Кіріспе

Италиядағы минералды бұлақ Aquae Cutiliae - бұл ежелгі римдік сайт, қазіргі уақытта Терме ди Котилия немесе Терме ди Веспасиано деп аталатын минералды бұлақтарда орналасқан, қазіргі Ситтадукалеге жақын, Сабина аймағындағы Риетиден шығысқа қарай 9 миль жерде. Ол өзінің атын жақын маңдағы Кутилияе немесе Кутилий ауылынан алған, оның нақты орналасқан жері белгісіз. Сол жерде император Веспасиан мен оның ұлы Тит қайтыс болды.

Тарих

Дионисий Галикарнассский Кутилияны Сабиндердің келуі алдында Сабинаны мекендеген ежелгі халықтардың маңызды орталығы ретінде атайды. Жақын жердегі Кутилия көліне Плиний, Сенека және Варро сияқты классикалық жазушылар Италияның орталығы деп есептеген және оның жүзетін аралдарымен танымал болған, ал оның ұлы император Тит туралы ол былай деді: "ол әкесімен бірдей виллаға кетті" және екеуі де сол жерде қайтыс болды. Веспасианның ішектік аурулары күшейіп, 79 жылы Aquae Cutiliae-де өліп қалды, мүмкін, суық суларда шамадан тыс шомылудан. Оның атауы Путингер кестесінде Виа Саляриядағы Aqve cvtillie ретінде кездеседі.

Қазба жұмыстары

Моншалардың алғашқы қазба жұмыстары 1890 жылы табылған қалдықтардан кейін жүргізілді. 1969-1984 жылдары жүргізілген қазба жұмыстары археологиялық әдебиетте белгілі "Терме ди Котилияның" (немесе Веспасиан ванналарының) көбірек бөлігін жарыққа шығарды. Соңғы археологиялық қазба жұмыстары (2007-2012) моншалардың бірінші терраса деңгейіндегі ежелгі жолдың бір бөлігін, қоршау қабырғаларының сыртында көрсетті.

Сайт

Веспасиан ванналары деп аталатын монументальді ғимараттар Кутилия көлінен батысқа қарай 2 км жерде орналасқан және 400 м бойына және төрт террасада орналасқан. Бұл жер, бәлкім, бастапқыда республика дәуірінің аяғында Лацийде салынған көптеген басқаларға ұқсас Вакуна құдайшасының киелі үйі болған. 2-ші террасада қатты жыныстан 60х24 м көлемінде үлкен natatio (су бассейні) қазылып, бассейннің ұзын жақтарында баспалдақтар арқылы жүзушілер кіре алатын болды. Ол бірнеше кезеңдерде кеңейтіліп, біздің заманымыздың 4-ші ғасырына дейін қолданылған және жер асты бұлағынан тамақтанатын. Сонымен қатар, солтүстік жағында монументалды нимфеум құрайтын апсиданың айналасында бірнеше нишалар мен бөлмелер бар. Батыстағы жағы кейінгі шіркеу мен диірменнің астында орналасқан және Флавий дәуірінен бастап, моншалар үшін бұлақ суын қыздырған бөлмелерді көрсетеді. Моншалар 4 - 5 ғасырға дейін қолданылған. Үшінші тераста 5 бағана көрінеді, олар, мүмкін, дәлізге жақын портиктің бөлігі. Бұл бөлік біздің заманымыздың III/IV ғасырында, мүмкін жер сілкінісі немесе Ломбардтардың басып алуы салдарынан құлап, қайтадан салынбауы мүмкін. Баздардың бірінші террасасында, қабырға сыртында бірнеше жүз метрлік ежелгі жолдың кең бөлігі ашылды. Респуб ликаның соңғы кезеңіндегі және империяның алғашқы кезеңіндегі ауылдық Сабина үшін ерекше сәулет салтанаты ванналардың басты жолға жақын орналасқандығымен түсіндірілуі мүмкін. Кютилия көлінің шығыс жағында "Титтің моншасы" деп аталатын монументальді қалдықтар бар, бұл үлкен вилла болуы мүмкін және б.з.б. Ұзындығы 60 м, биіктігі 11 м болатын қалың қабырға бірнеше тікбұрышты бөлмелердің алдында орналасқан.

Емдеу қасиеттері

Аква Кутилиае күкірт және минералды бұлақтар бар, оны Флавий императорлары жиі пайдаланатын және Вакуна құдайына арналған. Бұл суық су көздері емдік қасиетімен ерекше танымал болды. Плиний мен Цельс оларды асқазан ауруларын емдеуде тиімді деп мақтаған.