Rishi, Deepak Ochani and Arachana Shintre Joshii, 14 performances. Goodman Theatre (Chicago, 2009) – Directed by Robert Falls, starring Brian Dennehy as Ephraim Cabot, Carla Gugino as Anna Putnam and Pablo Schreiber as Eben Cabot. Sri Ram Centre Theatre (Mandi House, New Delhi, India, 2010) – A RAS production. Directed by Deepak Ochaney and Gajraj Nagar, starring Mukul Saran Mathur as Ephraim Cabot, Sanjeela Mathur as Anna Putnam, six performances. Broadway (2009) – Transfer of the Goodman production; opened April 27, 2009 at the St. James Theater, 32 performances. New Vic Theatre (Newcastle under Lyme, Staffordshire, UK, 2010) – Directed by James Dacre, starring Gareth Thomas as Ephraim Cabot, Victoria Lloyd as Anna Putnam, Cary Crankson as Eben Cabot, Owen Oakeshott as Peter Cabot and Timothy Chipping as Simeon Cabot. Lyric Hammersmith (2012) – Directed by Sean Holmes and designed by Ian MacNeil, starring Morgan Watkins as Eben Cabot, Denise Gough as Anna Putnam and Finbar Lynch as Ephraim Cabot. This play was adapted by Balwant Gargi (under the name "Balde Tibbe") in Punjabi, Department of Drama and Dramatics, Jahangirnagar University, Dhaka, Bangladesh, as the second—year final production of 2015. Held on 26 November 2016. Direction: Reza Arif. Shaw Festival, (2021) Desire Under the Elms was initially scheduled as a part of the festival's 2020 season, but the season was eventually cancelled due to the COVID 19 pandemic, and the production was moved to the fall of the 2021 season. Directed by Tim Carroll, set by Judith Bowden, Lighting by Kevin Lamotte, costumes by Joyce Padua.