Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Сирияның барлау қызметінің офицері және саясаткері (1942–2005)
Syrian intelligence officer and politician (1942–2005)
Гази Канан (غازي كنعان; 1942 – 12 қазан 2005), сондай-ақ Әбу Йоруб деп белгілі, 2004 жылдан 2005 жылға дейін Сирияның ішкі істер министрі болды және 1982 жылдан 2002 жылға дейін Ливандағы Сирия қауіпсіздік аппаратының ұзақ жылдар бойы басшысы болды. Сирияны қолдайтын үміткерлерді жақтау және қорқыту сияқты тактикаларды қолдану арқылы Канан ливандық саясатқа елеулі әсер етіп, Ливанның Сирияның мүдделеріне сәйкес болуын қамтамасыз етті. Канан 2005 жылы Рафик Харириге жасалған қастандық бойынша жүргізілген тергеу кезінде сұраққа тартылды. Оның осы жылы болған зорлықпен аяқталған өлімі, ресми түрде суицид деп жарияланды, бірақ кейбір адамдар оған күмәнмен қарады, бұл халықаралық назарды аударды.
Ghazi Kanaan (غازي كنعان; 1942 – 12 October 2005), also known as Abu Yo'roub, was Syria's interior minister from 2004 to 2005, and long time head of Syria's security apparatus in Lebanon from 1982 to 2002. Employing tactics such as endorsing pro Syrian candidates and employing intimidation, Kanaan had a considerable influence over Lebanese politics, ensuring Lebanon is aligned with Syria's agenda. Kanaan was questioned during the investigation into Rafic Hariri's assassination in 2005. His violent death later that year, officially declared a suicide, was met with skepticism by some, drawing international attention.
Ерте өмір және білім
Гази Канан 1942 жылы Сирияның бұрынғы президенті Хафез әл-Асадтың туған қаласы Кардаханың маңындағы Бхамра қаласында дүниеге келді. Бұл аймақ, Латакия қаласының төңірегінде орналасқан, Сирияның алавиттер азшылығының орталығы еді. Қанаан Калбия тайпасының мүшесі және Башардың анасы Аниса Маклуфтың алыс туысы болды. Қанаан 1970-ші жылдары Голан биіктіктерінде израильдіктерге қарсы күреске қатысты. Израиль Ливанға басып кіргеннен кейін, оның бір бөлігі Сирияның әскери үстемдігінде болғаннан соң, 1982 жылы Ливандағы Сирия барлау қызметіне жетекші етіп тағайындалды. Оның өкілеттігі 2002 жылға дейін жиырма жылға созылды. Ливандағы қызметі барысында Қанаан Ливан ісіне Сирияның ықпалын күшейтті және дипломатия, пара беру және күш қолдану арқылы соғысып жатқан ливандық милицияларды біртіндеп бағындырды. 1980-ші жылдары ол негізінен христиан және бұрынғы Ливан күштері – Атқарушы командасы (LFEC) милициясымен ынтымақтастық жасады, бірақ олардың қатарында шамамен 2000 сарбаз ғана болды. Израиль 2000 жылы Ливанның оңтүстігінен шыққаннан кейін Қанаан Сирияның ықпалын кеңейтіп, «Хезболла» қозғалысының аймақты басып алуына қолдау көрсетті. Сирия Қанаан арқылы Ливанның 1992, 1996 және 2000 жылғы сайлауларында толық билікке ие болды. 1989 жылғы Тайф келісімінен кейін Ливанның он төрт сайлау округін Қанаан анықтады. Сирия үкіметінің атынан ол Сирияға қарсы кандидаттарды вето құқығымен тоқтатып, саяси лидерлерді өз тізіміне Сирияны қолдайтын кандидаттарды қосуға шақырды және кейбір округтерде діни және секулярлық кандидаттардың санын теңестірді. Сонымен қатар, Сирия Қанаан арқылы елдегі қауіпсіздік және сот жүйесіне ықпал етті. Ливанның Бас қауіпсіздік дирекциясының басшысы Жамиль әл-Сайед көбінесе Ливан үкіметінің азаматтық басшылығын айналып өтіп, тікелей Қанаанға есеп берді. Сирия президенті Башар әл-Асадтың ізбасары ретінде әкесінен кейін қолдау көрсеткен Қанаан 2002 жылдың қазан айында Дамаскқа шақырылып, Сирияның саяси қауіпсіздік дирекциясын басқарды, бұл қызметте Аднан Бадр Хассанды алмастырды. Ливанда оның орнын оның орынбасары Рустам Газали басты. 2004 жылы Сирияда паналаған ХАМАС жетекшілеріне жасалған бірнеше шабуылдардан кейін, Сирия Израильдің барлау қызметінің ісі деп мәлімдеді. Президент әл-Асад Қанаанды 2004 жылдың қазан айында кабинеттік реформа кезінде ішкі істер министрі етіп тағайындады. Кабинетті Мұхаммед Наджи әл-Отари басқарды. Газали Ливанды оккупациялауға қатысқандығы және «сыбайлас әрекеттерге» күдік келтіргендігі үшін олар екеуі де сынға ұшырады. Қанаан Башар әл-Асадтың ішкі шеңберіне жатпады. Оның бұрынғы вице-президент Абдул Халим Хаддаммен тығыз байланыста болғаны белгілі, ол 2005 жылдың жазында отставкаға кеткен. Кейбір сарапшылар олардың екеуі де болашақта Башар әл-Асадқа қарсы Араб Социалистік Баас партиясының Сириялық филиалында күшті база құруы мүмкін деп санайды.
Ghazi Kanaan was born in 1942 in Bhamra, near Qardaha, the home town of former Syrian president Hafez al Assad. This region, centered on the coastal town of Latakia, is in heartland Syria's Alawite minority, of which both men were part. Kanaan was a member of the Kalbiyya tribe and a distant relative of Bashar's mother, Anisa Makhlouf. Kanaan participated in the fight against the Israelis on the Golan Heights in the 1970s. After the Israeli invasion of Lebanon, parts of which were already under Syrian military domination, he was assigned to head the Syrian intelligence in Lebanon in 1982. His term lasted for twenty years until 2002. During his tenure in Lebanon, Kanaan gained a decisive Syrian influence over Lebanese affairs, and gradually subdued the warring Lebanese militias through a combination of diplomacy, bribery and force. During the 1980s, he developed collaborators with the predominantly Christian and previously Lebanese Forces – Executive Command (LFEC) militia which was run by Elie Hobeika, but it was only about 2,000 soldiers. After Israel's withdrawal from its occupation of southern Lebanon in 2000, Kanaan extended Syria's influence there, and backed the Hezbollah movement's takeover of the area. Syria established an absolute power in Lebanese elections of 1992, 1996 and 2000 through Kanaan. After the Taif agreement in 1989, it was Kanaan who determined fourteen electoral districts of Lebanon. On behalf of Syrian government, he vetoed the anti Syrian candidates, urged the political leaders to include pro Syrian candidates in their candidate lists, and balanced the number of religious candidates with secular ones in some districts. In addition, Syria exerted influence on security and judicial appointments in the country through Kanaan. On the other hand, the head of Lebanon's Sureté Générale (General Security Directorate), Jamil Al Sayyed, reported directly to Kanaan, often bypassing the civilian leadership of the Lebanese government. After being an early backer of Syrian president Bashar al Assad as a successor to his father, Kanaan was summoned back to Damascus in October 2002 to become the head of Syria's political security directorate, replacing Adnan Badr Hassan in the post. He was succeeded in Lebanon by Rustum Ghazali, his deputy. In 2004, after a string of bombings targeting leading Hamas members given sanctuary in Syria, claimed by Syria to have been the work of Israeli intelligence, Kanaan was assigned by president al Assad to the cabinet post of interior minister in October 2004 in a cabinet rehuffle. The cabinet was headed by Muhammad Naji al Otari. and Ghazali, due to their involvement with the occupation of Lebanon, and also due to suspicions of "corrupt activities". Kanaan was not regarded as a member of Bashar al Assad's inner circle. He was known to have close links with the former vice president, Abdul Halim Khaddam who had resigned in the summer of 2005. Some believed that they both might have developed a challenging powerbase within the Syrian Regional Branch of the Arab Socialist Ba'ath Party against Bashar al Assad in future.
Кәсіпкерлік қызмет
Гази Канан LibanCell ұялы телефон компаниясының акционерлерінің бірі болды. 1994 жылы компанияға он жылдық келісімшарт тағайындалды. Оның ұлы Яруб, Джамиль әл-Асадтың қызына үйленген. Канан Жағфар Тайяр мешітін салуға қаржылай көмек көрсетті, жеті компьютерден тұратын кітапхана ашты және Бхамрада әкесі Мұхаммед Әли есімімен аталатын қоғамдық орталық салды. Қысқасы, ол Бхамра және оған жақын аймақтардағы қоғамдық жобаларға жеке қаржы жұмсады.
Ghazi Kanaan was one of the shareholders of LibanCell, a cellular phone company. The company was awarded a ten year contract in 1994. One of his sons, Yaroob, is married to daughter of Jamil al Assad. Kanaan provided financial support to build the Jaafar Tayar mosque, established a library with seven computers and built a community center named for his father, Mohammed Ali in Bhamra. In short, he provided personal funding for community projects in Bhamra and nearby region.
Өлім
Қанаан 2005 жылдың қыркүйегінде Детлев Мехлис басқаратын Біріккен Ұлттар Ұйымының тобымен, Ливанның бұрынғы премьер-министрі Рафик Хариридің қазасын тергеуде "көрсетуші" ретінде сұхбаттасты. Бір күндік тексеруден кейін Сирия билігі істі жапты, прокурор Мұхаммед әл-Луаджи былай деді:
Kanaan was interviewed in September 2005 by a United Nations team led by Detlev Mehlis, as a "witness", probing the assassination of former Lebanese Prime Minister Rafik Hariri. After a one day examination, Syrian authorities closed the case, Prosecutor Muhammad al Luaji stating:
"Денесі мен саусақ іздерін саралау, сондай-ақ қызметкерлердің, оның ішінде жоғары шенді генерал Валид Абазаның куәліктері, оның өзін-өзі атып өлтіргенін көрсетті". Оның ішкі жағдайы Сирия үкіметінің қолынан өлгенін көрсетеді, және оның себептерін түсіндіретін әртүрлі теориялар айтылды. Мысалы, Қанаанның өлімі Рафик Хариридің қазасына қатысы бар деген күдікпен байланысты маңызды байланысты үзу мақсатында жасалған деп есептеледі. Ливандық друздардың көшбасшысы Валид Джумблат, Ливанда болған кезінде Қанаанмен әртүрлі одақтас және қарсы болған, егер Гази Қанаан Хариридің қазасына қатысы болса, онда ол "батыл адам" және "егер айтуға болатын болса, өзін-өзі өлтіру арқылы дұрыс іс жасады" деді. Тағы бір пікір: Қанаан Абдель Халим Хаддам мен Хикмат Шихабипен байланыста болып, Башар әл-Ассадқа қарсы төңкеріс жоспарлап отырған. Оның өліміне алавиттер арасында әл-Ассад үкіметі кінәлі деп айтылды. Бұл сенім алавиттердің біртұтастығының одан әрі әлсіреуіне алып келді. Оның жерлеу рәсімінде қатысушылар "Неге өлтірдіңдер?" деп айғайлады.
"Examination of the body and fingerprints as well as testimony from employees, including senior aide General Walid Abaza, indicated that it was a suicide by gunshot". It was suggested that he was in fact murdered by the Syrian government, and various theories explaining the possible motives for this have been put forth. For instance, Kanaan's death is seen as a move to cut a key connection to the alleged Syrian participation in the assassination of Rafik Hariri. Lebanese Druze leader Walid Jumblatt, who had been variously allied and hostile to Kanaan during his stay in Lebanon, commented by saying that if Ghazi Kanaan was in fact linked to the Hariri assassination, then he was a "brave man" who "did well, if I may say, by committing suicide". There was another argument: Kanaan was in touch with Abdel Halim Khaddam and Hikmat Shihabi and they were planning a coup against Bashar al Assad. It is argued that his death was widely blamed on the al Assad government among the Alawite community. This belief led to further dissolution of Alawite ‘asabiyya'. At his funeral, mourners shouted, "Why did you kill him? ".