Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Үй түрі
Type of house
Вилла – бастапқыда ежелгі Римдегі жоғары топтың ауылдық үйі болған үй түрі. Римдік вилладан бастап, вилланың идеясы мен функциясы едәуір өзгерді. Рим Республикасы құлағаннан кейін виллалар шағын шаруашылық кешендеріне айналып, кейінірек Антикалық дәуірде нығайтылды және кейде монастырь ретінде Шіркеуге берілді. Содан кейін олар орта ғасырларда бірте-бірте дамып, жоғары топтың әсем ауылдық үйлеріне айналды. Жаңа заманда, қала немесе қалашыққа жақын бағы бар кез келген ыңғайлы жеке үй вилла деп сипатталған. Бүгінгі таңда сақталған көптеген виллалар қала маңындағы аудандарға еніп кеткен. Қазіргі тілде "вилла" термині әртүрлі типтегі және көлемдегі тұрғын үйлерді білдіре алады – қала маңындағы жартылай жеке екі вилладан бастап, әсіресе Жерорта теңізі маңындағы елдерде, орташа көлемнен асатын ауылдық үйлерге дейін.
A villa is a type of house that was originally an ancient Roman upper class country house. Since its origins in the Roman villa, the idea and function of a villa have evolved considerably. After the fall of the Roman Republic, villas became small farming compounds, which were increasingly fortified in Late Antiquity, sometimes transferred to the Church for reuse as a monastery. Then they gradually re evolved through the Middle Ages into elegant upper class country homes. In the early modern period, any comfortable detached house with a garden near a city or town was likely to be described as a villa; most survivals have now been engulfed by suburbia. In modern parlance, "villa" can refer to various types and sizes of residences, ranging from the suburban semi detached double villa to, in some countries, especially around the Mediterranean, residences of above average size in the countryside.
Римдік Британияда
Археологтар Англиядағы көптеген римдік виллаларды мұқият зерттеді. Италиялық әріптестері сияқты, олар дала мен жүзімдіктерде жұмыс істейтін толыққанды аграрлық қоғамдар болды, тіпті плитка зауыттары немесе тас карьерлері де болған, ванналары мен бақтары бар жоғары мәртебелі орталықтардың айналасында орналасқан. Вудчестердегі әсем вилла, англосаксондық шіркеу (жай ғана сәйкес келуі мүмкін емес) оның орнына салынған кезде мозаикалық едендерін сақтап қалды. 18-шы ғасырдың соңында шіркеу ауласында жерлеуге дайындалған қабір қазушылар мозаикалық едендерді бұзуға мәжбүр болды. Винчестерге жақын Фишборндағы одан да сәнді вилла рустика (әдеттен тыс) үлкен ашық тіктөртбұрыш түрінде салынды, ал портикалар портика арқылы кіретін бақтарды қоршап тұрды. 3-шы ғасырдың соңында Ұлыбританиядағы римдік қалалар кеңеюін тоқтатты: империя орталығына жақын патрицийлер сияқты, римдік британдықтар қалалардан өз виллаларына көшіп, сарайлық құрылыс кезеңіне, вилла өмірінің "алтын ғасырына" енді. Виллалар империя экономикасында маңызды рөл атқарады. Римдік Британиядағы виллалардың екі түрі жалпы римдік виллаларға тән болуы мүмкін. Көбінесе бөлмелердің қанаттары біріктіретін портикке ашылатын, тіпті аула құру үшін тік бұрышпен созылатын жоспар қолданылды. Екінші түрі базилика сияқты дәлізді орталық залға ие болды, бұл вилла иесінің биліктің мәртебесін көрсетеді. Вилла ғимараттары көбінесе жабық аулалары арқылы байланысқан жеке құрылымдар болды. Тас негізге орнатылған, мұқият бекітілген және бірге тіркелген ағаш конструкциясы қағида болды, бірақ маңызды салтанатты бөлмелер үшін тас ғимараттармен ауыстырылды. Терезе шынысының іздері, сондай-ақ темірден жасалған терезе торы табылған.
Archaeologists have meticulously examined numerous Roman villas in England. Like their Italian counterparts, they were complete working agrarian societies of fields and vineyards, perhaps even tileworks or quarries, ranged round a high status power centre with its baths and gardens. The grand villa at Woodchester preserved its mosaic floors when the Anglo Saxon parish church was built (not by chance) upon its site. Grave diggers preparing for burials in the churchyard as late as the 18th century had to punch through the intact mosaic floors. The even more palatial villa rustica at Fishbourne near Winchester was built (uncharacteristically) as a large open rectangle, with porticos enclosing gardens entered through a portico. Towards the end of the 3rd century, Roman towns in Britain ceased to expand: like patricians near the centre of the empire, Roman Britons withdrew from the cities to their villas, which entered on a palatial building phase, a "golden age" of villa life. Villae rusticae are essential in the Empire's economy. Two kinds of villa plan in Roman Britain may be characteristic of Roman villas in general. The more usual plan extended wings of rooms all opening onto a linking portico, which might be extended at right angles, even to enclose a courtyard. The other kind featured an aisled central hall like a basilica, suggesting the villa owner's magisterial role. The villa buildings were often independent structures linked by their enclosed courtyards. Timber framed construction, carefully fitted with mortises and tenons and dowelled together, set on stone footings, were the rule, replaced by stone buildings for the important ceremonial rooms. Traces of window glass have been found, as well as ironwork window grilles.
Ежелгі дәуірдегі монастырлық виллалар
IV-V ғасырларда Батыс Рим империясының құлдырауымен виллалар біртіндеп оқшауланып, қабырғалармен қорғала бастады. Англияда виллалар V ғасырда англосаксон шапқыншылары тарапынан тасталып, тоналды және өртеліп жаңылды, бірақ оқшауланған, өзін-өзі қамтамасыз ететін аграрлық еңбекшілер қауымдастығының, біріге орналасқан түсінігі англосаксон мәдениетінде «vill» түрінде сақталды, ал оның тұрғындары – егер жерге ресми түрде байланған болса – «villein» аталды. Еуропа континентіндегі аймақтарда аристократтар мен ірі жер иелері үлкен еңбек виллаларын және ұзақ уақыт бойы тасталғандарын жеке монастырларға сыйлады; олар монастырлардың негізіне айналуы мүмкін. Осылайша, кейінгі антик кезеңдегі итальяндық вилла жүйесі ортағасырлық дәуірдің басында готика соғысының (535–554) және ломбардтардың шабуылдарына төтеп берген монастырлар түрінде сақталды. 529 жылы Нурсиялық Бенедикт өзінің ықпалды Монте-Кассино монастырын Неронға тиесілі болған Субиакодағы вилланың қираған жерінде құрды. VI-VIII ғасырларда меровингтік патшалық қазынасындағы галло-римдік виллалар Галиядағы патшалық қолдауымен монастырлар құру үшін бірнеше рет сыйланды. Saint Maur des Fossés және Fleury Abbey осыған мысалдар. Германиядағы белгілі мысал – Эхтернах; 698 жылы Виллиброд Трир қаласының жанындағы Эхтернахтың римдік вилласында аббаттық құрды, оны франктар патшасы Дагоберт II-нің қызы Ирмина оған сыйлады. Кинцхайм «Villa Regis», яғни «патша вилласы» болды. 590 жылы Аквитанияда (қазіргі Франция) Лимож қаласының жанындағы Шаптелла вилласында жоғары мәртебелі галло-римдік отбасында Әулие Элигиус дүниеге келді. Ставелодағы аббаттық Лиеж қаласының жанындағы бұрынғы вилланың жерінде шамамен 650 жылы құрылды, ал Везелай аббаттығы да осыған ұқсас негізде құрылды.
With the decline and collapse of the Western Roman Empire in the fourth and fifth centuries, the villas were more and more isolated and came to be protected by walls. In England the villas were abandoned, looted, and burned by Anglo Saxon invaders in the fifth century, but the concept of an isolated, self sufficient agrarian working community, housed close together, survived into Anglo Saxon culture as the vill, with its inhabitants – if formally bound to the land – as villeins. In regions on the Continent, aristocrats and territorial magnates donated large working villas and overgrown abandoned ones to individual monks; these might become the nuclei of monasteries. In this way, the Italian villa system of late Antiquity survived into the early Medieval period in the form of monasteries that withstood the disruptions of the Gothic War (535–554) and the Lombards. About 529 Benedict of Nursia established his influential monastery of Monte Cassino in the ruins of a villa at Subiaco that had belonged to Nero. From the sixth to the eighth century, Gallo Roman villas in the Merovingian royal fisc were repeatedly donated as sites for monasteries under royal patronage in Gaul – Saint Maur des Fossés and Fleury Abbey provide examples. In Germany a famous example is Echternach; as late as 698, Willibrord established an abbey at a Roman villa of Echternach near Trier, presented to him by Irmina, daughter of Dagobert II, king of the Franks. Kintzheim was Villa Regis, the "villa of the king". Around 590, Saint Eligius was born in a highly placed Gallo Roman family at the 'villa' of Chaptelat near Limoges, in Aquitaine (now France). The abbey at Stavelot was founded ca 650 on the domain of a former villa near Liège and the abbey of Vézelay had a similar founding.
Римнен кейінгі дәуір
Рим империясынан кейінгі дәуірде вилла – өзін-өзі қамтамасыз ететін, көбінесе бекітілген итальяндық немесе галло-римдік шаруашылықты білдірген. Ол ауыл сияқты экономикалық тұрғыдан дербес болған, ал оның тұрғындары, крепостнойлар сияқты, заңды түрде виллаға тәуелді болуы мүмкін еді. Меровингтер мен Каролингтер бұл ұғымды қабылдады, бірақ кейінгі француз тілінде бұл basti немесе bastide деп аталды. Вилла/Вила (немесе оның туыс сөздері) көптеген испан және португал жер аттарының құрамына кіреді, мысалы Vila Real және Villadiego: вилла/вила – ciudad/cidade ("қала")-дан кем маңызды жарғысы бар қала. Егер вилла жеке есіммен байланысты болса, ол, әдетте, шартты қала емес, елдік иеліктердің бастапқы мағынасында қолданылған. Кейінірек болған өзгерістер испан тілінде вилла мен сивада арасындағы айырмашылықты тек атаққа негіделгенге айналдырды. Мадрид – Вилла-и-Корте, яғни бұрын көшпенді патша сарайынан бөлек саналатын вилла, ал одан әлдеқайда кішкентай Сиудад Реал испан коронасымен қала деп жарияланды.
In post Roman times a villa referred to a self sufficient, usually fortified Italian or Gallo Roman farmstead. It was economically as self sufficient as a village and its inhabitants, who might be legally tied to it as serfs were villeins. The Merovingian Franks inherited the concept, followed by the Carolingian French but the later French term was basti or bastide. Villa/Vila (or its cognates) is part of many Spanish and Portuguese placenames, like Vila Real and Villadiego: a villa/vila is a town with a charter (fuero or foral) of lesser importance than a ciudad/cidade ("city"). When it is associated with a personal name, villa was probably used in the original sense of a country estate rather than a chartered town. Later evolution has made the Hispanic distinction between villas and ciudades a purely honorific one. Madrid is the Villa y Corte, the villa considered to be separate from the formerly mobile royal court, but the much smaller Ciudad Real was declared ciudad by the Spanish crown.
Тоскана
14 және 15 ғасырдағы Италияда вилла қайтадан елдік үйді білдірді, мысалы, алғашқы Медичи виллалары – Вилла-дель-Треббио және Кафаджиоло, екеуі де 14 ғасырда Флоренцияның жанындағы Мугелло аймағында салынған берік бекініс үйлер. 1450 жылы Джованни де Медичи Тосканадағы Фиезоле төбесінде Вилла Медичи құрылысын бастады, бұл Леон Баттиста Альбертидің нұсқауларымен салынған алғашқы вилла болуы мүмкін. Альберти өзінің "De re aedificatoria" еңбегінде вилланың жаңа түсінігінің ерекшеліктерін теориялық тұрғыдан қарастырды. Ренессанс вилласының бұл алғашқы үлгілері Лоренцо де Медичи дәуірінен бұрын пайда болды, ол 1470 жылы Джулиано да Сангаллоның жобасымен Тосканадағы Прато провинциясындағы Поджио-а-Каянода Вилла ди Поджио-а-Каяноны салдырды. Тосканадан вилла идеясы Ренессанс Италиясы мен Еуропаға қайта тарады.
In 14th and 15th century Italy, a villa once more connoted a country house, like the first Medici villas, the Villa del Trebbio and that at Cafaggiolo, both strong fortified houses built in the 14th century in the Mugello region near Florence. In 1450, Giovanni de' Medici commenced on a hillside the Villa Medici in Fiesole, Tuscany, probably the first villa created under the instructions of Leon Battista Alberti, who theorized the features of the new idea of villa in his De re aedificatoria. These first examples of Renaissance villa predate the age of Lorenzo de' Medici, who added the Villa di Poggio a Caiano by Giuliano da Sangallo, begun in 1470, in Poggio a Caiano, Province of Prato, Tuscany. From Tuscany the idea of villa was spread again through Renaissance Italy and Europe.
Тоскана виллаларының бақтары
Кватроценто виллаларының бақтары тұрғын үйлер мен сыртқы ортаның арасындағы маңызды және эстетикалық байланыс ретінде қарастырылды, сол кездегі табиғаттың жалғыз қанатына жатқан адамзатқа бейімделген ауыл шаруашылығы ландшафтына көрініс ашатын. Кейінірек салынған виллалар мен бақтардың ішінде Флоренциядағы Палаццо Питти және Боболи бақтары, ал Вальядағы Вилла ди Пратолино бар.
The Quattrocento villa gardens were treated as a fundamental and aesthetic link between a residential building and the outdoors, with views over a humanized agricultural landscape, at that time the only desirable aspect of nature. Later villas and gardens include the Palazzo Pitti and Boboli Gardens in Florence, and the Villa di Pratolino in Vaglia.
Рим
Римде он алтыншы ғасырдағы шағын қалаға оңай жете алатын виллалардың саны көп болды: оның бастауы, ежелгі заманнан бері салынған алғашқы вилла-суббанна, Бельведер немесе Палаццетто болды, оны Антонио дель Поллаюоло жобалап, Ватикан сарайының үстіндегі беткейде тұрғызды. Вилла Мадама, оның дизайны Рафаэльге жатқызылып, 1520 жылы Джулио Романо орындаған, ең ықпалды жеке үйлердің бірі болды; Вилла Мадамадан алынған элементтер 19 ғасырға дейін виллаларда кездесті. Вилла Альбани Порта Салярияның жанында салынды. Басқалары: Вилла Боргезе; Вилла Дориа Памфили (1650 ж.); Вигнола жобалаған Рим папасы Юлий III-нің Вилла Джулиясы (1550 ж.). Римдік виллалар Вилла Людовиси және Вилла Монтальто, Римде біріккен Италияның үкімет орталығы құрылғаннан кейін туындаған жылжымайтын мүлік көпіршігі салдарынан 19 ғасырдың соңында қиратылды. Фраскатидің салқын төбелері Вилла Альдобрадиниді (1592 ж.); Вилла Фалькониери және Вилла Мондрагонды қабылдады. Тиволи маңындағы Вилла-д'Эсте өзінің террасалық бақтарындағы су ойындарымен танымал. Вилла Медичи 1540 жылы Римнің шетінде, Пинциан төбесінде салынды. Маусымдық демалыс үшін арналған және әдетте қаладан оңай қашықтықта орналасқан бұлардан басқа, басқа итальяндық виллалар да роккадан немесе кастеллодан қайта жаңартылды, мысалы, Фарнезе үшін Вилла Капрарола. Тосканадағы Сиенаға жақын жерде Кардинал Флавио Чиги Вилла Сетиналені салды. Ол 1680 жылға дейін вилла мен көркем бақтарды рим барокко стилінде өзгерту үшін Джан Лоренцо Бернинидің шәкірті Карло Фонтананы шақырды. Вилла Ланте бақшасы – 17 ғасырда аяқталған итальяндық вилланың ең тамаша туындыларының бірі.
Rome had more than its share of villas with easy reach of the small sixteenth century city: the progenitor, the first villa suburbana built since Antiquity, was the Belvedere or palazzetto, designed by Antonio del Pollaiuolo and built on the slope above the Vatican Palace. The Villa Madama, the design of which, attributed to Raphael and carried out by Giulio Romano in 1520, was one of the most influential private houses ever built; elements derived from Villa Madama appeared in villas through the 19th century. Villa Albani was built near the Porta Salaria. Other are the Villa Borghese; the Villa Doria Pamphili (1650); the Villa Giulia of Pope Julius III (1550), designed by Vignola. The Roman villas Villa Ludovisi and Villa Montalto, were destroyed during the late nineteenth century in the wake of the real estate bubble that took place in Rome after the seat of government of a united Italy was established at Rome. The cool hills of Frascati gained the Villa Aldobrandini (1592); the Villa Falconieri and the Villa Mondragone. The Villa d'Este near Tivoli is famous for the water play in its terraced gardens. The Villa Medici was on the edge of Rome, on the Pincian Hill, when it was built in 1540. Besides these designed for seasonal pleasure, usually located within easy distance of a city, other Italian villas were remade from a rocca or castello, as the family seat of power, such as Villa Caprarola for the Farnese. Near Siena in Tuscany, the Villa Cetinale was built by Cardinal Flavio Chigi. He employed Carlo Fontana, pupil of Gian Lorenzo Bernini to transform the villa and dramatic gardens in a Roman Baroque style by 1680. The Villa Lante garden is one of the most sublime creations of the Italian villa in the landscape, completed in the 17th century.
Венеция
XVI ғасырдың соңында Италияның солтүстік-шығысындағы Венето аймағында Андреа Палладио (1508–1580) жобалаған Палладио виллалары Венеция Республикасындағы Виченца қаласында салынды. Палладио әрқашан виллаларын қоршаған ортамен байланыстырып жобалаған. Ол жиі шаруашылық ғимараттарының барлығын вилласының архитектуралық стилінде біріктірген. Мысалы, Вилла Эмо, Вилла Годи, Вилла Форни Серато, Вилла Капра "Ла Ротонда" және Вилла Фоскари. Виллалар бірлестікке ("Associazione Ville Venete") біріктірілген және туристік бағдарламалар мен тұруға жағдай жасайды.
In the later 16th century in the northeastern Italian Peninsula the Palladian villas of the Veneto, designed by Andrea Palladio (1508–1580), were built in Vicenza in the Republic of Venice. Palladio always designed his villas with reference to their setting. He often unified all the farm buildings into the architecture of his extended villas. Examples are the Villa Emo, the Villa Godi, the Villa Forni Cerato, the Villa Capra "La Rotonda", and Villa Foscari. The Villas are grouped into an association (Associazione Ville Venete) and offer touristic itineraries and accommodation possibilities.
17 ғасыр
Көп ұзамай, Англияның Гринвич қаласында 1613–1615 жылдардағы Ұлы саяхатынан кейін Иниго Джонс 1615 және 1617 жылдар аралығында басқа елде алғашқы палладиандық сәулет стилін бейімдеп, Королева үйін жобалап салды. Палладиан вилла стилі әртүрлі елдерде және дәуірлерде қайтадан ықпалын күшейтті және төрт жүз жылдан астам уақыт бойы маңызды болып қала берді, неопалладиандық стиль 17 ғасырдың соңында және Ренессанс қайта жаңғыру архитектурасы кезеңінде пайда болды.
Soon after in Greenwich England, following his 1613–1615 Grand Tour, Inigo Jones designed and built the Queen's House between 1615 and 1617 in an early Palladian architecture style adaptation in another country. The Palladian villa style renewed its influence in different countries and eras and remained influential for over four hundred years, with the Neo Palladian a part of the late 17th century and on Renaissance Revival architecture period.
18-19 ғасырлар
XVIII ғасырдың басында ағылшындар бұл терминді қабылдап, елдегі шағын үйлерге, әсіресе Лондоннан қолжетімді үйлерге қолданды: Чизуик Хаусы – осындай “бәйке вилласының” үлгісі. Палладио мен Иниго Джонсқа деген қызығушылықтың қайта жандануының арқасында, көп ұзамай Неопалладиандық виллалар Темза өзенінің аңғарында және ағылшын ауылдарында пайда болды. Англиядағы Марбл Хилл үйі бастапқыда 18 ғасырдың “вилласы” ретінде жоспарланған. Көп жағынан, Вирджиниядағы Томас Джефферсонның 18 ғасырдың аяғындағы Монтичеллосы (АҚШ) – бұл Палладиандық қайта жаңғыру вилласы. Осы кезең мен стильдің басқа мысалдары – Мэриленд штатының Аннаполис қаласындағы Хаммонд Харвуд үйі; және көптеген Америка Азамат соғысына дейінгі немесе соғыс алдындағы плантациялар, мысалы Вестовер плантациясы және басқа да Джеймс өзеніндегі плантациялар, сондай-ақ Ескі Оңтүстіктегі ондаған Антебеллум дәуіріндегі плантациялар римдік латифундиум виллалары сияқты жұмыс істеді. Алтын ғасыр мен 20 ғасырдың басындағы кезеңде қайта жаңғыру, Ньюпорттағы (Род-Айленд) Брейкерлер, Вудсайдтағы (Калифорния) Филоли және Джорджтаундағы (Вашингтон) Думбартон Оукстері Рихард Моррис Хант, Уиллис Полк және Беатрикс Фарранд сияқты сәулетшілер мен ландшафт сәулетшілерінің еңбектерімен жасалды. 19 ғасырда “вилла” термині ландшафты жер учаскесінде орналасқан кез келген ірі қала маңындағы үйді сипаттау үшін қолданылатын болды. XX ғасырдың басында “жартылай жеке виллалар” салынып жатқан кезде, термин кеңейіп, шамадан тыс қолданылуынан құлдырап кетті. XIX ғасырдың екінші жартысында неміс тілінде сөйлейтін елдерде үлкен “Villenkolonien” пайда болды – бұл бай тұрғын үйлер, олар толығымен үлкен сарайлардан құралған және көбінесе шеберлікпен жасалған жоспарға сәйкес салынған. Сонымен қатар, бай неміс өнеркәсіпшілері үшін көптеген үлкен үйлер салынды, мысалы, Эссендегі Вилла Хюгель. Берлиндегі Лихтерфельде Вест қаласының Вилленколониясы сәулетшінің Англияның оңтүстігіне жасаған ұзақ сапарынан кейін ойлап тапқан. Германиядағы тарихи стильдегі сарайлардың арасында Балтық теңізіндегі Хейлигендамм және басқа да курорттық сарайлар, Бавария Альптеріндегі Роза аралы мен Шахендегі Король үйі, Бамбергтегі Вилла Дессауэр, Байройттегі Вилла Вахнфрид, Бонн маңындағы Драхенбург, Бонндағы Хаммершмидт вилласы, Берлиндегі Либерман вилласы мен Бриц үйі, Альбрехтсберг, Экберг, Вилла Стокгаузен және Дрездендегі де, Фелдафингтегі Кюнстлерхаус Вилла Вальдберта, Франкфурттағы де, Гамбургтегі Жениш үйі мен Будге Палаис, Кенигштейндегі де және Ротшильд (Кенгштейн им Таунус) вилласы, Мюнхендегі Вилла Стук және де, Мюрциз көліндегі Шлинк замкісі, Рейн-Палатинаттағы Вилла Людхигше, Штутгарттағы Вилла Хаукс және Варендағы Вина Вейнберг. Францияда Шато-де-Ферриер итальяндық нео-ренессанстық стильдегі вилланың үлгісі, ал Британияда Ментмор мұнаралары. Германиядағы осы стильдің өкілді ғимараты Гессендегі Вилла Хаас (Людвиг Хофманның жобалауымен). Хельсинкидегі Вилла Хакасальми (1834-46 жылдары салынған) Империя дәуіріндегі вилла сәулетінің үлгісі. Бұл үй 19 ғасырдың соңында Аврора Карамзиннің (1808-1902) үйі болған, қазір ол Финляндияның Хельсинки қаласының мұражайы.
In the early 18th century the English took up the term, and applied it to compact houses in the country, especially those accessible from London: Chiswick House is an example of such a "party villa". Thanks to the revival of interest in Palladio and Inigo Jones, soon Neo Palladian villas dotted the valley of the River Thames and English countryside. Marble Hill House in England was conceived originally as a "villa" in the 18th century sense. In many ways the late 18th century Monticello, by Thomas Jefferson in Virginia, United States is a Palladian Revival villa. Other examples of the period and style are Hammond Harwood House in Annapolis, Maryland; and many pre American Civil War or antebellum plantations, such as Westover Plantation and many other James River plantations as well dozens of Antebellum era plantations in the rest of the Old South functioned as the Roman Latifundium villas had. A later revival, in the Gilded Age and early 20th century, produced The Breakers in Newport, Rhode Island, Filoli in Woodside, California, and Dumbarton Oaks in Georgetown, Washington, D. C.; by architects landscape architects such as Richard Morris Hunt, Willis Polk, and Beatrix Farrand. In the nineteenth century, the term villa was extended to describe any large suburban house that was free standing in a landscaped plot of ground. By the time 'semi detached villas' were being erected at the turn of the twentieth century, the term collapsed under its extension and overuse. The second half of the nineteenth century saw the creation of large "Villenkolonien" in the German speaking countries, wealthy residential areas that were completely made up of large mansion houses and often built to an artfully created masterplan. Also many large mansions for the wealthy German industrialists were built, such as Villa Hügel in Essen. The Villenkolonie of Lichterfelde West in Berlin was conceived after an extended trip by the architect through the South of England. Representative historicist mansions in Germany include the Heiligendamm and other resort architecture mansions at the Baltic Sea, Rose Island and King's House on Schachen in the Bavarian Alps, Villa Dessauer in Bamberg, Villa Wahnfried in Bayreuth, Drachenburg near Bonn, Hammerschmidt Villa in Bonn, the Liebermann Villa and Britz House in Berlin, Albrechtsberg, Eckberg, Villa Stockhausen and de in Dresden, Künstlerhaus Villa Waldberta in Feldafing, de in Frankfurt, Jenisch House and Budge Palais in Hamburg, de and Villa Rothschild (Königstein im Taunus) in Königstein, Villa Stuck and de in Munich, Schloss Klink at Lake Müritz, Villa Ludwigshöhe in Rhineland Palatinate, Villa Haux in Stuttgart and Weinberg House in Waren. In France the Château de Ferrières is an example of the Italian Neo Renaissance style villa – and in Britain the Mentmore Towers. A representative building of this style in Germany is Villa Haas (designed by Ludwig Hofmann) in Hesse. Villa Hakasalmi in Helsinki (built in 1834–46) represents Empire era villa architecture. It was the home of Aurora Karamzin (1808–1902) at the end of the 19th century and is now the city museum of Helsinki, Finland.
Еуропа
XIX және XX ғасырларда "вилла" термині Еуропадағы жеке тұрғын үйлер үшін кеңінен қолданыла бастады. Мысалы, шипажай виллалары (неміс тілінде Kurvillen) және теңіз жағалауындағы виллалар (неміс тілінде Bädervillen) сияқты арнайы түрлері 19 ғасырдың соңында ерекше танымал болды. Сол кезде қалыптасқан дәстүр XX ғасыр бойына және тіпті бүгінгі күнге дейін сақталып келеді. 1920 жылдардан бастап Баухаус стилінде салынатын, өте минималистік үйлер де бүгінгі күнге дейін жалғасуда. Дания, Норвегия және Швецияда "вилла" термині көлемі мен деңгейіне қарамастан, барлық дерлік жеке тұрғын үйлерді білдіреді.
During the 19th and 20th century, the term "villa" became widespread for detached mansions in Europe. Special forms are for instance spa villas (Kurvillen in German) and seaside villas (Bädervillen in German), that became especially popular at the end of the 19th century. The tradition established back then continued throughout the 20th century and even until today. Another trend was the erection of rather minimalist mansions in the Bauhaus style since the 1920s, that also continues until today. In Denmark, Norway and Sweden "villa" denotes most forms of single family detached homes, regardless of size and standard.
Америка
Вилла тұжырымы Латын Америкасының хасиендаларында және Бразилия мен Аргентинаның эстансияларында өмір сүрді және қазір де өмір сүреді. Ең ежелгілері – түпнұсқа португал және испан отаршылдық архитектурасы; Американың Испания мен Португалиядан тәуелсіздік алғаннан кейін, аймақтық ерекшеліктері бар испан отаршылдық қайта жаңғыру стилі пайда болды. XX ғасырда Роберто Бурл Маркс, Оскар Нимейер, Луис Барраган және басқа сәулетшілер Халықаралық стильде виллаларды жобалап, еуропалық-латындық бірегей синтезделген эстетиканы дамытты. Виллалар әсіресе Калифорнияда және АҚШ-тың Батыс жағалауында кең таралған, онда олар бастапқыда саяхаттап көрген, «жоғарғы сынып» меценаттардың тапсырысымен салынды, олар Королева Анна стиліндегі викториялық архитектурадан және сәндік өнер архитектурасынан бас тартысты. Оңтүстік Калифорниядағы Монтесито, Пасадена, Бел Эйр, Беверли Хиллз және Сан-Марино, сондай-ақ Сан-Франциско шығанағы аймағындағы Атертон және Пидмонт – виллалардың тығыз орналасқан бірнеше мысалы. Өткен ғасыр бойындағы Жерорта теңізі стиліндегі архитектураның әртүрлі нұсқалары осы аймақта және Флоридада тұрақты түрде қолданылып келеді. Алғашқы танымал сәулетшілердің қатарында Уоллес Нефф, Аддисон Мизнер, Стэнфорд Уайт және Джордж Вашингтон Смит болды. Мысалдардың бірі – Беверли-Хиллстегі Гарольд Ллойдтың сарайы, Калифорнияның Орталық жағалауындағы Медичи өлшемімен салынған Херст сарайы, Саратога қаласындағы Санта-Крус тауларындағы Вилла Монтальво, Майамидегі Кокос-Гроувтағы Вилла Виская, ал Америка шеберлігінің үлгілері – Гэмбл Хаусы және Пасаденадағы Грин мен Грин виллалары.
The villa concept lived and lives on in the haciendas of Latin America and the estancias of Brazil and Argentina. The oldest are original Portuguese and Spanish Colonial architecture; followed after independences in the Americas from Spain and Portugal, by the Spanish Colonial Revival style with regional variations. In the 20th century International Style villas were designed by Roberto Burle Marx, Oscar Niemeyer, Luis Barragán, and other architects developing a unique Euro Latin synthesized aesthetic. Villas are particularly well represented in California and the West Coast of the United States, where they were originally commissioned by well travelled "upper class" patrons moving on from the Queen Anne style Victorian architecture and Beaux Arts architecture. Communities such as Montecito, Pasadena, Bel Air, Beverly Hills, and San Marino in Southern California, and Atherton and Piedmont in the San Francisco Bay Area are a few examples of villa density. The popularity of Mediterranean Revival architecture in its various iterations over the last century has been consistently used in that region and in Florida. Just a few of the notable early architects were Wallace Neff, Addison Mizner, Stanford White, and George Washington Smith. A few examples are the Harold Lloyd Estate in Beverly Hills, California, Medici scale Hearst Castle on the Central Coast of California, and Villa Montalvo in the Santa Cruz Mountains of Saratoga, California, Villa Vizcaya in Coconut Grove, Miami, American Craftsman versions are the Gamble House and the villas by Greene and Greene in Pasadena, California
Басқа
Бүгінде "вилла" термині көбінесе демалыс үшін жалға берілетін үйлерге қолданылады. Ұлыбританияда бұл термин жылы аймақтардағы, әсіресе Флорида мен Жерорта теңізіндегі жоғары сапалы жеке тұрғын үйлерді білдіреді. Бұл термин Пәкістанда, сондай-ақ Кариб теңізіндегі Ямайка, Сент-Бартеломи, Сент-Мартен, Гваделупа, Британдық Виргин аралдары және басқа да аралдарда қолданылады. Баха-Калифорния-Сур және Мексиканың құрлықтағы жағалауындағы курорттық аймақтарда да осыған ұқсас қолданыс бар, сондай-ақ әртүрлі елдердегі қонақжайлылық индустриясының "люкс бунгалолары" курорттарында да қолданылады. Индонезияда "вилла" термині голланд отаршылдығы дәуіріндегі ауылдық үйлерге (landhuis) қатысты қолданылады. Қазіргі кезде бұл термин көбінесе ауылдық жерлерде орналасқан демалыс үйлеріне қолданылады. Австралияда "вилла" немесе "вилла бірліктері" терминдері 1980-ші жылдардың басынан бері салынған, 3-4 бөлмелі, мүмкін кішкентайрақ қосылған немесе жеке үйлерден тұратын қала үй кешендерін сипаттау үшін қолданылады. Жаңа Зеландияда "вилла" термині негізінен 1880-1914 жылдар аралығында салынған Виктория және Эдвард дәуірлеріндегі ағаштан жасалған үйлерді білдіреді, олардың ең басты белгілері – биік төбелер (көбінесе 4 метр), қос жақтаулы терезелер және ұзын кіреберіс дәлізі. Оңтүстік Кореяда "вилла" термині 4 қабаттан төменгі кішкентай көппемінді үйлерді білдіреді. Камбоджада "вилла" жергілікті кхмер тілінен алынған сөз ретінде қолданылады және әдетте ауласы бар кез келген жеке таунхаусты сипаттау үшін қолданылады. Бұл термин нақты архитектуралық стильге немесе көлеміне қатысты емес, кхмер вилласын басқа ғимараттан ерекшелендіретін жалғыз ерекшелік – ауласының болуы және толыққанды жеке тұрғын үй екендігі. "Қос вилла" және "мини вилла" терминдері тиісінше жартылай жеке және кішірек нұсқаларды білдіреді. Әдетте, бұл үйлер қатарлы үйлерге қарағанда сәнді және кеңірек болады. Ауласында әдетте бақ, ағаштар немесе жасыл жеңілдіктер болады. Жалпы алғанда, мұндай мүліктер байлығы жоғары үлкен қалаларда кездеседі, сондықтан ондағы үйлер де сәнді болады.
Today, the term "villa" is often applied to vacation rental properties. In the United Kingdom the term is used for high quality detached homes in warm destinations, particularly Florida and the Mediterranean. The term is also used in Pakistan, and in some of the Caribbean islands such as Jamaica, Saint Barthélemy, Saint Martin, Guadeloupe, British Virgin Islands, and others. It is similar for the coastal resort areas of Baja California Sur and mainland Mexico, and for hospitality industry destination resort "luxury bungalows" in various locations worldwide. In Indonesia, the term "villa" is applied to Dutch colonial country houses (landhuis). Nowadays, the term is more popularly applied to vacation rental usually located in countryside area. In Australia, "villas" or "villa units" are terms used to describe a type of townhouse complex which contains, possibly smaller attached or detached houses of up to 3–4 bedrooms that were built since the early 1980s. In New Zealand, "villa" refers almost exclusively to Victorian and Edwardian wooden weatherboard houses mainly built between 1880 and 1914, characterised by high ceilings (often 12 feet (4 m)), sash windows, and a long entrance hall. In South Korea, the term "villa" refers to small multi household house with 4 floors or less. In Cambodia, "villa" is used as a loanword in the local language of Khmer, and is generally used to describe any type of detached townhouse that features yard space. The term does not apply to any particular architectural style or size, the only features that distinguish a Khmer villa from another building are the yard space and being fully detached. The terms "twin villa" and "mini villa" have been coined meaning semi detached and smaller versions respectively. Generally, these would be more luxurious and spacious houses than the more common row houses. The yard space would also typically feature some form of garden, trees or greenery. Generally, these would be properties in major cities, where there is more wealth and hence more luxurious houses.