Кіріспе

Хёршхолм сарайы, сондай-ақ Хёршхолм сарайы деп те аталады, Данияның Копенгаген қаласының солтүстігінде орналасқан, қазіргі Хёршхолм муниципалитетінің аумағындағы патшалық сарай болған. Ол 1740 жылдары барокко стилінде қайта салынды және сол заманғы ең әсем ғимараттардың бірі ретінде "Солтүстік Версалі" деп танылды. 1770 жылдары Иоганн Фридрих Струензе мен королева Каролина Матильда арасындағы оқиғаға қатысқандығынан оның жаман аты шықты. Кейін ол күйреп, 1809-1813 жылдары бұзылып жатыр. Сарайды патша Кристиан VI және оның әйелі королева София Магдалина үшін Лориц де Тура жобалаған, ол олардың жазғы резиденциясы ретінде көзделген.

Ерте тарих

Хиршгольм сарайы орта ғасырлардан бері пайдаланылып келген жерге салынған. Шамамен 1100 жылдан бастап Хёрнингсхолм деп аталатын бекініс болған. 1391 жылы королева Маргрета I иелікке ие болғанда, ол корольдік жеріне айналды. 16 ғасырдың соңында Фредерик II және Кристиан IV осы жерде патшалық аң аулау үйін салған. Үлкен аумақты (қазіргі Хёршольм, Карлебо, Биркерёд және Аллерёдтың бір бөлігін қамтитын) иелік Хёршольм абыройлы иелігі (adelsgodset Hørsholm) деп аталды және түрлі дворяндар мен патша сарайының мүшелеріне табысталды. 17 ғасырдың ортасына қарай, биліктегі король Хёршольм сарайын әйеліне сыйлау дәстүрі қалыптасты, ол жазғы тұрақ ретінде пайдаланылды. Енді иелік тікелей патшалық үйдің басқаруында болды, ал кірістер королеваға тиесілі еді. Фредерик IV-нің әйелі королева Луиза 1700 және 1721 жылдар аралығында Хёршольм сарайына ие болды. Ол оны жаңғыртты және иелікке бірнеше шаруашылық ғимараттарды қосты.

Барокко сарайы

1730 жылы патша болғаннан кейін король Кристиан VI Хиршхольмды әйелі, королева София Магдалинаға өмір бойына иелену құқығымен сыйлады. Осылайша осы орынның тарихында жаңа кезең басталды. Королева ескі қаланы король мен королеваның лайықты жазғы резиденциясына айналдыруға шешім қабылдады. Иелікке дейін бұл жердегі жағдай шамалы болған, тіпті ол тек бірнеше жаңартулар жасалған ортағасырлық кешен болатын. Де Тура жобалаған барокко стиліндегі сарай 1744 жылы аяқталды және сол дәуірдегі ең әсерлі құрылыстардың біріне айналды. Ол «Солтүстік Версалі» деп аталды. 1746 жылы король қайтыс болғаннан кейін Хиршхольм София Магдалинаның жесір королева резиденциясына айналды. Ол мүліктің ауыл шаруашылығы реформаларына бағытталған бірқатар өзгерістерін жүзеге асырды, бұл алдағы онжылдықтарда елде маңызды рөл атқарды. Тураның сарай суреттері 1746–1749 жылдары «Денске Витрувиус» басылымында жарияланды. 1770 жылы жесір королева София Магдалина қайтыс болды, ал сарай король Кристиан VII-ге өтті, ол оны отбасы мен сарайының жазғы резиденциясы ретінде пайдаланды. 1771 жылдың 17 маусымында патша отбасы мен сарай жазғы резиденцияға орналасты, ал 7 шілдеде королева Каролина Матильда екінші баласын, принцесса Луиза Августаны дүниеге әкелді, оның әкесінің Иоганн Фридрих Струензее болғаны анық. Бұл жаз Дания тарихында «Хиршхольм жазы» деп аталады.

Елеусіз қалдыру және бұзу

Сол жаздан кейін, 17 қаңтарда 1772 жылы Струензе мен королеваның тұтқындалуынан, содан кейін Струензедің атылуынан, ал королеваның елден қуылуы мен түрмеге қамалуынан кейін сарай 1810 жылға дейін бос тұрды. Осы уақытта Фредерик VI 1794 жылы өртеніп кеткен Кристиансборг сарайын қайта салу үшін құрылыс материалы ретінде пайдалану мақсатында, қазіргі уақытта қираған сарайды бұздырды.

Қазіргі жері

1822-23 жылдары бұрынғы сарайдың орнында архитектор Кристиан Фредерик Хансен жобалаған шағын шіркеу салынды. Көлдегі кішкентай аралда орналасқан шіркеуді қоршаған саябақта сарай бағының іздері әлі де көрініп тұр. 18 ғасырдың басында Луиза салған шаруашылық ғимараттарының бірнешесі қазірге дейін сақталған. Олардың кейбіреулері бұрын Дания аңшылық және орман шаруашылығы мұражайына жайғастырылған. Хёршольм жергілікті тарих мұражайында сарай, патшалық оқиға және оның салдары туралы тұрақты көрме ұйымдастырылған.