Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Эдберт (768 жылы 19 немесе 20 тамызда қайтыс болды) - 737 немесе 738 жылдан 758 жылға дейін Нортумбрияның патшасы. Ол Йорк архиепискобы Эгберттің інісі еді. Оның билігі VII ғасырдағы Нортумбрияның императорлық амбицияларына оралу ретінде қарастырылады және экономикалық өркендеу кезеңін білдіруі мүмкін. Ол қарсыласып отырған династиялардың ішкі қарсылығына тап болды және оның билігі кезінде кем дегенде екі нақты немесе ықтимал қарсыластары өлтірілді. 758 жылы ол ұлы Освульфтің пайдасына таққа отырды және Йорк қаласында монах болды.
Eadberht (died 19 or 20 August 768) was king of Northumbria from 737 or 738 to 758. He was the brother of Ecgbert, Archbishop of York. His reign is seen as a return to the imperial ambitions of seventh century Northumbria and may represent a period of economic prosperity. He faced internal opposition from rival dynasties and at least two actual or potential rivals were killed during his reign. In 758 he abdicated in favour of his son Oswulf and became a monk at York.
Шығу тегі
Эдберт Линдисфарн монастырына кірген өзінің ағайындысы Сеолвульфтің екінші рет бас тартқанынан кейін Нортумбрияның билеушісі болды. Сеолвульфтің бірінші бас тартуы күш қолданумен байланысты болғаннан айырмашылығы, екіншісі Эдберт пайдасына ерікті түрде болған болуы мүмкін. Эдберт Эатаның ұлы Ида Бернициядан оның ұлы Огга (Англосаксон хроникасы және Англия жинағы) немесе Эдрик (Historia Brittonum) арқылы шыққан. Ейдберхттің әкесі Еатаның тегі Глин Мавр.
Eadberht became ruler of Northumbria following the second abdication of his cousin Ceolwulf, who entered the monastery at Lindisfarne. Unlike Ceolwulf's first abdication, which clearly involved force, his second, in favour of Eadberht, may have been voluntary. Eadberht son of Eata was a descendant of Ida of Bernicia through either his son Ocga (Anglo Saxon Chronicle and Anglian collection) or Eadric (Historia Brittonum). The genealogy gives Eadberht's father Eata the cognomen Glin Mawr.
Нортумбрия
Эдберт өзінің билігі кезінде қарсыластардан қарсылық көрген көрінеді. Эардвин, патша Эдвульфтің ұлы және болашақ патша Эрдвульфтің атасы, 740 жылы қаза тапты. 750 жылы Оффа, король Олдфриттің ұлы Линдисфарн ғибадатханасынан алынып, қоршаудан кейін өлтірілді, ал Оффаны қолдаған Линдисфарн епискобы Циневульф, Йоркте тұтқындалып, сотталды. Нортумбриялық саяси күрес пен отбасылық қақтығыстарда діни негіздердің маңызы айқын. Эрдвиннің отбасы Рипонмен, Оффамен және Сеолвульфпен Линдисфарнмен байланысты, ал Хексам Линдисфарн қауымдастығының қарсылық білдірген патшалар мен дворяндарды қолдаған көрінеді. Алайда Йорк архиепискобының ағасы болғандықтан, Эдбертті Нортумбрияның ең ұлы прелаты қолдады. Эдберхтің билігі кезінде Нортумбрия монетасына үлкен реформалар жүргізілді, ал кейбір монеталарда король Эдберх пен архиепископ Экгберхтың есімдері бар. Кирбидің айтуынша, "бұл Эдберт патшалығына жаңа өркендеу әкелгенін көрсетеді". Папа Пауль I Эдберх пен Эггберхке жіберген хат, оларға абат Фотредтен алынған жерлерді қайтарып беруді бұйырды және оның інісі Моллге берілді, бұл кейінірек патша Этельвальд Моллмен бірдей адам деп есептеледі, Эдберхтің билігі кезінде шіркеуге бұрынғы билік кезінде берілген көптеген жерлерді қайтарып алуға тырысулар болғандығын көрсетеді.
Eadberht appears to have faced opposition from rival families throughout his reign. Eardwine, probably the son of King Eadwulf, and grandfather of the future king Eardwulf, was killed in 740. In 750 Offa, son of King Aldfrith was taken from the sanctuary of Lindisfarne and put to death after a siege, while Bishop Cynewulf of Lindisfarne, who had presumably supported Offa, was deposed and detained in York. The importance of religious foundations in Northumbrian political struggles and family feuds is apparent. Eardwine's family is associated with Ripon, Offa and Ceolwulf with Lindisfarne, and Hexham appears to have supported kings and noblemen opposed by the Lindisfarne community. Eadberht, however, as brother of the Archbishop of York, enjoyed the support of the greatest Northumbrian prelate. Eadberht's reign saw major reforms to the Northumbrian coinage, and some coins name King Eadberht and Archbishop Ecgberht. Kirby concludes that "the indications are that Eadberht was bringing new prosperity to his kingdom." A letter sent by Pope Paul I to Eadberht and Ecgberht, ordering them to return lands taken from Abbot Fothred, and given to his brother Moll, presumed to be the same person as the later king Æthelwald Moll, suggests that Eadberht's reign saw attempts at reclaiming some of the vast lands which had been granted to the church in earlier reigns.
Көршілері
Кирбидің айтуынша, "солтүстік императорлық құмарлықтардың қайта жанданыуы солтүстіктегі Нортумбриялықтар арасында Едберт ордасында VII ғасырда орын алған". 750 жылы Эдберт Кайл жазығын жаулап алды, ал 756 жылы ол король Оэнгуспен бірге Альт-Клуттың британдарға қарсы шайқасты. Бұл жорық туралы былай деп баяндалады: 756 жылы, Едіберт патша өзінің билігінің он сегізінші жылы және Пикттердің патшасы Унюст Думбартон қаласына әскерлерін бастап келді. Сондықтан британдықтар тамыз айының бірінші күні сол жерде келісімшартты қабылдады. Сол айдың оныншы күні оның Ұуаниядан Ниванбиригке дейінгі жорығында бүкіл әскері қаза тапты. Оуанияның Гован екендігі қазір белгілі, бірақ Ньюанбиригтің орналасқан жері бұдан да анық. Ньюбургтер көп болғанымен, ең жақсы орын Хексемге жақын Тайнда орналасқан Ньюбург болып табылады.
Kirby suggests that "a revival of seventh century northern imperial ambitions had evidently occurred among the Northumbrians at the court of Eadberht". In 750, Eadberht conquered the plain of Kyle and in 756, he campaigned alongside King Óengus against the Britons of Alt Clut. The campaign is reported as follows:
In the year of the Lord's incarnation 756, king Eadberht in the eighteenth year of his reign, and Unust, king of Picts led armies to the town of Dumbarton. And hence the Britons accepted terms there, on the first day of the month of August. But on the tenth day of the same month perished almost the whole army which he led from Ouania to Niwanbirig. That Ouania is Govan is now reasonably certain, but the location of Newanbirig is less so. Although there are many Newburghs, it is Newburgh on Tyne near Hexham that has been the preferred location.
Тағзылық
758 жылы Эдберт монархияға кіріп, Йорк соборына қосылды. 768 жылы ол Симеон Дурхемнің жылнамасында қайтыс болды. Алайда, оның қызы Осгифуның күйеуі Альхред патша болды, ал Эдберхттің ұрпақтары, мысалы Освульфтің ұлы Эльфвальд және Осгифуның ұлы Осред, Нортумбрия тағына ғасырдың соңына дейін таласты. Эдберттің соңғы белгілі ұрпағы - Осгифуның ұлы, 800 жылы король Эрдвулфтың бұйрығымен өлтірілген және шейіт деп танылған қасиетті Альмунд.
Eadberht abdicated in 758, entering the monastery attached to the cathedral of York. His death there in 768 is recorded in Symeon of Durham's chronicle. However, his daughter Osgifu's husband Alhred became king, and Eadberht's descendants, such as Oswulf's son Ælfwald and Osgifu's son Osred contested for the Northumbrian throne until the end of the century. Eadberht's last known descendant is Osgifu's son Saint Alhmund, murdered in 800 on the orders of King Eardwulf, and reputed a martyr.