Кіріспе

Алифаэ – Италияның ежелгі қаласы, Оскан немесе Самнит тайпасының орталығы, қазіргі Монте-Матезе деп аталатын биік таулардың етегінде, Вултурн өзенінің аңғарында орналасқан. Ол Кампания шекарасына жақын болған, Плиний мен Силий Италик оны Кампания қалаларының қатарына қосса, ал Страбон оны Самнит қаласы деп атаған. Бұл бұрыннан белгілі, өйткені римдіктердің осы халықпен болған соғыстарында оның аты жиі кездеседі. Аллифаэ римдіктер тарапынан бірнеше рет бағындырылды, алғаш рет б.з.д. 326 жылы Екінші Самнит соғысы кезінде. Ливий былай деп жазған: «Олардың қолына үш қала түсті – Аллифе, Каллифе және Руфриум; сонымен қатар консулдар келген кезде, олардың маңындағы жерлердің көп бөлігі толығымен қиратылды» (Ливий, VIII. 25). Алайда, римдіктер б.з.д. 310 жылы жақын арада бақылауын жоғалтты: «Этруриядағы оқиғалар кезінде екінші консул К.М. Рутилий Самниттерден Аллифені шабуылмен тартып алды, олардың көптеген бекіністері мен кішігірім қалалары жойылды немесе зардапсыз берілді» (Ливий, IX. 38). Үш жылдан кейін, б.з.д. 307 жылы бұл шайқастар шешімін тапты: «Проконсул Квинт Фабий Аллифае қаласының жанында Самнит әскерімен ашық шайқасқа түсті. Ол жеңіске жетіп, жауды шайқас алаңынан ығыстырып, тікелей олардың лагеріне дейін қуды. Егер күн батпағанда, олар лагерді ұстап тұра алмас еді. Түнде ешкім қашпасын деп күзетшілер қойылды. Ертесі күні, күн толық шықпай тұрып, олар капитуляциялауға басталды. Самниттер өздерінің киімдерінде босатылуларын сұрады. Самниттермен бірге келгендердің жеті мыңы құлдыққа сатылды. Өздерін герник азаматтары деп таныстырғандар бөлек ұсталып, Фабий оларды Римдегі сенатқа жіберді. Сенат олардың әскерге шақырылған-шақырылмағанын немесе өз еріктерімен римдіктерге қарсы самниттермен соғысқандарын анықтау үшін тергеу жүргізді. (Ливий, IX. 42). Екінші Пуникалық соғыс кезінде оның аумағы римдіктер мен Ганнибалдың кезекпен басып өтуіне немесе оккупациялауына ұшырады, бірақ қаланың өзі туралы ешқандай мәлімет жоқ. Страбон оны Самниттердің әлеуметтік соғыстың салдарынан аман қалған сирек қалаларының бірі деп еске алады. Цицероннан біз оның Вултурн өзенінің аңғарында кең және құнарлы жерге ие болғанын білеміз, ол Венафрум жерімен шектес болған сияқты. Liber Coloniarum (231-бет) бойынша, триумвирлер сол жерде колония құрды, ал оның колониялық мәртебесі, Плинийде айтылмаса да, жазулар арқылы расталады. Бұл сонымен қатар Рим империясы кезінде оның маңызды орынға ие болғанын көрсетеді және Адриан тұсында көптеген жаңа қоғамдық ғимараттармен безендірілді. Бұл қала Римнен Беневентумға дейінгі тікелей Латын жолында, Теанодан 17 миль және Беневентумнан 43 миль қашықтықта орналасқан, бірақ соңғы сан әлдеқайда үлкен. Б.з.д. 4 ғасырда өз монетасы болған Самнит қаласының орны белгісіз. Рим қаласы қазіргі Алифе және Сант-Анджело-д'Алифе коммуналарында орналасқан, ал оның қабырғалары (IV ғасыр) үлкен моншалардың (Терма Геркулис) және театрдың сақталған қалдықтарын қамтиды.