Кіріспе

Жылу шығаратын кішкентай пакет. Қол жылытқыштар – суық қолдарды жылыту үшін жылу өндіретін кішкентай, көбінесе бір рет қолданылатын пакеттер. Олар әлемнің түкпір-түкпірінде түрлі мақсаттарда қолданылады, оның ішінде сыртқы демалыс, қолмен еңбек және баспанасыздық жағдайларында.

Тарих

Қол мен аяқ қыздырғышын алғаш рет 1891 жылы Нью-Джерсиден Джонатан Т. Эллис патенттеді, бірақ оның өндірілгенін көрсететін ешқандай дәлел жоқ. Коммерциялық түрде өндірілген алғашқы қол қыздырғышын жапондық өнертапқыш Ниичи Матоба жасады. Матоба платина катализі арқылы жылу тудыратын тотығу реакциясының принципін қолдануға патент алды. Одан кейін ол өнімді практикалық қолдануға қалай бейімдеуге болатынын зерттеуге уақытын жұмсады. 1923 жылы ол құрылғысының прототипін жасап, оны HAKUKIN kairo (HAKKIN қыздырғыш) деп атады. Осы алғашқы портативті қол қыздырғыштарының бір түрі әлі күнге дейін Жапонияда өндірілуде.

Темір тотығу

Ауамен жұмыс істейтін қол жылытқыштарда целлюлоза, темір, белсенді көмір, вермикулит (суды ұстайтын) және тұз болады. Олар ауамен қатысқанда темірдің экзотермиялық тотығу реакциясы арқылы жылу шығарады. Ауадағы оттегі молекулалары темірмен әрекеттесіп, тотты құрайды. Тұз көбінесе осы процесті катализдеу үшін қосылады.

Артық қаныққан ерітінді (кристалдану түріндегі)

Қол жылытқышының бұл түрін ішкі мазмұны біркелкі болғанша, қатты ыстық суға батырып зарядтауға болады, содан кейін салқындату керек. Жылудың бөлінуі қол жылытқышындағы кішкентай металл дискіні иіп (қозғалту) арқылы басталады, ол кристалдануды іске қосатын ядролық орталықтарды жасайды. Тұзды оның кристалдану суында еріту үшін жылу қажет, және кристалдану басталғанда осы жылу шығарылады. Балқытудың жасырын жылуы шамамен 264–289 кДж/кг құрайды. Бұл процесті үйде жылуды сақтау жүйесін құру үшін кеңейтуге болады және дереу жылу беруге мүмкіндік береді.

Жеңілдікті отын

Тәмекі оттығының отынымен жұмыс істейтін қол жылытқыштар, жеңіл тұтандырғыш сұйықтықты (жоғары тазартылған мұнай нафтасын) қолданады, ол ашық жалғаннан төмен температурада жұмыс істейтін катализаторлы жану блогында пайдаланылады, бұл өрт қаупін едәуір төмендетеді. Жаққаннан кейін, олар әдетте арқанмен бекітілген маталық қаптың ішінде жұмыс істейді. Бұл катализаторға оттегінің мөлшерін бақылайды және терінің күйігіне қарсы қорғаныс қамтамасыз етеді. Қайта пайдалану үшін отынды қайта құю жеткілікті. Заманауи үлгілерде платина немесе басқа катализатормен қапталған шыны талшық негіздері қолданылады; ал кейбір ескі үлгілерде асбест негіздері қолданылған. Егер мақтамен толтырылған отын резервуарынан бөлінген буды жаққан болса және отын тікелей катализаторға құйылмаса, алмастырылатын катализатор блоктары көп жылдар бойы қызмет ете алады. Бұл қол жылытқыштар, өте төмен температурада сыртта жұмыс істейтін немесе демалыспен айналысатын адамдарға арналған, әсіресе қалың қолғап немесе мітенки кигенде қиын болатын қолмен жұмыс істеуді қажет ететін жағдайларда. Олардың тарихы жапон "Хаккин" компаниясының негізін қалаушы Ниичи Матобаға дейін жетеді, ол 1923 жылғы жапондық патентына негізделген "Хаккин Кайро" қол жылытқышын өндіру үшін оны құрды. Джон В. Смит, Minneapolis қаласындағы Aladdin Laboratories, Inc. компаниясының президенті, 25 желтоқсан 1951 жылы "Jon e" ( "Johnny" деп айтылады) каталитикалық қол жылытқышына АҚШ патентын алды. Өндіріс 1950-ші және 1960-шы жылдары күніне 10 000 жылытқышқа жетті. "Aladdin" компаниясы 1970-ші жылдары жұмысын тоқтатты. 2010 жылы "Zippo" оттығы компаниясы басқа сыртқы өнімдермен қатар, толығымен металлдан жасалған каталитикалық қол жылытқышты ұсынды.

Батарея

Батареямен жұмыс істейтін қол жылытқыштар батареядағы электр энергиясын жылуға айналдыратын электрлік кедергісі бар жылыту элементтерін пайдаланады. Әдетте, қол жылытқыштар 40-48°C температурада алты сағатқа дейін жылу бере алады. Қайта зарядталатын электрондық қол жылытқыштарды электр желісінен немесе 5В USB қуат көзінен зарядтауға болады, олар 500-ге дейін қайта зарядтау цикліне төтеп бере алады.

Ағаш көмір

Көмірмен қол жылытқыштар арнайы қоршауда көмірді жағу арқылы жылу береді. Олар 6 сағатқа дейін жылуды сақтап, қолайлы температураға жетеді. Мұндай қол жылытқыштарға арналған қоршаулардың сырты әдетте киізбен жабылады және ішінде жылу шығармайтын, бірақ металл сияқты жылуды таратуға көмектесетін заттар болады. Көмірден жасалған қол жылытқышты пайдалану үшін көмірдің екі ұшын ұрып, содан кейін оны сөндіріп, ыстық көмірге айналдыру керек. Жалынды таяқша сосын қоршаудың ішіне салынады. Көмір таяқшаларын көбінесе сыртқы шараларға арналған дүкендерден сатып алуға болады және олардың бағасы қолжетімді.