Кіріспе

Ushpizin (האושפיזין) – 2004 жылғы израильдік фильм, режиссері – Гиди Дар, сценарий авторы – Шули Рэнд. Басты рөлдерде Рэнд пен оның әйелі Михал ойнаған, бұл олардың актерлік дебюті болған.

Сюжет

Моше мен Мали Белланга – Иерусалимдегі Бреслов қауымының кедей, баласыз хасидтік баалий тешува ("иудаизмге қайта оралғандар") жұбы. Мұса күткен жәрдемақыны алмағаннан кейін, олар шоттарын төлей алмайды, тіпті алдағы еврей Суккот мерекесіне дайындалуға да шамалары жетпейді. Моше мерекелік қағидалардың төрт түрінің бірі – әсіресе әдемі этрог, яғни цитронға қызығады. Олар Бреслов раввині Нахманның қиын жағдайлар – сенімге сынақ екенін айтқан сөзін еске түсіріп, көңілдерін тыныштандырады. Азапты дұғалардан кейін мереке қарсаңында күтпеген ақшалай сыйлық алады және Моше этрогты 1000 шекелге (шамамен 300 доллар) сатып алады, бұл оның мүмкіндігінен асып түсетін үлкен сома. Бір күні оларға қашып келген екі сотталған адам келеді, олардың бірі Мошені бұрынғы, дінсіз өмірінен таниды. Сотталғандар олардың суккадағы қонақтарына (ушпизин) айналады, көптеген жанжалдар туғызып, Моше мен Малидің қарым-қатынасын шиеленістіреді.

Орналасқан жерлер

"Ушпизин" фильмі Иерусалимде, Израильде түсірілді. Бірнеше сахналар харедилер тұратын аудандарда түсірілсе де, фильмнің көп бөлігі Шнеллер жетімдер үйінде және Иерусалимнің Нахлоот ауданында түсірілді. Нахлооттың бірнеше көшесі фильмде жиі пайда болады: Рама көшесі (Бен Барух Мұсамен кездесіп, оған сукканы ұсынады, сондай-ақ Мұса мен Малли ажырасады), Зихрон Тувия (Мұсаның ешивасы орналасқан жер) және Тавор көшесі. Ал қалғандары сирек немесе тіпті бір-екі кадрда ғана көрінеді. Нахлооттың тас үйлері Шмуэль Ханави аймағының орнына қолданылған, бірақ Вольфсон мұнаралары мен Яд Лабаним ғимараты сияқты белгілі орындар нақты түсірілім орнын көрсетеді.

Саундтрек

Әннің жеке саундтрегі сатылмаған, бірақ екі басты ән – "Ata Kadosh" және "Yesh Rak HaKadosh Baruch Hu" кейін Ади Ранның альбомында шықты.

Шығару және қабылдау

Фильм көбінесе оң пікірлер алды және Суккот мерекесіне арналған жүрек жылытатын әңгіме ретінде сипатталды. Михал Батшева Рэндтің ойыны көп мақтауға ие болды, ол экрандағы оның алғашқы рөлі болды. Фильм кассалық табысқа ие болды, 2005 жылғы ең табысты израильдік фильмдердің біріне айналды. Бұл фильм әдетте кинотеатрға бармайтын көптеген діншіл және хареди көрермендерді қызықтырды. Премьерадан кейін, "Ушпизин" Metacritic шолу агрегаторымен бағаланды, ол оған 100-ден 70% берді. Rotten Tomatoes фильмге 63 шолуға негізделген 94% мақұлдау берді. Сайттың консенсусы былай деді: "Ушпизин – ультра православиелік еврей мәдениетіне сирек және жылы жақын көрініс ұсынады".

Хареди мәдениеті

Рэнд діни/әдептілік себептерімен бұрын актерлік өнерге қатыспаған әйелінің осы фильмде онымен бірге түсуін қатыстырды. Фильм харедилерге арналмаған, себебі харедилер кинотеатрларға бармайды. Бірақ, фильм көп назар аудартып, оны көруге мүмкіндігі жоқ адамдардың фильмді көптеп жүктеуіне және авторлық құқықты бұзуына себеп болды. Фильмнің заңсыз көшірмелерін көргендердің қалай төлеу керектігі туралы сұрауынан кейін, хареди аудандарына пашквильдер ілінді. Жарнамаларда файлдарды бөлісуден туған қаржылық қиындықтар, ұрлықтың харамдығы еске салынды және несиелік картамен төлеу үшін пошта жәшігі мен телефон нөмірі көрсетілді. Фильм жасаушыларға өтемақы төлеудің тағы бір жолы – кинотеатрларға қоңырау шалып, билеттерді заказдап алып, бармау болды.

Марапаттар мен ұсыныстар

Фильм үш Офир сыйлығына ұсынылды және Шули Ранд «Ең үздік актер» сыйлығын жеңіп алды. Сөз сөйлегенде ол Құдайға және Бреслов раввині Нахманға алғыс айтты. Фильм «Ең жақсы сценарий» және Шаул Мизрахи үшін «Ең жақсы қосалқы актер» номинацияларына да ұсынылды.