Кіріспе

Мексика саясаткері (1902–1974)

Хаим Марио Торрес Бодет (17 сәуір 1902 – 13 мамыр 1974) – Мексиканың үш президентінің үкімет кабинетінде қызмет еткен көрнекті мексикалық саясаткер және жазушы. Ол 1948 жылдан 1952 жылы отставкаға кеткенге дейін Біріккен Ұлттар Ұйымының Білім, ғылым және мәдениет ұйымының (ЮНЕСКО) екінші бас директоры болды.

Өмір

Торрес Бодет Мексика қаласында дүниеге келген. Оның анасы – француз тегі бар перуаниялық Эмилия Боде Левальуа, әкесі – Барселоналық Алехандро Торрес Гирбент. Олар Перуде танысып, үйленген соң, XIX ғасырдың соңында Мексикаға көшіп келді. Әкесі опера және театрды насихаттаушы болған, бұл іс-әрекеттер жас Жаймеге үлкен әсер еткен. Хайме екі баланың ағасы еді. Оның Марио есімді інісі болған, ол ерте жасында қайтыс болды және Торрес Бодет естеліктерінде оны есімдерін атамайды. Отбасының жағдайы жақсы болды, олар Донселес көшесіндегі үйден президент Порфирио Диас Депутаттар палатасына ресми іс-шараларға келгенін көретін. 16 жасында алғашқы өлеңдер жинағын жариялады. 1954 жылы Куернавакадан Мексикаға оралғанда бір көзінің көру қабілетін жоғалтты. Содан кейін ғана ол Халықтық білім беру хатшылығының кітапханалар басшысы болып тағайындалды. Бұл міндеттермен қатар, ол бірнеше достарымен және Васкончелостың қолдауымен «Фалаңге» журналын құрды. Кейін ол Ұлттық университеттің (қазіргі UNAM) ректоры болып тағайындалды, оған жаңа білім беру жүйесінің құқықтық негізін жасау міндеті жүктелді. 1938 жылдан 1941 жылға дейін ол Рафаэль Солана, Октавио Пас, Эфраин Уэрта және Альберто Квинтеро сияқты жас жазушылармен «Поэтикалық шеберхана» (Taller Poético) атты жоба мен басылым бойынша жұмыс істеді. Өмірінде жоғары бағаланғанына қарамастан, ол қайтыс болғаннан кейін туындылары ұмытылып кеткен. Ол Гарсиа Лорка, Альберто дель Торо Агирре, Педро Салинас (27 буыны), Поль Валери және Валери Ларбо сияқты басқа да жазушылармен байланыста болды. Торрес Бодетті президент Мануэль Авила Камачо 1943-1946 жылдары Халықтық білім беру министрі етіп тағайындады, ал 1946-1951 жылдары президент Мигель Алеман Вальдестің кезінде Сыртқы істер министрі болып қызмет етті. 1954-1958 жылдары Францияда Мексиканың елшісі болды. Кейін 1958-1964 жылдары президент Адольфо Лопес Матеос кезінде қайтадан Халықтық білім беру министрі болып тағайындалды. Ол Мексиканың проблемаларына жауап білім беруде деп сенді, оның арқасында қылмыстың, сыбайлас жемқорлықтың, жұмыссыздықтың және т.б. деңгейін төмендетуге болады. Бұл, өзі ақын болғанына қарамастан, кәсіби білім беруде ерекше көзге түсті. Жеке хатшысы Рафаэль Солананың айтуынша, президент Мануэль Авила Камачо оған президенттікке кепілдік беруді ұсынған, бірақ Торрес Мексика Конституциясының 82-бабына сәйкес, ол тек бірінші буын мексикалық болғандықтан, бұл мүмкін емес екенін еске салды. Білім беру министрі қызметінен кейін ол қоғамдық өмірден зейнеткерлікке шығып, оған ұсынылған басқа да лауазымдардан бас тартты. 1929 жылдан Екінші дүниежүзілік соғыс басталғанға дейін Торрес Бодет Мадрид, Гаага, Париж, Буэнос-Айрес және Брюссель қалаларында дипломатиялық қызметтер атқарды. 1948-1952 жылдары Біріккен Ұлттар Ұйымының Білім, ғылым және мәдениет ұйымының (ЮНЕСКО) бас директоры болды. 1955-1958 жылдары Францияда елші болып жұмыс істеді. 1971 жылы Сенаттан Белисарио Домингуес медалін алды. Сондай-ақ, ол Мексика тіл академиясының (Испания Корольдік академиясының ұлттық тілші агенттігі) және Ұлттық колледждің мүшесі болды. Торрес Бодет 1974 жылдың 13 мамырында Мексика қаласында өз-өзіне қол жұмсады.